«Էրմենի Հապեր» կայքէջը կը հաղորդէ, որ հրատարակուեցաւ սվազցի հայ գրող Մելիսա Քոչաքի թրքերէն մէկ գիրքը, որ կոչուած է «Պտղունց մը անցեալ», եւ որ կը պատմէ սվազցի հայերու անցեալն ու այսօրուան կեանքը: Գիրքը յուշագրութիւն մըն է: Մելիսա Քոչաք իրեն նիւթ դարձուցած է կեանքի պատմութիւնը իր մեծ հօր` Միհրան Քոչաքի, որ մեռեր է 2011-ին:
Մելիսա Քոչաք «Ռատիքալ»-ին խօսելով` ըսած է, որ այս հողերը գեղեցիկ են իրենց ալեւիներով, հայերով, քիւրտերով, լազերով, չերքեզներով: «Մենք այս հողերուն ծաղիկներն ենք, ինչո՞ւ մեզ փրցնեն, մինչ մեզմով այս հողերը աւելի կը գեղեցկանան», ըսած է Մելիսա Քոչաք, որ հիմա դիտել կու տայ, որ Սվազի մէջ կեանքը նախապէս աւելի դժուար էր, քան այսօր: Այն ատեն միշտ թաքնուելու, բաներ մը թաքցնելու ստիպողութիւնն ունէին, գիշերները լալով անկողին կը մտնէր, երբ կը յիշէր, որ դպրոցի իր ընկերները ետեւէն «կեաւուր» կ՛ըսէին իրեն համար: «Իսկ հիմա մեր ինքնութիւնը չենք պահեր այլեւս, առաջ կը վախնայինք ղեկավարներուն դիմաց խօսելու, իսկ հիմա մեր տօնական օրերուն մեր տուներուն մէջ կը հիւրընկալենք Սվազի կուսակալը կամ այլ պաշտօնական ղեկավարներ»:
Մելիսա Քոչաք դիտել կու տայ սակայն, որ սվազցի հայերուն ամէնէն լուրջ հարցն է հոն եկեղեցի մը չունենալը: Այս ուղղութեամբ բազմաթիւ ձեռնարկներ կատարուեր են, բայց արդիւնք չէ ստացուեր: Այնուհանդերձ, կացութիւնը յուսալից է ու կարելի է լաւ բաներ սպասել:
