Յ. Թերզեան. «Աշխատանքային Ծրագիրին Մէջ Դատական Իշխանութեան Անկախութիւնը Ապահովելու Օրէնքն Ու Տնտեսութեան Անիւը Վերստին Շարժելու Ծրագիրները Ո՞ւր Են»

Կառավարութեան վստահութեան քուէ շնորհելու խորհրդարանի նիստին ընթացքին Հայկական երեսփոխանական պլոքի անդամ,  երեսփոխան Յակոբ Թերզեանի կատարած քննարկումը` խորհրդարանին ներկայացուած կառավարութեան աշխատանքային ծրագիրին մասին.

«Այսօր դարձեալ կը հանդիպինք, իսկ կացութիւնը, որ արտակարգ էր, այսօր շտապ դրութեան վերածուած է, պահանջները աւելցած են, հայրենիքը վիրաւոր է ու կ՛արիւնի, ժողովուրդը կը գտնուի անգերազանցելի ճնշումներու տակ` նկատի ունենալով անոր կարողութիւնները: Զայն միայն Աստուած կրնայ օգնել:

Յուսախաբութիւնը լիբանանցիներուն կեանքը բնորոշող ընդհանուր եզրն է, եւ ոչ թէ այն, թէ «յուսախաբութիւնը կրնայ ըլլալ…», այնպէս ինչպէս նշուած է կառավարութեան աշխատանքային ծրագիրին մէջ, եւ ասիկա մեծագոյն վտանգն է:

Եթէ նորակազմ կառավարութեան նպատակը հայրենիքի փրկութիւնն է, ապա մեզի ներկայացուած աշխատանքային այս ծրագիրը պէտք էր աւելի մանրամասն ըլլար: Իսկ ամէնէն կարեւորը` պէտք էր բովանդակէր ժամանակացոյց մը, որ կը վերաբերի իւրաքանչիւր կէտի գործադրութեան ժամկէտին, որովհետեւ ժամանակի պերճանքը չունինք այլեւս: Կազմուած կառավարութեան եւ անոր նախարարներուն դիմաց կան հսկայ մարտահրաւէրներ, իսկ ժողովուրդը չի փափաքիր կարգախօսներ եւ ըսի ըսաւներ լսել:

Խորքին մէջ ժողովուրդին համար աշխատանքային այս ծրագիրը անբաղձալի է, որովհետեւ ան կը փափաքի աշխատանքը տեսնել ու անոր արդիւնքները շօշափել, ինչպէս նաեւ փոփոխութիւն վկայել` դուրս գալով ներկայ զազրելի իրավիճակէն, որուն հասած ենք տարիներու վրայ երկարող ամուլ տարակարծութիւններու պատճառով:

Կառավարութիւնը իր այս աշխատանքային ծրագիրով կարիքը ունի խոստումներու փուլէն դուրս գալու եւ ընդարձակուելու` հասնելու համար գետնի վրայ իրականացուած արդիւնքներու:

Այս առիթով կը փափաքիմ ուղղել կարգ մը հարցումներ` լուսաբանութիւն ստանալու համար ծրագիրին ընդգրկած կարգ մը կէտերուն մասին:

Այն կէտը, որ կը վերաբերի դատական իշխանութեան նշանակումներուն, արդեօք չի՞ հակադրուիր դատական իշխանութեան անկախութեան հետ: Ես այն անհատներէն եմ, որ նախքան երեսփոխան ընտրուիլս մնայուն կերպով հարց տուած եմ դատական իշխանութեան անկախութիւնը ապահովելու օրէնքին մասին:

Դատական իշխանութիւններն ու դատաւորները իրենց վիճակին ձգեցէ՛ք եւ անոնց աշխատանքներուն մի՛ միջամտէք, այդպիսով դատական իշխանութեան անկախութեան առումով քայլեր առաջ գացած կ՛ըլլանք, յատկապէս ազգային կարեւոր թղթածրարներ, որոնցմէ կարեւորագոյնը` Պէյրութի նաւահանգիստի պայթումի թղթածրարը լուծելու իմաստով:

Իսկ երբ կը խօսուի փտածութեան դէմ պայքարի մասին` իրաւական հաշուեքննութեան համաձայնագիրը ստորագրելու լոյսին տակ, պէտք չէ՞ անդրադառնալ պետական գանձարկղէն իւրացուած եւ Լիբանանէն դուրս փոխանցուած գումարներուն, ծովային կալուածներուն եւ քաղաքապետութիւններու կողմէ «բռնագրաւուած» կալուածներուն:

Երբ կը խօսուի ընկերային եւ պաշտօնէութեան մարզերուն մասին, պէտք չէ՞ հարց տանք ապօրինի պաշտօնեայ նշանակումին մասին` իմանալով հանդերձ, որ այդ թղթածրարը կը գտնուի հաշուեքննիչ դիւանին մօտ: Այս հարցումը կ՛ուղղեմ, որովհետեւ աշխատանքային ծրագիրին մէջ նշուած է աշխատավարձի սրբագրութեան կէտը: Իսկութեան մէջ ինչպէ՞ս պիտի կատարուի այդ սրբագրութիւնը, եւ նիւթական ի՞նչ աղբիւրներ կան: Գումարներ, որոնք պէտք է յատկացուին արժանապատիւ, ջանասէր եւ արտադրող պաշտօնեային եւ ոչ թէ այս կամ այն ղեկավարին ծանօթը նկատուողին:

Պէտք չէ՞ հարց տանք ընդհանուր տնօրէնութիւններուն կառուցային վերակազմաւորման եւ անոնց աշխատանքային դրութեան արդիականացման մասին, կամ աւելի լաւ է լուռ մնա՛նք: Ասիկա եւս ժողովրդահաճոյ հարց է, որուն մասին պէտք չէ խօսինք` հասնելու համար այն վիճակին, որուն մէջ գտնուեցանք ամսական աշխատավարձերու յաւելումին պարագային, որմէ եւ որուն ունենալիք հետեւանքներէն զգուշացուցած էինք:

Պարոնա՛յք նախարարներ, ո՛չ միայն պէտք է ելեկտրական հոսանքի տրամադրման ժամերը աւելցնենք քաղաքացիին համար, որ հայհոյած է, այլեւ պէտք է գտնենք գործիքակազմ մը լուծելու համար հերթի կեցած մարդոց հարցերը:

Այս հարցին լուծման համար միշտ պահանջեցինք ստեղծել վառելանիւթի վաճառքի ժամադրութիւն ճշդող յատուկ ե-հարթակ մը, սակայն ո՛չ, պահանջուածը արժանապատիւ քաղաքացիին նուաստացումն է:

Այն ծնողները, որոնք պենզին ստանալու հերթի կանգնած են, ինչպէ՞ս իրենց զաւակները դպրոց պիտի փոխադրեն: Անոնց զաւակները կարիքը ունին ելեկտրականութեան եւ մազութի` ջեռուցման եւ դաս սորվելու համար, կամ արդեօք պահանջուածը նաեւ տգիտութեան տարածո՞ւմն է:

Կարելի չէ կրթական մարզին վերաբերող աշխատանքները քանի մը տողի մէջ ամփոփել: Աշխատանքային ծրագիրին մէջ արձանագրուած է անյստակ ուղեգիծ մը, որուն համար ծրագրաւորում եւ ներկայ պայմաններուն պատշաճեցում չէ կատարուած: Այս հարցը ուղղակիօրէն պայմանաւորուած է վառելանիւթի ապահովումով եւ իրենց զաւակներուն կարիքները հոգալու ծնողներուն կարողութեամբ:

Այսօր մենք խորհրդարանի նիստի մէջ ենք, իսկ վերամուտը մէկ շաբաթէ ի վեր կատարուած է: Այսօրուան կրթութեան հիմնասիւներէն է համացանցը, որ պէտք է ապահովուի իւրաքանչիւր աշակերտի եւ ուսանողի: Մեր զաւակները ինչպէ՞ս դաս պիտի սորվին ելեկտրական հոսանքի չգոյութեան, ելեկտրածին շարժակներու եւ ջուրի սիթեռններու աներեւակայելի սղութեան մթնոլորտին մէջ: Չկա՞յ արդեօք մէկը, որ խնայէ զանոնք:

Աշխատանքային ծրագիրին կէտերը մանրամասնելու պահանջ ներկայացնելու առումով մեր նպատակն էր ծանօթանալ այն կարեւորագոյն ծրագիրին, որ կառավարութիւնը կ՛ուզէր գործադրել` վառելանիւթին տրամադրուած պետական նպաստի ջնջումէն ետք, եւ արդեօք անոր սակը ամերիկեան տոլարով պիտի վճարուի՞:

Ի՞նչ քայլերու պիտի դիմէ կառավարութիւնը` կասեցնելու համար լիբանանեան դրամանիշին արժեզրկումը: Այս իմաստով յստակ ոչինչ կայ:

Պէտք չէ՞ հարցնենք արտերկրի մէջ ուսանող մեր զաւակներուն ճակատագիրին մասին, երբ Լիբանանէն դուրս կատարուելիք ելեւմտական փոխանցումները գրեթէ անկարելի դարձած են: Մինչդեռ այդ գումարները անոնց ծնողներուն ճակտի քրտինքով շահուած եւ դրամատուներուն մէջ գրաւուած գումարներ են, իսկ դրամատուները չեն խնայեր ծնողները, որոնց փափաքը իրենց զաւակներուն ուսում ստանալն է, որպէսզի անոնք վերածուին այս հայրենիքի դրամագլուխին:

Կինը լիբանանեան ընկերութեան կէսը կը ներկայացնէ. կառավարութեան մէջ անոր ներկայացուցչութիւնը ո՞ւր է: Ո՞ւր են կնոջ իրաւունքները: Կնոջ մասին նշուած կէտերը աւելի կազմակերպուած պէտք է ըլլան, որովհետեւ կինը իսկական գործընկեր է, եւ անոր դերակատարութիւնը պէտք է ամրապնդուի: Երանի այս ծրագիրին մէջ անոր իրաւունքներուն եւ ներկայացուցչութեան վերաբերող կէտերը աւելի ըլլային: Հայրենիքը կնոջ եւ բոլոր մարզերուն մէջ անոր ունեցած փորձառութեան խիստ կարիքը ունի:

Մտաւորականներու արտագաղթը կասեցնելու հարցը իր կարգին կառավարութեան պատասխանատուութիւնն է: Ասիկա մահացու արիւնահոսութիւն մըն է, որմէ երկիրը կը տառապի:

Մեր երիտասարդները աշխարհի երկիրներուն հիմերը, կը մշակեն, գրկեցէ՛ք զանոնք եւ անոնցմէ կը ստանաք այնպիսի հնարքներ եւ ստեղծագործութիւններ, որոնք աշխարհը կը զարմացնեն: Տուն վերադարձուցէ՛ք արտագաղթող երիտասարդները: Բաւարար չէ՞ արտագաղթի հսկայ ալիքներուն պատճառած տառապանքը այս երկրին: Արդեօք պէտք է պանդուխտի նոր արձա՞ն մը կանգնեցուի, որպէսզի անդրադառնաք, թէ ի՛նչ կը պատահի:

Պէտք չէ՞ արդեօք լիբանանցի երիտասարդներուն բաւարար ուշադրութիւն յատկացնենք, մանաւանդ որ կառավարութեան աշխատանքային ծրագիրը ոչ մէկ կէտ նշած է երիտասարդութեան եւ մարմնակրթութեան մասին:

Վերջերս սկսած են դուրս գալ «Քորոնա»-ի ճնշումէն, հետեւաբար պէտք է լիբանանեան ընկերութեան մէջ աշխուժացնել մարմնակրթութիւնը: Պէտք է լիբանանցի երիտասարդութեան լայն տեղ տրամադրուի` իմանալու համար անոր ձգտումները եւ անոր հետ լուրջ քննարկում կատարելու` յանգելու համար միացեալ տեսլականի:

Մարմնակրթութեան մարզի վերաշխուժացումը անհրաժեշտ է, որովհետեւ մեր երիտասարդները անոր խիստ կարիքը ունին:

Խօսքիս մէջ անդրադարձայ ծրագիրները ամբողջացնելու ժամկէտի չգոյութեան: Հոս կ՛ուզեմ շեշտել յստակ եւ ժամկէտը ճշդուած ծրագիր մը մշակելու կարեւորութիւնը` երկրագործութեան եւ ճարտարարուեստի մարզերը դուրս բերելու համար իրենց դիմագրաւած տեղքայլէն: Ասիկա կառավարութեան համար մեծ քննութիւն է. կա՛մ այն է, որ դուրս կու գանք ծառայութիւններու ընդմէջէն շահեր ապահովող տնտեսութենէն եւ կը վերածուինք արտադրողական տնտեսութեան, եւ կա՛մ ձախողած կը նկատուինք:

Տնտեսութեան աշխուժացումը կարելի է իրականացնել սեփական մարզին խրախուսիչ ազդակներ շնորհելով եւ ոչ թէ անոր գործերուն միջամտելով, ինչպէս նախապէս պատահած է: Սեփական մարզին պարագային ամէն բան ծրագրուած կերպով քանդուած է, սկսելով ճարտարարուեստի մարզէն, անցնելով առեւտուրէն, հասնելով մինչեւ զբօսաշրջութիւն: Այս բոլորին նպատակը այն է, որ արժանապատիւ քաղաքացին մնայ ղեկավար կոչուողներու դռներուն սեմին:

Նախ եւ առաջ պէտք է յաջողիք պետական մարզը տնօրինել, նախքան` սեփական մարզի գործերուն միջամուխ դառնալը: Արդեօք պետութեան նիւթական աղբիւրները սեփական մարզին վրայ պարտադրուած տուրքերէն չե՞ն: Տեսնե՛նք, թէ ի՛նչ պիտի ըլլան ձեր ծրագիրները` շարժելու համար տնտեսութեան անիւը:

Այո՛, կ՛ուզենք, որ սեփական մարզին կարելիութիւններ շնորհուին, կ՛ուզենք, որ դրամատուները պահ դրուած գումար ունեցողներուն իրաւունքները վերադարձնեն, որովհետեւ անոնք այլեւս իրենց վէրքը չէ, այլ ոսկորը կը խածնեն: Բաւարար է, խնայեցէ՛ք զանոնք:

Կը վերահաստատեմ, որ կան ցաւող քաղաքացիներ, որոնց պահանջները արդարացի են: Անոնք փողոց իջան, պոռացին, սակայն ոչ ոք ընկալեց զանոնք, ոչ ոք փափաքեցաւ կապ հաստատել, եւ կամ լուրջ երկխօսութիւն ունենալ անոնց հետ:

Իմ խօսքիս կառչած կը մնամ, իսկական յեղափոխականները օրակարգեր չունին: Անոնցմէ շատեր հսկայ փորձառութեան եւ ազգային գիտակցութեան տէր են, իսկ երկիրը պէտք է օգտուի անոնցմէ:

Կառավարութեան հիմնական պարտականութիւններէն է նաեւ ներդրողներ ապահովել: Սակայն առանց անկախ դատական իշխանութեան եւ որոշ մտահոգութիւններու փարատումին, կը կասկածիմ, որ արտերկրի լիբանանցիները կամ օտար ներդրողները իրենց գումարները Լիբանան փոխադրեն:

Այս երկիրը կարելի պիտի չըլլայ ուղղել, եթէ ժողովուրդը սիրաշահելու մեր ապարդիւն բանավէճը ծրագիրներու մրցակցութեան չվերածուի եւ ապա գործադրութեան չդրուի` լիբանանցիներուն շահերը ապահովելու համար, առանց խտրութեան:

Խօսքս աւարտելէ առաջ կ՛ուզեմ յիշեցնել, որ մենք կը ներկայացնենք այնպիսի միջավայր մը, որ մեզի սորվեցուցած է, թէ վստահութիւնը կարելի չէ շնորհել, այլ` վստահութիւնը կը շահին: Եթէ կառավարութիւնը խորհրդարանի վստահութեան քուէն ստանայ այս շտապ եւ հրատապ պայմաններուն մէջ, կարեւորագոյնը կը մնայ այն, որ ան նաեւ ստանայ ժողովուրդին վստահութիւնը, որովհետեւ անիկա պիտի ըլլայ հիմքը որեւէ կառավարութեան, որ վտանգաւոր փուլի մը ընթացքին հսկայ պատասխանատուութիւններ պիտի վերցնէ:

Վերջապէս, լիբանանցի ժողովուրդը ձգուած է իր ճակատագիրին, իսկ պետութիւնը կը տկարանայ` փլուզուելով. ժամանակ կորսնցնելու առիթ չունինք:

Ողբերգական այս կացութեան մէջ, եւ հակառակ անոր որ ըսինք, թէ վստահութիւնը կարելի չէ շնորհել, այլ` վստահութիւնը կարելի է շահիլ, իմ եւ Հայկական երեսփոխանական պլոքին անունով վճիռը կը ձգենք ժողովուրդին, որ բոլոր իշխանութիւններուն հիմքն է:

 

Like on Facebook
  •  
  •  
CATEGORIES
Share This

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )