ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ
Լիբանանեան ֆրանսատառ «Լ՛Օրիան Լը Ժուր» օրաթերթը իր 2 յուլիսի թիւին մէջ թերթի ընթերցողներուն գրութիւններուն յատկացուած «Տեսակէտ» բաժինով հրատարակեց Եուսեֆ Մուաուատի մէկ յօդուածը, որ կը վերաբերէր 1916-1918-ին Լեռնալիբանանը սովի մատնելու Օսմանեան քաղաքականութեան: Յօդուածին հեղինակը հարց կու տայ, թէ այդ աղէտը ցեղասպանութի՞ւն է, թէ՞ մարդկութեան դէմ ոճիր: Ան իբրեւ օրինակ կը նշէ Հայոց ցեղասպանութիւնը, որուն պարագային յայտնի են Միութիւն եւ յառաջդիմութիւն կուսակցութեան կեդրոնական կոմիտէի` հայ ժողովուրդը բնաջնջելու որոշումին որդեգրման թուականը 20-25 մարտ 1915-ին, Վանի շրջանի հայերը տեղահանելու նախարարաց խորհուրդի 13 մայիս 1915-ի որոշումը, ինչպէս նաեւ վերապրողները բնաջնջելու Թալէաթի 22 փետրուար 1916-ի հրամանագիրը` աւելցնելով, որ Լեռնալիբանանի սովին պարագային այդպիսի փաստաթուղթերու գոյութիւնը յայտնի չէ:
Լիբանանեան «Ժումհուրիա» օրաթերթը իր 19 յունիսի թիւին մէջ կը հաղորդէր, որ Քասլիքի Ս. Հոգի համալսարանին մէջ գործող Լիբանանեան ուսումնասիրութեանց «Ֆինիքս» կեդրոնի մէկ պատուիրակութիւնը այցելած է Պոլիս, ուր հանդիպում ունեցած է վարչապետարանին վերահսկողութեան տակ գտնուող Օսմանեան արխիւի եւ Սուլէյմանիյէ մատենադարանի պատասխանատուներուն հետ, որոնց հետ քննարկուած է Օսմանեան արխիւէն Լիբանանի պատմութեան վերաբերող փաստաթուղթերէն օգտուելու կարելիութիւնը: Կը մնայ տեսնել, թէ Օսմանեան արխիւը այս հարցով որքանո՞վ բաց է, եւ Հայոց ցեղասպանութեան հարցով կիրարկուած հասանելիութեան սահմանափակման եւ փաստաթուղթերու «վնասազերծման» քաղաքականութիւնը այս պարագային եւս ի զօրո՞ւ է:
Պաշտօնական մակարդակի վրայ Օսմանեան կայսրութեան կողմէ կախաղան բարձրացուած լիբանանցի նահատակներուն տօնը հետզհետէ արժեզրկուելով եւ աղաւաղուելով դադրած է պետական տօն ըլլալէ եւ վերածուած Մամուլի նահատակաց տօնի: Այս տարի այդ ժխտական հոլովոյթը շարունակեց իր ամօթալի նահանջը. Մամլոյ սենտիքային կողմէ հրապարակուած հաղորդագրութեան մէջ նշեալ յիշատակի ոգեկոչման տօնի անունէն սղուեցաւ «նահատակաց» բառը եւ վերածուեցաւ «մամուլի տօն»-ի: Այն տպաւորութիւնը ստեղծուեցաւ, որ այդ «ուրախ» առիթով պէտք էր խնճոյք կազմակերպէինք եւ զիրար շնորհաւորէինք, սակայն բարեբախտաբար թերացանք: Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակի ոգեկոչման ձեռնարկներուն ազդեցութեան տակ եւ Լեռնալիբանանի սովի 100-ամեակին նախօրեակին` առնուազն քրիստոնէական շրջանակներ սկսած են վերարժեւորել Լիբանանի պատմութեան մէջ օսմանեան տիրապետութեան ժամանակաշրջանը: Յուսալի երեւոյթ մը, որ կարելի է միայն ողջունել:
