Մեծանուն պետական գործիչ Արամ Մանուկեանի յիշատակի օրուան առիթով անոր յուշարձանը այցելեցին եւ ծաղիկներ զետեղեցին ՀՅԴ Հայաստանի Գերագոյն մարմինի, ՀՅԴ Հայաստանի երիտասարդական եւ «Նիկոլ Աղբալեան» ուսանողական միութեան անդամները:
«Երկիր»-ին հետ ունեցած զրոյցին ընթացքին ՀՅԴ-ի անդամ Բագրատ Եսայեան ըսաւ. «Արամը իր ապրած ամբողջ կեանքով դաստիարակեց հայութիւնը, թէ ինչպէ՛ս պէտք է սիրել հայրենիքը, ինչպէ՛ս պէտք է սիրել ժողովուրդը, եւ նոյնիսկ իր մահով այդ դաստիարակչական աշխատանքը չդադրեցուց»:
Արժեւորելով Արամ Մանուկեանի կեանքի եւ գործունէութեան դրուագները` Բագրատ Եսայեան յատուկ ձեւով անդրադարձաւ Վանի մէջ Արամի գործունէութեան, երբ Հայոց ցեղասպանութեան ամէնէն դաժան ժամանակաշրջանին ան կրցաւ համախմբել բոլոր ուժերը, ստանձնել ինքնապաշտպանական ուժերու ղեկավարումը եւ կերտել «նախապետական» միաւորումը` մինչեւ ռուսերուն գալը:
Արամի գործունէութեան յաջորդ կարեւորագոյն շրջանը, ըստ Բագրատ Եսայեանի, 1917 վերջերէն մինչեւ վաղաժամ մահն է, երբ Արամի պետականամէտ մտածողութիւնը ստացաւ իր ամէնէն վառ արտայայտութիւնը: «Երբ օրհասական պահուն թրքական զինուած ուժերը, ցեղասպանելով եւ հայրենազրկելով արեւմտահայութիւնը, քանի մը ուղղութիւններով ներխուժած էին` ոչնչացնելու նաեւ Արեւելեան Հայաստանը եւ հայութեան մնացած բեկորները, Արամը ուղղակի կազմակերպեց Երեւանի պաշտպանութիւնը, կազմակերպեց ժողովուրդը, եւ Արարատեան դաշտավայրի քաոսը վերածուեցաւ յաղթանակի, վերածուեցաւ պետականութեան», նշեց ան:
Բ. Եսայեան հաստատեց նաեւ, որ «տիքթաթոր» հասկացութիւնը սովորաբար բացասական իմաստով կ՛ընկալուի, բայց մարտ 1918-ին ժողովուրդին կողմէ Արամին «տիքթաթոր» հռչակելը բոլորովին այլ փիլիսոփայութիւն ունէր իր մէջ: «Ատիկա ժողովուրդի ներքին ձայնի, ներքին կանխազգացողութեան պոռթկումն էր` Արամը պէտք է դառնար տիքթաթոր, անոր կազմակերպական ունակութիւնները պիտի յանգեցնէին Մայիսեան յաղթանակներուն, եւ պիտի ծնէր հայոց պետականութիւնը: Եւ ժողովուրդի ներքին ձայնը ճիշդ էր», եզրափակեց Բագրատ Եսայեան:
Արամ Մանուկեանի յուշարձան այցելած, ՀՅԴ «Նիկոլ Աղբալեան» ուսանողական միութեան անդամ Անի Ազատեան դիտել տուաւ, որ նախապէս ժխտական կը տրամադրուէր անոնց նկատմամբ, որոնք չէին ճանչնար Արամ Մանուկեանը, իսկ ներկայիս այլ ձեւով կը մտածէ: «Մենք այժմ ոչ թէ կը նախատենք բոլոր անոնց, որոնք չեն ճանչնար մեր Ա. Հանրապետութեան հիմնադիր Արամ Մանուկեանը կամ անտարբեր են անոր ունեցած աւանդին հանդէպ, այլ ամէնօրեայ աշխատանքներու միջոցով կը փորձենք մեր սերնդակիցներու շրջանակին մէջ տարածել ինչպէս Արամ Մանուկեանի դաւանած գաղափարներն ու արժէքները, այնպէս ալ անոր եւ միւս մեր մեծերուն ձգած անգնահատելի ժառանգութիւնը», յայտնեց Անի Ազատեան` աւելցնելով, որ եթէ այսօր աշխարհի քարտէսին վրայ առկայ է Հայաստանի Հանրապետութիւնը` իբրեւ պետութիւն, եւ իրենք հպարտօրէն կը ծածանեն Եռագոյնը` իբրեւ պետականութեան խորհրդանիշ, ապա այդ բոլորին համար պէտք է խոնարհիլ Արամին եւ անոր զինակիցներուն կեանքին ու գործին առջեւ:
