Ջուրի Կարեւորութիւնը Մարդու Առողջութեանը Համար

ԲԺԻՇԿ ԿԱՐՊԻՍ ՀԱՐՊՈՅԵԱՆ

Երեւակայեցէք աշխարհը` առանց ջուրի: Կարելի պիտի ըլլա՞ր արդեօք կենդանական եւ բուսական կեանքի գոյութիւնը` առանց ջուրի: Աշխարհը ստեղծուած է` հիմնուելով ջուրի կարեւորութեան վրայ: Դարեր շարունակ շատ մը երկիրներ պատերազմած են ի խնդիր ջուրի ակունքներու տիրապետութեան: Այսօր եւս նոյն մտահոգութիւնը կը տիրէ գրեթէ ամէն տեղ եւ ջուրը դաձած է բոլորին համար կենաց-մահու  հարց:

Ջուրը կազմուած է թթուածինէ (oxygen) եւ ջրածինէ (hydrogen): Մեր մարմնին 72-75 %-ը կազմուած է ջուրէ, որ կը գրաւէ ներբջիջային (intracellular) եւ արտաբջիջային (extracellular) տարածքները: Ներբջիջային ջուրի քանակը արտաբջիջայինին կրկինն է: Արտաբջիջային ջուրին մեծ մասը կը գտնուի անօթներու (vessels) մէջ, իսկ մնացեալը` անօթներէ դուրս եւ կը շրջապատէ բջիջները, իսկ մաս մըն ալ կը գտնուի աւիշին (lymph), ուղեղաողնածուծի հեղուկին (cerebrospinal fluid), քրտինքին, լորձունքին, մաղձին (bile), յօդահեղուկին (synovial fluid) եւ մէզին մէջ: Մարմնի իւրաքանչիւր բջիջ, հիւսկէն, օրկան եւ համակարգ իր գոյութիւնը կը պարտի ջուրին:

Նորածինի մը ծանրութեան 82 տոկոսը ջուր է, իսկ մէկ տարեկանին ան կը նուազի եւ կը հասնի 65-70 տոկոսի: Տղամարդոց մարմնինը համեմատաբար աւելի ջուր կը պարունակէ, քան` կիներու մարմինը:

Միջին ծանրութեամբ անձ մը իր մարմնին մէջ կ՛ունենայ 40 լիթր ջուր:

Մարմնի բջիջները կազմուած են 75-90 % ջուրով, ուղեղինները` 15 %, արեան բջիջները ` 80-82 %, ոսկորներու  բջիջները ` 22 %, իսկ մկաններու բջիջները` 75 %:

Բուսական աշխարհի մէջ պտուղները եւ բանջարեղէնները ունին մօտաւորապէս 75 % ջուր, լոլիկը` 90 %, գետնախնձորը` 80 %, եգիպտացորենը` 70 %, իսկ հացը` 30 %:

Մարդ արարածը կրնայ ապրիլ չորս շաբաթ` առանց կերակուր-սննդանիւթի, իսկ առանց ջուրի` կրնայ դիմանալ միայն քանի մը օր, առաւելագոյնը`  7 օր: Հոս կը մէջբերեմ այն ծանօթ արտայայտութիւնը, որ մեզմէ շատեր կ՛ըսեն`  «ծարաւէ պիտի մեռնիմ»:

Օդէն ետք ջուրը կարեւորագոյն նիւթն է մարդու կեանքի գոյատեւման համար: Ջուրը մեր կեանքի աղբիւրն է: Մենք ինչ որ ենք, մեծապէս կը պարտինք առաւելաբար մեր խմած ջուրին, քան թէ` սննդանիւթերուն: Յայտնի բժիշկ մը ըսած է` «Դուն հիւանդ չես, այլ ծարաւ, մի՛ դարմաներ ծարաւութիւնդ դեղերով»:

Ուրեմն ջուրը մեր մարմնի եւ մեր գոյութեան զսպանակն է:

Ջուրը ունի հիմնական եւ շատ կարեւոր դերակատարութիւններ մեր մարմնի ընդհանուր առողջութեան, ինչպէս նաեւ` բջիջներու, հիւսկէններու օրկաններու եւ համակարգերու բնականոն գործունէութեան ու գոյատեւման մէջ:

Ջուրին դերակատարութիւնները մեր մարմնին մէջ հետեւեալներն են.

1.- Կակուղ կը պահէ մարմնի զանազան օրկանները եւ հիւսուածքները, օրինակ` բերանը, աչքերը, քիթը, աղիքները:

2.- Կը պաշտպանէ մարմնի օրկանները եւ հիւսուածքները` արտաքին հարուածներէ:

3.- Արգելք կը հանդիսանայ փորի պնդութեան եւ կը նպաստէ բնական կղկղանցումի (defecation)` պահելով աղիքները շարժման մէջ:

4.- Աղիքներուն մէջ կը լուծէ կարգ մը մետաղներ, որպէսզի սննդանիւթերը հասնին մարմնին բոլոր բջիջներուն:

5.- Կը կանոնաւորէ մարմնի ջերմութիւնը ցրւումով (heat dissipation):

6.- Կ՛իւղոտէ յօդերը եւ կը կակուղցնէ լորձունքը,

7.- Կը ձերբազատէ երիկամները եւ լեարդը` թունաւոր նիւթերէ եւ թափօններէ (waste products):

8.- Կը նպաստէ մարմնի ընդհանուր նիւթափոխարկումին (metabolism) եւ բջիջներու վերանորոգման:

9.- Կը նպաստէ մարմնի բոլոր բջիջներու թթուածինով եւ սննդանիւթերու հիմնական նիւթերով մատակարարման:

10.- Առողջ կը պահէ մորթը, կը կակուղցնէ եւ կը նրբացնէ զայն:

  1. Կը նպաստէ մարմնի արտաքին տեսքին եւ վայելչութեան:
  2. Կ՛արագացնէ արեան շրջագայութիւնը:
  3. Կ՛օգնէ մարսողութեան եւ սննդանիւթերու ներծծումին (absorption) աղիքներու պատերէն:
  4. Կը նպաստէ շնչառութեան, կը խոնաւցնէ ներշնչուած օդը:
  5. Կը կակուղցնէ շնչառական խողովակներու խլնային (mucosal) արտադրութիւնը եւ կ՛օժանդակէ անոնց դիւրաւ արտահանումին:
  6. Մաս կը կազմէ սաղմնապարկի հեղուկին (amniotic fluid), կը պաշտպանէ սաղմը (fetus) եւ կ՛օժանդակէ անոր առողջ աճման:

Վերոյիշեալ բոլոր դերակատարութիւնները, որոնք վերագրուած են ջուրին կ՛իրականանան միայն ու միայն հաւասարակշռուած պահելով մարմնի ջուրի քանակը: Այս մէկը կ՛ըլլայ, երբ մարմինը նոյնութեամբ կը վերստանայ իր ջուրի կորուստը:

Մեր մարմինը բնական պայմաններու մէջ ամէն օր կը կորսնցէ մօտաւորապէս 2,5 լիթր ջուր: Այս կորուստը տեղի կ՛ունենայ երկու ձեւերով`

Ա. Նշմարելի (visible) կորուստ, որ արդիւնքն է`

ա. Երիկամներու մէզի արտադրութեան` օրական մօտաւորապէս 1400 մլ:

բ. Կղկղանքին հետ արտահանուած ջուրը` օրական 100-200 մլ:

Բ. Աննշմարելի (invisible) կորուստ, որ արդիւնքն է`

ա. Մորթի մակերեսէն ջուրի շոգիացումին,

բ. Թոքերու թոքախորշիկներու (alveoli) մակերեսէն ջուրի շոգիացումին շնչառութեան ընթացքին:

Այս երկու միջոցառումներով մարմինը կը կորսնցնէ մօտաւորապէս 900 մլ ջուր:

Մարմինը բնական ձեւով գործելու համար պէտք է վերստանայ իր ամէնօրեայ ջուրի կորուստը:

Մեր մարմինը հիմնականօրէն ջուրի ինքնաղբիւր չունի: Անոր բուն աղբիւրն է մեր խմած ջուրը եւ սննդեղէններու մէջ գտնուած ջուրը: Մարմնական ընդհանուր նիւթափոխարկումէն արտադրուած ջուրը, մօտաւորապէս` 200-300 մլ, կը նպաստէ մարմնի ջուրի պահանջին: Ուրեմն բնական պայմաններու մէջ մարմնի 2500 մլ ջուրի կորուստը հաւասարակշռելու համար խմելու ենք մօտաւորապէս 1200 մլ ջուր եւ սպառելու ենք այնպիսի սննդանիւթեր` բանջարեղէն եւ պտուղ, որոնք կը պարունակեն մօտաւորապէս 1000 մլ ջուր:

Մեր խմած եւ սննդեղէններէ ստացուած ու պարունակած ջուրը անցնելով բերանէն` կ՛ուղղուի դէպի որկոր, ստամոքս եւ հոնկէ մուտք կը գործէ բարակ աղիքներ, ուր ջուրին մեծ տոկոսը կը ներծծուի աղիքներու ներքին պատերէն եւ կ՛անցնի արեան շրջանառութեան մէջ: Բարակ աղիքներու մէջ չներծծուած ջուրը կը հասնի հաստ աղիք, ուր  ջուրին  որոշ մէկ տոկոսը կը ներծծուի հաստ աղիքի պատերէն եւ կը մտնէ դարձեալ արեան շրջանառութեան մէջ, իսկ մնացեալ պզտիկ մէկ տոկոսը մարմնէն կ՛արտահանուի կղկղանքին հետ:

Անբնական պայմաններու մէջ ջուրի նշմարելի կորուստ տեղի կ՛ունենայ`

1.- Քրտնաբեր գեղձերէն քրտինքի արտադրութեամբ.

Քրտինքը կ՛արտադրուի, երբ մարմինը ջերմազերծման կարիքը ունենայ մարզանքի եւ ֆիզիքական ծանր աշխատանքի ընթացքին, ինչպէս նաեւ` ենթակայ ըլլալով միջավայրային բարձր ջերմաստիճանի:

Քրտինքը, ջուրի կողքին, կը պարունակէ նաեւ աղ:

Հետեւաբար, քրտնելով, կը կորսնցնենք երկուքը` աղ եւ ջուր, որոնց քանակը կախեալ է քրտինքի արտադրութեան պատճառներու տարողութենէն:

2.- Լորձունքի գեղձերէն` լորձունքի արտադրութեամբ:

3.- Արցունքաբեր գեղձերէն` արցունքի արտադրութեամբ:

4.- Դիեցնող-ստնտու (breast feeder) կիներու կրծքագեղձերէն (mammary glands) կաթի արտադրութեամբ:

Հիւանդագին ջուրի կորուստ տեղի կ՛ունենայ հետեւեալ պատճառներով` փորհարութիւն, փսխունք, մորթային այրուածքներ, մանաւանդ` երկրորդ եւ երրորդ աստիճանի այրուածքներու պարագային, բարձր տենդ (fever). ծանր եւ երկարատեւ ֆիզիքական աշխատանք եւ մարզանք, տաք եղանակի եւ միջավայրի ենթակայութիւն: Ջերմականոնաւորման ընթացքին վերջին երեք պատճառներով քրտնաբեր գեղձերը կ՛արտաթորեն առատ քրտինք:

Մոնրէալ
(Շար. 1)

Share This Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )