Սեռային Հիմքի Վրայ Բռնութեան Դէմ 16-Օրեայ Արշաւ

«Կին Գրողները Յաճախ Լուսանցքներուն Մէջ
Գոյութիւն Ունին» Ճենիֆըր Մանուկեան

«Պատմաբաններ երբ գրի կ՛առնեն որոշ ժամանակաշրջանի մը պատմութիւնը, անպայմանօրէն հոն չեն ներառուիր բոլոր մարդոց  փորձառութիւնները: Այդ պատմահաւաքին կիզակէտը յաճախ կ՛ըլլայ տղամարդը: Երբ կիներու փորձառութիւնները բաւարար կարեւոր չեն նկատուիր գրաւոր պահպանումի, այդ տեղեկութիւնը, այդ փորձառութիւնն ու կիներու կեանքի պատմութիւնը կը կորսնցնենք երեք, չորս կամ հինգ սերունդ ետք: Այդ է պարագան մեզի հասած 19-րդ եւ 20-րդ դարու հայոց պատմութեան: Գրականութիւնը, սակայն կարողութիւնը ունի պեղելու եւ գտնելու այդ թաքնուած տեղեկութիւնը: Մենք կը լսենք հայ կիներու ձայները իրենց իսկ գրութիւններուն ընդմէջէն: Կիներու կողմէ գրուած ֆեմինիստ գրականութեան ճամբով մենք կրնանք հասկնալ, թէ կեանքը ինչպէս էր անոնց համար, ինչ էին անոնց մարտահրաւէրները եւ ընկերութեան հետ փոխյարաբերութիւնը», «Ազդակ»-ին կը պատմէ Ճենիֆըր Մանուկեան:

Դոկտորայի թեկնածու Մանուկեան արդէն տասնամեակէ մը ի վեր անգլերէնի կը թարգմանէ հայ գրականութեան տարբեր նմուշները: Ան թարգմանիչն է Զապէլ Եսայեանի «Սիլիհտարի պարտէզները» յուշագրութեան: Թարգմանած է նաեւ հայոց ռահվիրա ֆեմինիստ գրագիտուհի Սրբուհի Տիւսաբին ստորեւ ներկայացուած «Կանանց անգործութիւնը»: Մանուկեանին կը պատկանին նաեւ սփիւռքահայ գրողներ Զարեհ Որբունիի, Նիկողոս Սարաֆեանի եւ Անդրանիկ Ծառուկեանի տարբեր գործերու թարգմանութիւնները:

«Ազդակ»-ի հետ իր զրոյցին ընթացքին Ճենիֆըր բացատրեց, որ այս հետաքրքրութիւնը` արեւմտահայերէն գրականութիւնը թարգմանելու անգլերէնի, սկսաւ տասը տարի առաջ, երբ ան տակաւին համալսարանական էր: «Արձանագրուած էի արեւմտահայերէն դասապահի մը, ուր կ՛ընթերցէինք հայերէն գրականութեան կարեւոր նմուշները: Ուզեցի քիչ մը աւելի խորանալ այս գրականութեան մէջ, եւ տրուած ըլլալով, որ այդ ժամանակ անգլերէն լեզուին շատ աւելի կը տիրապետէի, անգլերէն տարբերակները փորձեցի գտնել: Սակայն, ի յայտ եկաւ, որ անգլերէնով շատ  քիչ թիւով հայ գրականութիւն գոյութիւն ունի», բացատրեց Մանուկեան: Հետեւաբար, ան որոշեց անգլերէնի եւ արեւմտահայերէնի իր իմացութիւնը գործի դնել եւ օտար հանրութեան ներկայացնել արեւմտահայ գրականութեան տիպերը: Ան սկսաւ այն գրողներէն ու նիւթերէն, որոնք զինք կը հետաքրքրէին: Կին գրողները անոնց շարքին էին:

Ճենիֆըր Մանուկեան կը հաւատայ, որ հայ գրականութեան օտարալեզու գոյութիւնը ոչ միայն կ՛արտօնէ, որ արեւմտահայ գրականութիւնը աւելի մեծ թիւով հանրութեան սեփականութիւնը դառնայ, այլ նաեւ առիթ կու տայ բաղդատական աշխատանքի` ուրիշ մշակոյթներու, ժողովուրդներու եւ տարածաշրջաններու հետ` թէ՛ գրական առումով, թէ՛ պատմական, եւ թէ կիներու ընդհանուր իրավիճակի:

Մանուկեան կը պատմէ. «Երբ հայ ֆեմինիստ գրականութիւն կը թերթատէի, հանդիպեցայ Սրբուհի Տիւսաբի այս յօդուածին: Ուղղակի ապշեցայ գրութենէն: Որքան այժմէական եւ ի զօրու էր: Կանչ մըն էր: Դիմում մը ժողովուրդի մէկ խաւին, որուն մասին շատ չենք լսեր: Գրուած է շատ խիստ և յստակ բառերով: Ա՛յդ է, որ զիս ներգրաւեց Տիւսաբին ու անոր այս ստեղծագործութեան»: Ան կը շարունակէ` ըսելով, որ «կարդացածս կը վերարձագանգէ մէջս: Տիւսաբ կը փորձէ փոփոխութիւն ձեւաւորել, մարդոց արթնցնել եւ դիտել տալ, որ իրենց նախապաշարումները, ընկերային ուղղութիւնը, տիպարները եւ աւանդները ալ չեն յարմարիր կանանց իրականութեան, ետեւ կը պահեն զիրենք: Անոնք պէտք է փոխուին, որպէսզի կիներուն կեանքը առաջնորդեն դէպի լաւ: Իր գրութեամբ դրական փոփոխութիւն կը պահանջէ Տիւսաբ»:

«Դժբախտաբար, չենք գիտեր այս յօդուածը օրին կիներուն կողմէ ինչպէս ընկալուեցաւ: Չենք գիտեր ո՛վ կարդաց եւ ինչպիսի՛ հակազդեցութիւն պատճառեցին Տիւսաբին գաղափարները», աւելցուց Մանուկեան:

«Կարեւոր է, որ մարդիկ, նոյնիսկ դպրոցական աշակերտներ, բազմազանութիւն տեսնեն անցեալի դէմքերու, ձայներու եւ գաղափարներու մէջ: Պէտք է գիտակցիլ, որ ամէն մարդ Գրիգոր Զօհրապ կամ Դանիէլ Վարուժան չէր: Կար տեսակէտներու ու արծարծուած խնդիրներու տարբերութիւն եւ իւրայատկութիւն, մանաւա՛նդ կին գրողներու կողմէ», բացատրեց ան: Ըստ Ճենիֆըր Մանուկեանին, «կին գրողները յաճախ լուսանցքներուն վրայ գոյութիւն ունին»: Մեր դասագիրքերուն մէջ երկրորդական տեղ կը գրաւեն: «Հարկ է անոնց կեդրոնական տեղ տրուի մեր գրականութեան եւ պատմութեան էջերուն մէջ: Այս գրութիւնները պատուհան մըն են սորվելու մեր անցեալը, արեւմտահայ պատմութիւնը», եզրափակեց ան:

Ստորեւ կը ներկայացնենք Սրբուհի Տիւսաբի կենսագրական գիծերը ու անոր` 26 օգոստոս 1885-ին Պոլսոյ մէջ մակագրած «Կանանց անգործութիւնը»` առանց որեւէ փոփոխութեան:

 

Կանանց Անգործութիւնը

Սրբուհի Տիւսաբ (ծնած` Վահանեան) առաջին հայ կին վիպագիրն էր եւ հայ իգական սեռի ընկերային պայքարին անդրադարձող առաջին հայ գրողը (այր կամ կին): Ծնելով 1842-ին Պոլսոյ մէջ` Տիւսաբ հասակ առած է Օսմանեան կայսրութեան մէջ հայերու մշակութային զարթօնքի ժամանակաշրջանին, որուն ընթացքին կիներ սկսած են իրենք զիրենք պարտադրել ազգային  հասարակական կեանքին մէջ: Այս ռահվիրայ կիներէն մէկն էր Տիւսաբի մայրը` Նազլի Վահանը, որ իգական սեռի կրթութեան ջատագովն էր եւ հայ աղջիկներուն օգնող բարեգործական ու կրթական կազմակերպութիւններու հիմնադիրը:

Աղջիկներու կրթութեան հանդէպ Նազլիի մեծ մտահոգութիւնը զինք մղեց իր աղջկան գերազանց կրթութիւն տալու: Սրբուհի իր ուսումը ստացած է նախ տեղական ֆրանսական դպրոցին մէջ` մինչեւ 10 տարեկան, ապա տան մէջ` իր աւագ եղբօր հետ, որ անոր դասաւանդած է ֆրանսերէն, յունարէն,  իտալերէն, դասական գրականութիւն, գիտութիւն եւ պատմութիւն: 19-րդ դարու կիսուն Պոլսոյ մէջ աղջիկներու դպրոցներ գոյութիւն չունէին նախակրթարանէն ետք: Երիտասարդ Սրբուհին իր եղբօր միջոցով էր, որ ծանօթացաւ ժամանակակից եւրոպացի գրողներուն, մասնաւորաբար` վիպապաշտ գրողներուն, ինչպէս` Վիքթոր Հիւկօ, Լորտ Պայրըն եւ Ճորճ Սանտ, որոնց ստեղծագործութիւնները ազդեցութիւն ունեցան իր գործերուն վրայ:

Պատանեկութեան տարիներուն Տիւսաբ  ջերմեռանդ ֆրանսասէր էր, եւ կ՛արհամարհէր ամէն բան, որ հայկական է: Բայց 22 տարեկանին ան եղաւ նշանաւոր վիպապաշտ բանաստեղծ Մկրտիչ Պէշիկթաշլեանի աշակերտուհին, որ անոր մէջ զարգացուց հայոց լեզուի եւ գրականութեան հանդէպ յարատեւ գնահատանքը: Պէշիկթաշլեան առաջինն էր, որ ճանչցաւ անոր գրական տաղանդը, եւ առաջինն էր, որ քաջալերեց Տիւսաբը` գրելու:

Գրելու ձգտում ունեցող Սրբուհի1870 թուականին ամուսնացաւ ֆրանսացի երաժիշտ Փոլ Տիւսաբի հետ, որ ամբողջովին կ՛աջակցէր իր կնոջ գրական գործունէութեան: Անոնք միասնաբար կը կազմակերպէին հաւաքներ, ուր ֆրանսացի եւ հայ մտաւորականներ կը հանդիպէին քննարկելու համար գրականութիւն եւ օրուան ընկերային խնդիրները: Տիւսաբ նաեւ ներգրաւուած էր Պոլսոյ հայ համայնքի կեանքին մէջ: 1879-ին ան դարձաւ «Դպրոցասիրաց» հայ կիներու միութեան հիմնադիրը եւ ղեկավարը: Միութիւնը հայ կիներ կը պատրաստէր Անատոլուի դպրոցներուն մէջ հայ աղջիկներուն դասաւանդելու համար: Այս կազմակերպութեան մէջ Սրբուհի Տիւսաբի փորձառութիւնները ստիպեցին իրեն գրել շարք մը յօդուածներ` կիներու իրաւունքներու, մասնաւորապէս կրթութեան, աշխատանքի եւ ընկերային ինքնավարութեան իրաւունքներու մասին: Երեք վէպեր` «Մայտա», «Սիրանուշ» եւ «Արաքսի», յաջորդեցին այս յօդուածներուն եւ աւելի խորութեամբ ուսումնասիրեցին յեղափոխական բնաբանները, զորս ներկայացուցած էին Սրբուհի Տիւսաբի յօդուածները:

Այս վէպերուն միջոցով է, որ Տիւսաբ իր յատկանշական հետքը ձգեց հայ գրականութեան մէջ եւ ոգեշնչեց հայ կիներու երիտասարդ սերունդը` դառնալ գրող եւ հասարակական գործիչ: Բայց տրուած ըլլալով, որ Տիւսաբի վէպերը կոչ կ՛ուղղէին` վերակառուցելու հայ հասարակութիւնը, ուր կիներ լիակատար հաւասարութիւն կ՛ունենային բոլոր ասպարէզներուն մէջ, անոնք բացառիկ հակասական կը նկատուէին: Հայ գրական վերնախաւը մեծ մասամբ կը դատապարտէր անոր վէպերը եւ անոր ստեղծագործութիւնը կը դիտէր որպէս հայ ընտանիքը ոչնչացնելու ստոր փորձ:

1891-ին իր աղջկան մահէն ետք Սրբուհի Տիւսաբ ընդհանրապէս դադրեցաւ գրելէ: Երբ Տիւսաբ մահացաւ 1901-ին, ան արդէն մոռցուած էր հայկական հիմնական գրական շրջանակներուն մէջ: Ան մնացած էր միայն Զապէլ Եսայեանի եւ Զապէլ Ասատուրի նման երիտասարդ կին գրողներու միտքերուն մէջ, որոնց ան օգնած էր ձեւաւորելու իրենց գաղափարները:

Կը փափաքիմ նշանակել կէտ մը միայն` որ շատերուն համար աննշան է թերեւս եւ որուն հետեւանքը ծանրակշիռ է սակայն. կ՛ուզեմ ըսել այն կէտը, այն նախապաշարումը, որ աշխատութիւնն իբրեւ նուաստացուցիչ իր համարել տալով` կը մղէ հարուստ կինն անգործութեան մէջ մեծութիւն եւ ազնուականութիւն փնտռելու, եւ խոնարհագոյններուն չար օրինակ ըլլալու: Այդ վնասակար նկատմունքէն վարակուող բարձրաստիճան կիներ մինչեւ իսկ սրտերնուն զօրաւոր ձայնին անտարբեր են եղած շատ անգամ, եւ մերժած են իրենց գողտրիկ մանուկներուն մայրենի կենսատու կաթը` մայր-բնութենէն սահմանեալ, մերժած են հարկաւոր խնամքն իրենց որդւոց զարգացման համար, մերժած են իրենց հոգատարութիւնը տնտեսական մասին, եւ պատրաստած են, գոնէ մասամբ, այն նիւթական ու բարոյական աղէտները` որոնք բնական հետեւանքն են այդպիսի ապօրէն ընթացքներու, եւ ոչ թէ բախտին, ինչպէս կ՛ուզեն շատեր ենթադրել, առանց իրերու եւ անոնց հետեւանքներուն սկզբնապատճառը քննելու եւ հետազօտելու:

Միթէ աստիճանի բարձրութիւնն արգե՞լք մըն է կանանց` դուստր, ամուսին եւ մայր ըլլալու. եւ այս իւրաքանչիւր վիճակին պատկանեալ չե՞ն արդեօք այնպիսի գեղեցիկ պաշտօններ` որոնց գործադրութիւնը կինը կը բարձրացնէ փոխանակ նուաստացնելու: Ստոյգ է որ գեղեցիկ բացառութիւններ կան ի պարծանս մեր ազգին, սակայն փոքրամասնութեանց վրայ չեն կրնար հիմնուիլ ընդհանուր դատաստանք` որոնք ազգի մը ոգիին պատկերը կը նկարագրեն:

Բարձրագոյն ընկերական դասերը շատ ճիւղերու մէջ դժբախտ օրինակ մը եղած են խոնարհագոյն դասերուն: Այդ խորհրդածութիւնը կը վերաբերի մանաւանդ Պոլսոյ միջակ դասուն յարաբերող կանանց` որոնք թշուառութեան վիհին մէջ կը թաւալին, իբրեւ մեծափարթամ կին` արհամարհելով աշխատութիւնը: Քանի՜ քանի ընտանիքներ կան աղքատութեան ճիրաններէն բռնուած, որ ամէն անտանելի զրկանքներու եւ հիւանդութեանց դատապարտուած են իրենց անգործութեամբը:

Երբ ընտանիքի մը հայրը կը մեռնի փոքրիկ հարստութիւն մը թողելով եւ բազմաթիւ մանուկներ, եթէ այրին սոյն գոյքը վատնէ աստիճանաբար, փոխանակ զայն գոնէ մասամբ ամփոփ պահելու` իր գործունէութեամբ նոր ապրուստի միջոցներ հայթայթելով, ի՛նչ տխուր ապագայ կը պատրաստէ յայնժամ այդ անմեղ զաւակներուն: Երբ վերջին դրամը, վերջին յոյսը կ՛սպառի, եւ կը տեսնէ իր դալկահար որդիքը` զրկանքներէ հիւծեալ, անոնց մարմինը` ցուրտէն կապուտցած, կը լսէ անոնց հառաչալից ձայները` որ հաց եւ կրակ կը խնդրեն, եւ սակայն ոչինչ կրնայ մատակարարել: Բոլոր մայրերուն կը դիմեմ, հարցնելու համար թէ մահէն աւելի անտանելի չէ՞ արդեօք վիճակն այդ թշուառ մօր` որ իր հոգեհատորները կը տեսնէ այդպէս յուսակտուր. ոչ իր արեան կաթիլներով կրնայ անոնց անօթութիւնը սփոփել, ո՛չ իր սրտով կրնայ զանոնք տաքցնել: Եւ սակայն մայրենի անհուն սէրը սոյն աղետալի վիճակը պատրաստած է, զոհ ըլլալով նախապաշարմանց:

Ինչո՞ւ աղքատութիւնը նկատուի իբրեւ նուաստութիւն, ամօթ: Աղքատը կեանքի վսեմ մարտիրոսը չէ՞ արդեօք. կը ճանչնայ ան պատրանքը, հաճոյքը, ժպիտը: Միթէ իր օրերը սահմանուած չե՞ն մարտնչելու ընդդէմ անօթութեան, բաղձանաց եւ անոյշ երազներու: Միթէ այլոց հրճուանքն առաւել եւս չի՞ յայտարարեր իր զրկանքը: Միթէ հարուստին կարմիր ու զուարթ որդին կեանքի մէկ լեղի կատակը չէ՞ դալկահար աղքատիկ մանկան նկատմամբ:

Կեանքը կը խոստանայ հարուստին` արեւ, մարգագետին զարմանազան ծաղիկներով, վայելք եւ յոյս. մինչդեռ աղքատին` գիշեր, սառնամանիք, զրկանք եւ անյուսութիւն: Աղքատը կեանքի զառիվերէն պիտի ելլէ, մինչ հարուստն ողորկ զառիվայրէն պիտի սահի: Որպիսի՜ դիւցազնութիւն է ուրեմն, երբ աղքատ մայրն իր վիճակին ծանրութիւնը մոռնալով` անվեհեր կը մրցի կեանքի խոչընդոտներուն դէմ, ու նո՛յն իսկ սոյն մրցման մէջ կ՛արիանայ, կը յարատեւէ, կը յաղթահարէ վերջապէս, եւ իր արիութեան պտուղները կը քաղէ, երբ իր որդիքն օր մը իրենց ճգամբ ու սիրով կը փոխարինեն մայրենի զոհաբերութիւնները, ուրախութիւնը տրտմութեան յաջորդել տալով, առատութիւնն ալ` զրկանքներու: Այդ մայրը մեծոգի է ու վսեմ, եւ առաւել իրաւամբ կրնայ պարծիլ իր մրցմամբը կեանքի փշալից դաշտին մէջ յառաջ բերած գեղեցիկ արդեամբը, առ ընկերութիւն շնորհած անհատներովը, քան անձնապաշտ ու պաճուճասէր կինն` իր շքեղ կառքերով:

Դիտաւորութիւնս նուաստացնել չէ մեծատուն կնոջ յարգը, զի կան այնպիսի առատասիրտ եւ առաքինի կիներ` որոնք նեցուկ կանգնած են անկարին եւ անոր անշուք յարկը ողողած են ողորմութեան գանձերով. մարդկութեան բարերար ոգիներն են ասոնք:

Ո՛չ, Արմենուհի՛ք, անպատուութիւն չէ՛ աղքատութիւնը: Հա՛յ կուսանք, ձեր շնորհներուն փայլը չի դալկանար, այլ ընդհակառակն առաւել եւս կը զօրանայ` երբ ձեր փափուկ ոտներով արիաբար յառաջանք կեանքի փշալից ճամբաներէն, սոյն փուշերուն մէջ թողլով ձեր քայլերուն դիւցազնական հետքերը: Ի՜նչ փառք, երբ ձեր կենաց գարնանային եղանակը նուիրէք` պայծառացնելու ապիկար հօր եւ մօր մթազգած կայանը յոյսի եւ որդիական սիրոյ նշոյլներով, երբ կրտսեր եղբօր ապագայ մը կը պատրաստէք, երբ կ՛զգաք թէ տառապանքի մատնուած հոգիներու նոր զուարթ աշխարհ մը կը բանաք` ուր իրենց օրերը հեզահամբոյր կը սահին, եւ թէ այդ` ձեր գործն է, ձեր անխոնջ ջանքերուն արդիւնքն է, ձեր երիտասարդական հոգւոյն կոթողն է:

Հա՛յ կուսանք, կատարած այդ ձեր սքանչելի զոհողութիւնն աւելի կը գեղեցկացնէ զձեզ քան շքեղագոյն պաճուճանքը. անոր մէջ կը գտնէք նոյն իսկ մխիթարութիւնն ու վարձատրութիւնը, որովհետեւ պարտականութեան գործադրութիւնն այն աստիճան կը բարձրացնէ հոգին, որ զոհաբերութեան գաղափարը կ՛անհետի ընտանեկան սիրոյ բարձր զգացման հանդէպ: Արմենուհիքդ իմ, ինչո՞ւ ուրեմն կ՛արհամարհէք այն ապահով ու պատուաւոր միջոցները` որ կը հայթայթեն ձեր մտաւոր գանձին կիրառութիւնը, ինչպէս եւ ձեր մատներուն ճարտարութիւնը: Աղքատութենէ կը խորշիք դուք եւ չէք ուզեր զինուիլ անոր դէմ: Բարեկեցութեան տենչացող էք եւ ոչի՜նչ կ՛ուզէք կատարել զայն ստանալու համար: Նկատեցէք Եւրոպայի կիները. անոնք հարստութեան աղբիւր մը եղած են իրենց յօրինած սքանչելի ձեռարուեստներով եւ այսպէս ընտանեկան բարեկեցութիւնը հաստատած են, միանգամայն եւ ազգային բարօրութիւնն ու զօրութիւնը, զի ի՞նչ են ազգերը, եթէ ոչ` մարդկութեան մեծ ընտանիքները: Ո՜վ սուրբ աշխատութիւն, քու պտղաբերած անթիւ բարիքդ Արմենուհին կ՛արհամարհէ միայն…:

Օն, քոյրերդ իմ, կը բաւէ խաղալիք ըլլալ դժխեմ սովորութեանց. նկատի առէք ձեր շահերը, զրկանքը, վիշտերը, եւ դուք մայրեր, ձեր սիրասուն որդեկաց արտասուքը, անոնց տխուր ապագան: Խորհեցէք, մայրեր, յիշեցէք թէ ձեր օրինակաւ պիտի օգտուին կամ վնասուին ձեր որդիքը, թէ դուք պիտի ընծայէք ազգին` սերունդ գործունեայ ու փրկարար, կամ, անպիտան ու կործանիչ: Ձեր ձեռքն է բարին գործել, ձեր անձն ու ընտանիքը փրկել, ձեր ազգին ծառայել. այո, փրկարար միջոցը ձեր ձեռքն է, եւ դուք կ՛երկմտիք տակաւին: Ո՜վ տաժանելի, մահառիթ նախապաշարում` որ կանացի զգայուն սիրտը կը կարծրացնէ, հօր մը, մօր մը, զաւկի մը սրտագրաւ տագնապալից ձայնին անտարբեր կացուցանելու աստիճան…:

Գործեցէ՛ք, կիներ, թոյլ տուէք որ փշրուին նախապաշարմունք ձեր ոտքերուն առջեւ. բարձրացէք, մի ամչնաք աշխատելու, զի սա է կոչումը մարդկութեան: Աշխատողը կը պատրաստէ անկախ վիճակ մը, զի իր անձին կը պարտի բարեկեցութեան միջոցները, չէ թէ պարգեւատուներու` որոնք յաճախ դժկամալից շնորհներով գերիներ կը կազմեն: Մէն մի շնորհ զոր կարօտեալը կ՛ընդունի ուրիշէ` յօդ մըն է ստրկութեան, զի նա կը պարտաւորուի իր գաղափարները, ճաշակները, ձգտումները քօղարկել եւ հպատակեցնել զայնս իր շնորհատուին քմացը: Այս շահախնդիր նպատակաւ, մարդ կը վարժուի սիրել այն գերութեան շղթաները որոնք ծնունդ են իր անգործութեան եւ սկզբնապատճառ անհամար չարեաց: Առ երեւոյթս ոչինչ համարուած ո՜րչափ պատճառներ մեծ աղէտներու ճամբայ կը բանան:

Նախապաշարմունք եւ օրէնք արդէն բաւական ծանրացուած են կանանց ընկերական վիճակը. մենք առաւել եւս կը ծանրացնենք զայն` աղքատութիւնը մարդը զրկանքէ զրկանք մղելով` անոր բարոյական ոյժը կը տկարացնէ, անկերպարան էակի մը վերածելով զայն. մինչ պարգեւատուք այս ոյժը կաշկանդելով` գերիներ կ՛ընծայեն ընկերութեան: Իւրաքանչիւր բանաւոր էակ իսկապէս իր էութիւնը կ՛զգայ բարոյական ու մտաւոր կարողութեանց գործածութեամբը: Զոր օրինակ, երբ կին մը կը գործէ, իր ճգամբը կը սնանի եւ ոչինչ կը պարտի այլոց, ազատ է կատարելապէս, ազատ մտածելու, գործելու, խօսելու առանց որ եւ է շահախնդիր օտար ազդեցութեան ներքեւ ընկճուելու. այդ կինը կ՛զգայ անշուշտ որ բնութեան նպատակին կը համակերպի, ստեղծուած` ազատութիւնը վայելելու եւ իր ընկերական վիճակը բարձրացնելու: Այն ատեն եւ այս պայմաններով, ան կրնայ ապացուցանել ընկերութեան թէ կինը բարոյապէս ու մտաւորապէս տկար համարուած արարածը չէ, թէ այդ կարծիքը սխալ է, թէ կնոջ կաշկանդեալ կեցութեան, անգործութեան, թերի կրթութեան, օրինաց, սովորութեանց ու նախապաշարմանց բռնաբանութեան տխուր հետեւանքն է: Այսօր երեւելի հանճարներ կը բողոքեն կանանց նկատմամբ այդ նախատական գաղափարին դէմ. կը բողոքէ նոյն իսկ բնութիւնը` որ մայրերու յանձնած է մարդկութիւնը պատրաստելու ամենափափուկ ու բարձր պաշտօնը:

Արմենուհիք, ուրեմն մի զոհ ըլլաք նախապաշարմանց` որոնք վիհի մէջ կը թօթափեն զձեզ. մի արհամարհէք աղքատութիւնը, մի ջանաք քօղարկել զայն: Փառաւորուեցէք ձեր զրկանքներով, ինչպէս հարուստն իր վայելքներով: Վիրաւորեալ քաջ զինուորը որ ճակատամարտէն կը վերադառնայ, իր փառազարդ վէրքերը պանծալով ցոյց չի՞ տար արդեօք: Աղքատներ, դուք եւս արի զինուորներն էք կենաց. երբ աղքատութենէն չամչնաք, գործելէն եւս ետ չէք կենար, եւ աշխատութեամբ կ՛սփոփէք կենաց դառնութիւնը, ձեր ընկերական վիճակը կը բարւոքէք եւ մուտք կը գտնէք լայնածաւալ ազատութեան ասպարէզին մէջ` ուր մարդկութեան վիճակը կ՛ազնուանայ ու կը բարձրանայ անխտիր:

Կ. Պոլիս, 26 օգոստոս 1885

 

 

Բռնութեան Ենթարկուելու Պարագային
Դիմել Հետեւեալ Թիւերուն

Բռնութեան ենթարկուած կամ ենթարկուող ոեւէ անհատ, որ կարիք ունի օժանդակութեան` հոգեբանական բուժումի, ապաստանարանի, բժշկական օգնութեան, խորհրդատուութեան եւ ցուցմունքներու կրնայ կապուիլ հետեւեալ ընկերաբժշկական կեդրոններուն, կառոյցներուն եւ ոչկառավարական կազմակերպութիւններուն:

  • ԼՕԽ-ի «Արաքսի Պուլղուրճեան» ընկերաբժշկական կեդրոն  01-253796
  • «Հաուըրտ Գարակէօզեան» հաստատութիւն 01-258718
  • Ազգային առաջնորդարանի ընկերային  ծառայութեան բաժանմունք 01-258300
  • Abaad 01-283820
  • Himaya 03-414964
  • Idraac 01-583583
  • Embrace 1564
  • Kafa 1745
Like on Facebook
CATEGORIES
Share This

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )