Ջուրի Կարեւորութիւնը Մարդու Առողջութեանը Համար

ԲԺԻՇԿ ԿԱՐՊԻՍ ՀԱՐՊՈՅԵԱՆ

Հիւանդագին ջուրի կորուստը կը յառաջացնէ մարմնական ջրանուազում (dehydration), որ հակակշռուելու է հիւանդին առատ ջուր խմցնելով կամ ներերակային (intravenous) հեղուկ ներարկելով: Ջրանուազումի տարողութիւնը կախեալ է ջուրի կորուստի քանակէն: Չափահասներու մօտ ան կրնայ պատահիլ երեք լիթր ջուրի կորուստով:

Ջրանուազումի ախտանշանները հետեւեալներն են` յոգնածութիւն, գլխացաւ, գլխապտոյտ, մարմնական տկարութիւն եւ ցաւ,  բերանի եւ մորթի չորութիւն, յօդացաւ, փորի պնդութիւն, մէզի նուազում եւ մութ գունաւորում, երիկամներու բորբոքում, միզապարկի (urinary bladder) եւ երիկամներու քարերու կազմութիւն, զարկերակային ճնշումի (blood pressure) բարձրացում կամ նուազում, արեան թանձրացում, մարմնի նիւթափոխանակութեան դանդաղում, մարմնական ընդհանուր տկարութիւն, ջղագրգռութիւն, մտային դանդաղանք,  կեդրոնացումի դժուարութիւն, շփոթութիւն, խօսելու դժուարութիւն, մթագնութիւն, մահաքուն (coma) եւ ծայրագոյն պարագային`  մահ:

Այս ախտանշաններու տարողութիւնը կախեալ է ջրանուազումի քանակէն:

Տարեցները, անչափահասները եւ մանուկները շուտով կ՛ազդուին ջուրի կորուստէն: Մանուկներ ջրանուազումով շատ արագ կ՛ունենան մարմնի ջերմաստիճանի բարձրացում, որ պատճառ կը դառնայ ուղեղային   դանդաղումի:

Մարմնի ջուրի պահանջը կը կանոնաւորուի ծարաւութեամբ, որ կը ղեկավարուի գլխուղեղի ենթաթմբիկին (hypothalamus) կողմէ: Այս կեդրոնը կը հակադարձէ մարմնի ջուրի վերիվայրումներուն եւ պահանջին ու կը  յառաջացնէ ծարաւի զգացումը: Ան կը մղէ մեզ ջուր խմելու, որպէսզի մարմնական ջրանուազում չունենանք: Ան ենթակայական զգացում մըն է: Ծարաւը կը յառաջանայ նաեւ զանազան այլ  պատճառներով` սովորութիւն, կենցաղ եւ հոգեբանական խանգարումներ:

Ինչպէս յիշուեցաւ նախապէս, բնական պայմաններու մէջ օրական խմելու ենք նուազագոյնը 1500 մլ ջուր: Իսկ հիւանդագին ջուրի կորուստի պարագային խմելու ենք բնականէն շատ աւելի:

Առատ ջուր սպառելու են այն անհատները, որոնք`

  1. Ծանր եւ երկարատեւ աշխատանքի մէջ են:
  2. Երկարատեւ մարզանքի կը հետեւին:

Այս երկու խումբերու անդամները չափազանց կը քրտնին եւ, հետեւաբար, կ՛ունենան ջրազրկում-ջրանուազում:

  1. Օդանաւով կը ճամբորդեն, որովհետեւ օդանաւային ճամբորդութեան ընթացքին կը կորսնցնենք բաւականաչափ ջուր:
  2. Մեծ քանակութեամբ բնասպիտ (protein) կը սպառեն: Բնասպիտի նիւթափոխարկումով կ՛արտադրուի միզաթթու (uric acid), որ կը յառաջացնէ բորակածնախյին յօդատապ (gout): Հետեւաբար, առատ ջուր խմելով, կը նուազի այս յօդաբորբի զարգացումը:
  3. Բնաթել (fibre) պարունակող սննդանիւթեր կը սպառեն, որովհետեւ բնաթելը կը յառաջացնէ փորի պնդութիւն` աղիքներու ջուրի բնականէն աւելի ներծծումով: Հետեւաբար, առատ ջուր խմելով, արգելք կը հանդիսանանք փորի պնդութեան:
  4. Փսխունք եւ փորհարութիւն կ՛ունենան, որովհետեւ երկուքն ալ կը յառաջացնեն ջրանուազում:
  5. Շատ տաք միջավայրի մէջ կ՛ապրին, որովհետեւ հոն ապրողները առատօրէն կը քրտնին, եւ հետեւաբար, ջուր կը կորսնցնեն:
  6. Յղի են, որպէսզի անոնց արգանդները ջուրով հարստանան, անոնց սաղմերը բնական ձեւով աճին եւ չունենան փորի պնդութիւն, երիկամի բորբոքում, արեան թանձրացում, զարկերակային գերճնշում, վաղահաս (premature) արգանդային պրկումներ եւ ծննդաբերութիւն:
  7. Որոշ դեղեր կը գործածեն, որովհետեւ շատ դեղեր պատճառ կը դառնան ջրակորուստի, օրինակ` միզամուղ դեղեր (diuretics), զարկերակային ճնշումի դեղեր, հակագերզգայնութեան (anti-allergic) դեղեր, կենսանիւթեր (vitamins) եւ corticosteroid դեղեր:

Յանձնարարելի է բնականէն աւելի ջուր խմել, որովհետեւ առատ ջուր խմելը կը նպաստէ` մարդոց արթնութեան եւ յաջողութեան, մորթի առողջութեան, վայելչութեան եւ գեղեցկութեան, հաստ աղիքի, կրծքագեղձի եւ միզապարկի քաղցկեղին նուազումին,  ինչպէս նաեւ` գէր անձերուն նիհարնալուն, որովհետեւ առատ խմելով` կը նուազի ուտելու ախորժակը:

Հետեւեալ կանխազգուշական թելադրութիւնները կը նկատեմ օգտակար.

  1. Սուրճը, թէյը եւ ալքոլը միզամուղ են: Այս հեղուկներուն առատ սպառումը կրնայ յառաջացնել ջրանուազում:
  2. Զովացուցիչ հեղուկներ, որոնք սովորական շաքար կը պարունակեն, դարձեալ միզամուղ են եւ հարուստ են ջերմուժով (calorie): Անոնք կրնան յառաջացնել ջրանուազում, ճարպակալում եւ ակռաներու փտութիւն, մանաւանդ` մանուկներու մօտ:
  3. Շաքար չպարունակող զովացուցիչները կը պարունակեն ասփարթամ (aspartame) կոչուած նիւթը, որ կը փոխարինէ սովորական շաքարը: Ան կը վնասէ մեր առողջութեան եւ մասնաւորապէս ուղեղին: Հետեւաբար պէտք է փոխարինել այս զովացուցիչները պարզ ջուրով:
  4. Տան մէջ գործածել ջուրի զտիչներ (filter), որովհետեւ ծորակի ջուրը կրնայ մաքուր չըլլալ եւ պարունակել մանրէներ, քիմիական նիւթեր ու մետաղներ:

Քանակին չափ կարեւոր է ջուրին որակը, որպէսզի չվնասուի առողջութիւնը: Մետաղներու գոյութիւնը ջուրին մէջ հակաառողջապահական է. կը դանդաղի մարմնական աճն ու կազմաւորումը, եւ կը յառաջանան ջղային դրութեան խանգարումներ ու զանազան տեսակի քաղցկեղներ, մանաւանդ հետեւեալ մետաղներով` սնդիկ (mercury), կապար (lead), զառիկ (arsenic), կադմիում (cadmium), զինկ (zinc) եւ քրոմ (chromium), որոնք նաեւ կը տկարացնեն մարմնի վարակամերժութիւնը:

Ջուրը կ՛օգտագործենք ի նպաստ մեր առողջութեան նաեւ այլ ձեւերով.

Ա. Տնային լոգանք, որ կարեւոր է`

ա. Մորթի մաքրութեան, առողջութեան եւ վայելչութեան:

բ. Մարմնական հանգստութեան, տրամադրութեան բարելաւման եւ մտքի հանդարտութեան ու արթնութեան:

Բ. Լողալ` որպէս հաճոյք եւ մարզանք: Լողալը կը նպաստէ ընդհանուր առողջութեան եւ, մասնաւորապէս, ջերմուժ վատնելու եւ նիհարնալու:

Գ. Բուժական (therapeutic) յատուկ սարքաւորումներով օժտուած բաղնիքներու օգտագործումով:

Դ. Տնային եւ միջավայրային մաքրութիւն, որ խիստ կարեւոր է մեր առողջութեան պահպանման եւ գոյատեւման համար:

Ե. Կերակուրներու, սննդեղէններու եւ զովացուցիչներու պատրաստութիւն, որոնք կ՛ապահովեն մեր առօրեայ սննդական պէտքերը:

Զ. Ձեռքերու մաքրութիւն` արգելք հանդիսանալու մանրէներու փոխանցման եւ տարածման:

Մեծ քանակութեամբ ջուրի սպառումը վնասակար է երկու ձեւերով`

  1. Արեան քանակը կը ծաւալի. քանի որ արիւնը կը դառնայ գոց շրջագայութեան մէջ, աւելի մեծ քանակութեամբ արիւնը կը ճնշէ սրտին վրայ եւ արեան անօթներուն վրայ:
  2. Երիկամները ստիպողաբար կը գործեն շատ աւելի, որպէսզի մեծ քանակութեամբ արիւնը կարենան զտել, այս ձեւով երիկամներու կծիկները (glomeru-li) կը վնասուին: Մարմնի բոլոր բջիջները կը ծաւալին, կ՛ուռին եւ կը պարունակեն աւելի ջուր: Ուղեղի բջիջներուն ծաւալումով կը յառաջանայ ներուղեղային գերճնշում, որ կը յառաջացնէ գլխացաւ, շնչահեղձութիւն, գլխապտոյտ, իսկ շատ խիստ պարագաներուն` նոյնիսկ մահ:
  3. Կը ծանրաբեռնուի սիրտը եւ տեղի կ՛ունենայ սրտի ձախող գործունէութիւն:

Ջուր խմելու առնչութեամբ հետեւեալ թելադրութիւնները կը գտնենք օգտակար.

  1. Խմել գաւաթ մը ջուր առաւօտուն արթննալէ ետք, անօթի վիճակով, թարմացնելու համար մարմնի օրկանները: Այս կ՛օգնէ գիշերուան ընթացքին երիկամներու մէջ կուտակուած թոյներու արտաքսումին, ինչպէս նաեւ կը լուայ ստամոքսը եւ աղիքները:
  2. Խմել գաւաթ մը ջուր ամէն ժումէ առաջ, որպէսզի ստամոքսը լեցուելով` անհատը յագեցած զգայ, ստամոքսը պատրաստուի կերակուր ընդունելու, լեզուի պտուկները արթննան, բերանի չորութիւնը նուազի եւ բերանի մէջ կուտակուած մնացորդները մաքրուին:
  3. Խմել աշխատանքէ եւ մարզանքէ առաջ եւ ետք` ջրանուազում չունենալու համար:
  4. Ժումերու միջեւ ջուր խմել:
  5. Ջուր խմել դեղերու հետ, որպէսզի անոնք արագ ներծծուին5
  6. Ջուր խմել հիւանդութեան ընթացքին, որպէսզի մարմնի մանրէները շուտով լուծուին:
  7. Ջուր խմել յոգնութենէ ետք:
  8. Քնանալէ երկու ժամ առաջ դադրիլ ջուր խմելէ:
  9. Կերակուրին հետ շատ ջուր չխմել, որովհետեւ ջուրը ստամոքսէն դուրս կու գայ արագօրէն եւ հետը կը տանի ստամոքսաթթուն ու արգելք կը հանդիսանայ մարսողութեան գործընթացին5
  10. Խմել փոքր ումպերով, խմել դանդաղ եւ պահելով ջուրը բերնին մէջ` ծարաւի զգացումը մեղմացնելու համար:
  11. Զովանալու համար խմել պաղ ջուր եւ ոչ թէ` սառած ջուր եւ կամ սառոյցով ջուր:
  12. Սառած ջուր չխմել, որովհետեւ ան ծարաւը չի յագեցներ եւ կը թուլցնէ ստամոքսի մկանները ու պատճառ կը դառնայ կրկնապատկելու խմուելիք ջուրի քանակը:
  13. Թէյը, սուրճը, ոգելից ըմպելիները ջուրը չեն փոխարիներ, այլ, ընդհակառակը, մարմնի բջիջները կը ջրազրկեն:

Մոնրէալ
(Շար. 2 եւ վերջ)

Share This Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )