«Հայկական հարցը առաջին հերթին հայկական պետականութեան վերականգնումն է հայկական բարձրաւանդակի վրայ», յայտնեց Փրոֆ Ռուբէն Սաֆրաստեան
Հայաստանի հանրապետութեան գիտութիւններու ակադեմիայի արեւելագիտութեան հիմնարկի տնօրէն փրոֆ. Ռուբէն Սաֆրաստեան զեկուցեց «Ազդակ»-ի 11-րդ առցանց լսարանին, զոր վարեց «Ազդակ»-ի ելեկտրոնային բաժնի աշխատակից Մինաս Հանս Քէհեան: Զեկուցման նիւթն էր «Հայոց ցեղասպանութեան դէմ Անգարայի մղած պայքարին նորագոյն դրսեւորումները»:
Զեկուցաբերը ներկայացուց ժխտումի պետական քաղաքականութեան հոլովոյթը` սկսելով Օսմանեան կայսրութեան օրերուն հրապարակուած փաստաթուղթերու ժողովածուէն, ուր սկիզբ կ՛առնէր կեղծարարական վարքագիծը: Ներկայացնելէ ետք Քեմալի ղեկավարութեամբ Թրքական պատմագիտական ընկերութեան հիմնադրութիւնը, Ռուբէն Սաֆրաստեան կեդրոնացաւ Թալէաթի յուշերուն վրայ, ուր տեղահանութեան վարկածը սկսած էր յառաջ քշուիլ` իբրեւ ժխտողականութեան հիմնաւորում:
Պատմական ճշմարտութիւնները նենգափոխելու արշաւին բարձրակէտը նկատեց Հալաճօղլուով ղեկավարուած ակադեմական շարժումը, ուր առաւելագոյն ձեւով մանրացուած էին հայութեան զոհերուն թիւերը, այդ օրերու իրադարձութիւններուն իբրեւ հետեւանք: Տեղահանութիւնը կ՛արդարացուէր իբրեւ «հայերու ապստամբութեան դէմ առնուած միջոց»:
Տարբեր փուլ էր 90-ական թուականներու, յետ Հայաստանի անկախացման շրջանը, երբ աշխատանքները կեդրոնացան հիմնադրելու համար պետական կառոյց մը, որուն գործառոյթը միջազգային իրաւականութեամբ հակափաստարկներ պատրաստելն էր «հայկական պնդումներուն»: Այլ խօսքով, Անգարան իրաւականօրէն պատրաստ պիտի ըլլար, եթէ Երեւանը դիմէր միջազգային որեւէ ատեանի:
Էրտողանի օրով արդէն խնդիրը պատմական վիճաբանութիւններու հարթութիւն տեղափոխելու քաղաքականութիւնն էր, որ կը փորձէր ծուղակ ներքաշել հայկական կողմը:
Ցեղասպանութեան 100-ամեակին Անգարայի ժխտումի բանաձեւը ընդհանուր ցաւն էր. ընդունիլը, որ «տխուր իրադարձութիւններուն հայերը եւս զոհեր տուած էին, ինչպէս թուրքերը»:
Վերջապէս, Էրտողանի գլխաւորութեամբ երեք շաբաթ առաջ կայացած բարձրագոյն խորհրդատուական մարմինը կը նախանշէր, որ Անգարան անհանգիստ է հայկական կողմի հատուցման եւ պահանջատիրութեան ուղղութեամբ առնելիք քայլերէն:
Փրոֆ. Սաֆրաստեանի համապարփակ եւ գիտականօրէն հիմնաւորուած զեկուցումին յաջորդեց զրոյց-քննարկում, որ ներառեց նաեւ այսօրուան աշխարհաքաղաքական պայմաններու լոյսին տակ թրքական նկրտումներն ու ընդգծեց հայկական կողմին պատրաստուելու հրամայականը:
