50 Տարի Առաջ (23 Փետրուար 1969)

Զրոյց

 Տագնապի Երիտասարդութիւն

Հարցադրումը կատարեց
ՅԱԿՈԲ ՊԱԼԵԱՆ

Տեղի ունեցաւ հինգշաբթի, 16 յունուար 1969-ի երեկոյեան ժամը 8:30-ին, Համազգայինի քաղաքի ակումբի սրահին մէջ:

Հրատապ ու այժմէական հարցով մը Յակոբ Պալեան բացումը կատարեց Համազգայինի երկրորդ եռամսեայի դասախօսութիւններուն: Տագնապի երիտասարդութիւնը ներկայացուեցաւ քննական եւ վերլուծական ակնոցով, «միասնաբար ախտաճանաչում կատարելու մտահոգութեամբ»:

Ուղղակի մասնակցութեան կամ ընդդիմութեան մեր բաժինը չենք բերած տակաւին տագնապներու պատճառով ստեղծուած ընկերային, կրթական եւ իմացական գալարումներուն, սակայն մեզմէ իւրաքանչիւրը իր դատումներուն, ներքին վերլուծումներուն, լսած եւ յայտնած կարծիքներուն ճամբով առնուազն ենթակայական մասնակցութիւն մը ունեցաւ կամ ունի այս տագնապներուն մէջ:

Երիտասարդութեան ուժը, մեծ եւ յաճախ` անգիտակից, չի գործածուիր այսօր, կամ յոռեգոյն ձեւով կը շահագործուի կեղծ խանդավառութիւններու համար: Այդ ուժը, սակայն, եթէ հասնի գիտակցութեան իր առաջին եւ խօլական թափին մէջ, կրնայ քանդել, ինչ որ մարդկութիւնը դարերու քաղաքակրթութեամբ կրցած է կառուցել: Ինչ կը վերաբերի հայ երիտասարդութեան, այդ երիտասարդութիւնը կը ներկայանայ իբրեւ սրբանոցը մեր ազգին: Մենք երիտասարդութիւնը կ՛ուզենք հասկնալ հին երգեր երգելով, հին ճառեր արտասանելով, երբ, խելացի եւ տրամաբանական մօտեցումով մը, պէտք է բանալ գործունէութեան եւ նուիրումի նոր ասպարէզներ:

Ի՞նչ է երիտասարդը, ո՞վ է ան, որուն ընդվզումները կը ցնցեն պետութիւնները, ընկերային սարքերը: Բնախօսական աշխարհին մէջ, նոր երեւոյթներ, որոնց յաճախ պատճառները չեն ըմբռնուած, նոր իղձեր, տենչեր, հետաքրքրութիւններ կը փոթորկեն երիտասարդութիւնը:

Միջազգային երիտասարդութիւնը կ՛ապրի այսօր այդ տագնապը, որուն գլխաւոր պատճառներն են`

Ա.) Ընկերային, տնտեսական,

Բ.) Հոգեբանական եւ դաստիարակչական,

Գ.) Երբեմն գիտակից, յաճախ անգիտակից, ֆիլոզոֆիք եւ մեթաֆիզիք:

Միջազգային երիտասարդութիւնը յառաջադէմ երկիրներու մէջ այլեւս չի հետաքրքուիր ազգային նեղ իմաստի հարցերով, կը փնտռէ ոճ մը` ինքզինք ըլլալու համար եւ կ՛ապրի այն բոլոր տագնապները, որոնց պատճառները փորձեցինք վերլուծել: Ինչ կը վերաբերի հայ երիտասարդութեան, այս բոլոր տագնապները գոյութիւն ունին իրեն համար, յաճախ` աւելի լայն համեմատութիւններով: Այսպէս, մեր կրթական գործը խոշոր ձախաւերութիւն մըն է` իր ընդհանրութեան մէջ առնուած. ճիշդ է, որ ժողովուրդը իր կարելին կը փորձէ, կարելի զոհողութիւնը կ՛ընէ, բայց մեզի կը պակսի կազմակերպութիւն, դասաւորում եւ ժերանս:

Եթէ քանի մը տարիէն մեր երիտասարդութիւնն ալ ըմբոստանայ, քանդէ, այսօրուան մարդիկը պիտի ըլլան պատասխանատու, որովհետեւ չգիտցան դուրս գալ իրենց նեղ պատեաններէն, թէեւ շատերուն համար այդ նեղ պատեանէն դուրս գալ` մահուան համազօր է: Հարկ է հաստատել տիալոկը երիտասարդութեան հետ, ոչ թէ միայն զիրենք համոզելու, այլ` անկեղծ ձեւով մը, նոյնիսկ իրենց համոզումներուն գալու ճիգով:

Հարցադրումի վերջաւորութեան տեղի ունեցաւ զրոյց, որուն ընթացքին յայտնուած կարծիքները կարելի է բաժնել երկու գլխաւոր տեսակէտներու.

1.- Յակոբ Պալեանի մօտեցումը շատ լաւատես է, այն, ինչ կը վերաբերի հիներուն: Երիտասարդութեան նպատակին աւելի յարմար չէ՞, որ ըմբոստացումով ի՛նքը հասնի իր իտէալին` փոխանակ սպասելու, որ տիալոկը հաստատուի հիներուն հետ: Երկու կողմերը իրենք ալ արդէն որոշ յամառութեամբ կը մերժեն այդ փորձը ընել, որովհետեւ չեն հաւատար ու պէտքը չեն զգար փոխադարձ հասկացողութեան: Ըմբոստացող երիտասարդութիւնը պայման չէ, որ գիտնայ, թէ ի՛նչ պիտի ընէ իր քանդածին փոխարէն. բարոյական հին փրենսիփները ջարդելը ինքնին դրական գործ է արդէն:

2.- Աւելի հաճելի է հանդիպիլ բնական եղաշրջումներու (էվոլիւսիոն). մարդկային ընկերութիւնը հակամէտ չէ հաշտ ըլլալ բիրտ միջոցներուն հետ: Արդէն, երբ երիտասարդը կը հասնի կարեւոր պաշտօններու, կը մոռնայ իր պոռթկումները, կը դառնայ իր քննադատած հիներուն պատկերով:

Յակոբ Պալեան բացատրեց, որ երիտասարդական շարժումը յաճախ դուրս կ՛ելլէ իր ծիրէն` դառնալու համար քաղաքական գործօն: Նախընտրելի է, որ առողջ ղեկավարութեան մը շնորհիւ` կարելի ըլլայ կանխել ըմբոստութիւնը եւ առողջ հիմերու վրայ դնել ընկերութիւնը: Եթէ քաոսային վիճակ ստեղծելէ կարելի ըլլայ խուսափիլ, տագնապներուն տուն տուող պատճառները դարմանել, ես ատոր հաւատացողն եմ:

Եզրակացնելով` Վահէ Օշական ըսաւ, որ երիտասարդութիւնը սխալ չի կրնար գործել. առնուազն անկեղծ է եւ քաջ. ինչ որ կը քանդէ, յանուն անկեղծութեան բարի գործ է, որովհետեւ ընկերութիւնը հիմնուած է կեղծիքի վրայ միայն:

ՇԱՔԷ ՄԱՒԻՍԱԳԱԼԵԱՆ

Մշակութային Կեանքը
Պասրայի Մէջ

Տասը տարիներու դադարէ մը ետք, Պասրայի Հայ երկսեռ երիտ. միութիւնը դարձեալ ունեցաւ իր մշակութային յանձնախումբը:

Յանձնախումբը աշխատեցաւ ոչ միայն բաց մը գոցելու կամ կարեւոր պահանջ մը գոհացնելու համար, այլ ամէն ջանք թափեց, որ գաղութին նորահաս սերունդը հաղորդակից դառնայ մեր ժողովուրդի արիւնոտ, բայց շքեղ պատմութեան, մեր դարաւոր սքանչելի գրականութեան, մեր հարուստ մշակոյթին, որպէսզի հիւրընկալ այս ափերուն վրայ անաղարտ պահէ ցեղային իր բարձր նկարագիրը, անվթար մնայ իր հայեցիութիւնը: Կատարուած աշխատանքները նաեւ բացառիկ փայլ մը տուին գաղութի մշակութային խամրած կեանքին:

Յանձնախումբը գործի ձեռնարկած առաջին օրէն իսկ կրցաւ անսպասելի յաջողութիւններ արձանագրել եւ հաւաստիք տալ ապագայ իր փայլուն գործունէութեան:

Անցնող դադարին պատճառով հայ մշակոյթին շուրջ նուազած հետաքրքրութիւնը նոր թափ առաւ եւ անխոնջ աշխատանքներու արագ զարգացումով, աննախընթաց հետաքրքրութիւն եւ խանդավառութիւն առաջ բերաւ` հանդէպ հայ գրքին, լեզուին եւ մշակոյթին:

Վերաբացուեցան միութեան ընթերցասրահն ու գրադարանը, գիրքերու վրայէն սրբուեցաւ տարիներու փոշին, նոր գիրքեր գնուեցան, եւ թերթեր բերուեցան:

Երիտասարդ-երիտասարդուհիներուն մեծագոյն մասը, որ սկսած էր մայրենի լեզուին խառնել բազմաթիւ օտար եւ խորթ բառեր, երեւոյթներու ազդեցութեան տակ սկսաւ բծախնդրութիւն ցոյց տալ` հանդէպ լեզուի մաքրութեան, ջանաց աստիճանաբար դուրս նետել մեր ոսկեղենիկ լեզուին անհարազատ բոլոր բառերը:

Աւելի՛ն. սկսաւ հետեւիլ հայ գրականութեան, կարդալ, սորվիլ, գրականութեան շուրջ մտքերու փոխանակումներ ունենալ: Ազգային եւ հասարակական գործերէն ինքզինքնին հեռու պահող գրասէր տղաք եւս սկսան բերել իրենց մասնակցութիւնը: Եւ, մշակութային յանձնախումբին ղեկավարութեամբ, կազմակերպուեցան գրական զրոյցներ, դատեր, վիճաբանական ասուլիսներ:

Տեղի ունեցան գրական-գեղարուեստական սքանչելի եւ հոյակապ ձեռնարկներ` նուիրուած` Ա. Ահարոնեանին, Խրիմեան Հայրիկին, Համաստեղին, Միսաք Մեծարենցին, Մեսրոպ Մաշտոցին, Սայաթ Նովային: Տօնակատարուեցաւ Թարգմանչաց տօնը: Դասախօսութիւններ տրուեցան ազգային պատմութեան, գրականութեան եւ կարեւոր գիտելիքներու շուրջ:

Կազմուեցաւ երգչախումբ մը, որ իր մասնակցութիւնը բերաւ գրական-գեղարուեստական բոլոր ձեռնարկներուն:

Կազմուեցաւ թատերախումբ: Միութեան երբեմնի շէն բեմը դարձեալ ունեցաւ իր սիրողները: Բեմադրուեցան «Պաղտասար աղբար»-ը, «Օթելլօ»-ն, «Ինկած բերդի իշխանուհին» եւ այլ թատրերգութիւններ:

Կազմակերպուեցաւ նաեւ արուեստի տարեկան ցուցահանդէս մը, որուն իրենց մասնակցութիւնը բերին գաղութի հայ արուեստագէտ-արուեստագիտուհիները:

Իսկ գաղութահայութիւնը իր խուռներամ ներկայութեամբ միշտ քաջալերեց եւ գնահատեց բոլոր ձեռնարկները:

Ներկայիս մշակութային յանձնախումբը կը շարունակէ իր օգտաշատ գործունէութիւնը` նոյն եռանդով:

ԼԵՒՈՆ Մ. ՊՕՂՈՍԵԱՆ

Պասրա

Like on Facebook
  •  
  •  
CATEGORIES
Share This

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )