Գոյժ Մահուան` Տաղանդաւոր Եւ Զգայուն Գեղանկարիչ Յարութիւն Թորոսեանի

Յ. ՊԱԼԵԱՆ

Լիբանանի գեղանկարչական աշխարհին մէջ յայտնի դէմք էր Յարութիւն Թորոսեան:

10 յունուարին, փարիզեան շրջանի հիւանդանոցներէն մէկուն մէջ մահացած է Յարութիւն Թորոսեան:

Ծնած էր 1933-ին, Պէյրութ: Մաս կը կազմէր հայ արուեստագէտներու սերունդի մը: Բազմաշնորհ արուեստագէտ էր: Միաժամանակ կը սիրէր գրել: Հետաքրքրական է իր «Անկարելի սէր» գիրքը: Իր գեղանկարչական ուսումը ստացած էր Լիբանանի Գեղարուեստից վարժարանը, ապա` Փարիզի Գեղարուեստից ազգային բարձրագոյն դպրոցը, նկարչութիւն, փորագրութիւն (gravure) եւ որմնանկարչութիւն (fresque):

Ունի հայերէնով հրատարակութիւններ եւ իր գեղանկարներու ներկայացման գիրքեր:

Անդամ էր Լիբանանի գեղանկարիչներու եւ քանդակագործներու միութեան եւ Ֆրանսայի Արուեստագէտներու պալատին:

Յարութիւն Թորոսեանի ստեղծագործական ներշնչման ենթահողը երրեակ է. ծննդավայր Լիբանանը, արմատներու եւ սիրոյ հայրենիք Հայաստանը եւ Ֆրանսան` իր արուեստի մեծութիւններով:

Վերջին տարիներուն քանի մը անգամ միասին գտնուեցանք Պէյրութի ցուցահանդէսներուն եւ նուագահանդէսներուն: Ֆրանսա յաճախ իրարու հանդիպեցանք Մոնթրէօյի իր տունը եւ արձակուրի օրերուն` Նորմանտի, Վիլլեր-սիւր-մեր կամ Տովիլ ծովափնեայ քաղաքները: Կարօտով կը խօսէր Լիբանանի եռուն  կեանքին մասին, ինչպէս` իր ընկերներուն:

Յարութիւն Թորոսեանէն որպէս յիշատակ կը պահեմ երեք մերկուհիներու գեղանկարներ, որոնք գեղեցիկի եւ կեանքի մասին կը վկայեն:

Անոնք մնայուն ներկայութիւն պիտի ըլլան գիրքերուս կողքին` շարունակելով Նորմանտիի մեր զրոյցները, որոնք կը մեղմէին կարօտներ եւ աքսորի տխրութիւնները:

Արուեստ, գրականութիւն, բանաստեղծութիւն ԲԱՆՆ իսկ են` մեզմէ առաջ սկսած, մեզմով շարունակուող եւ դէպի գալիքները ընթացող: Ինչե՜ր ըսած է գեղեցիկը: Յարութիւն Թորոսեանի մերկուհիները ի՞նչ կ’ըսէին իրեն, ի՞նչ կ’ըսեն արուեստասէրին, ի՞նչ պիտի ըսեն վաղը:

Կը դիտեմ: Ինք կը խօսի իր զգացումներով:

Կը մնայ ներկայութիւն:

Այդպէս է Բանի եւ Արուեստի բաց պատուհանը:

Լիբանանի արուեստի կեանքին եւ անոր զարգացման մէջ իր տեղը ունէր Յարութիւն Թորոսեան, ինչպէս` իրմէ առաջ շիջած Զաւէն Խտըշեանը, Լիւսի Թիւթիւնճեանը եւ շատեր: Իր սերունդէն ուրիշներ, հակառակ Լիբանանի եւ լիբանահայութեան ապրած խոր տագնապին, կը շարունակեն ստեղծագործել եւ կենդանութեան շունչ տալ հայ կեանքին:

Իր ետին տաղանդաւոր արուեստագէտի պայծառ յիշատակ կը թողու Յարութիւն Թորոսեան:

Օր մը, յաղթահարելէ ետք ներկայի բարդութիւնները, սփիւռքի հայ արուեստագէտներու թանգարան կը ստեղծուի՞ Հայաստանի մէջ, որպէսզի հայկական ժառանգութիւնը պահուի: Այդ կ’ըլլայ օտար երկինքներու տակ տարածուած հայ միտքի լոյսին հայրենիքի տուած տիրութեան եւ սիրոյ տուրքը:

Յարութիւն Թորոսեանի հետ արուեստասէրներ իրենց անաւարտ զրոյցները պիտի շարունակեն իր նկարներուն հետ:

11 յունուար 2022, Նուազի-լը-Կրան