Արեւմտահայոց հարցերու ուսումնասիրութեան կեդրոնին մէջ տեղի ունեցաւ «Հայոց ցեղասպանութեան հետեւանքներու յաղթահարման հոլովոյթը. նոր սերունդի ակնկալիքներն ու ընելիքները» խորագիրով գիտաժողովը, որուն կը մասնակցէին տասներկու երիտասարդներ` Հայաստանի Հանրապետութեան տարբեր համալսարաններէն եւ գիտակրթական կեդրոններէն: Մասնակիցները ընտրուած էին նախապէս ուղարկուած զեկուցումներու միջոցով:
Գիտաժողովը կազմակերպած էին «Արեւմտահայոց հարցերու ուսումնասիրութեան կեդրոն» գիտահետազօտական հիմնադրամը եւ «Լազարեան հիմնարկ» գիտակրթական հասարակական կազմակերպութիւնը:
Արեւմտահայոց հարցերու ուսումնասիրութեան կեդրոնի թրքերէն բաժանմունքի պատասխանատու, Մելինէ Անումեան նշեց, որ գիտաժողովը նուիրուած է Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեայ տարելիցին:
Մասնակից ուսանողներու զեկուցումները կը վերաբերէին Ցեղասպանութեան բուն հոլովոյթին, ինչպէս նաեւ հետագայ սերունդներուն` վերապրողներուն եւ պահանջատիրութեան հարցին: Քննարկուեցան Հայոց ցեղասպանութեան հետեւանքներուն, իրաւական գնահատականներուն եւ մշակութային ժառանգութեան ոչնչացման առնչուող հարցեր:
Մելինէ Անումեան նշեց, որ զեկուցումները պիտի տեղադրուին կեդրոնի պաշտօնական կայքին վրայ (Akunq.net), իսկ լաւագոյնները պիտի թարգմանուին թրքերէնի:
Անդրադառնալով Ցեղասպանութեան նիւթին նկատմամբ հետաքրքրութեան` Անումեան նշեց. «Հայոց ցեղասպանութեան առաւելապէս կ՛անդրադառնան պատմաբանները եւ թրքագէտները: Ցանկալի պիտի ըլլար, որ այլ մարզերու մասնագէտներ նոյնպէս իրենց նեղ մասնագիտական դիտանկիւնով քննարկէին այս հարցը»:
Միջազգային իրաւունքի մասնագէտ, Երեւանի պետական համալսարանի ուսանող Գոռ Եդիգարեան տուաւ «Ցեղասպանութեան ուղղակի եւ հրապարակային հրահրում (համեմատական վերլուծութիւն)» նիւթով զեկուցում մը: Ան նիւթը ուսումնասիրած է շուրջ տասը ամիս` ընթերցելով արտասահմանեան եւ թուրք հեղինակներու գիրքեր, ուր կը խօսուի արձանագրուած հրահրումներու մասին:
«Հետազօտութեանս նպատակն էր ցոյց տալ, որ մինչեւ 1948 թուականը` ՄԱԿ-ի «Ցեղասպանութիւն յանցագործութեան կանխման եւ պատժման հռչակագիր»-ի ընդունումը, ցեղասպանութեան ուղղակի եւ հրապարակային հրահրումը նոյնպէս եղած է պատժելի, կարգաւորուած է` համաձայն սովորութային միջազգային իրաւունքի»:
Գիտաժողովէն ետք Գոռ Եդիգարեան որոշեց ընդլայնել իր զեկուցումը. «Մտադիր եմ լրացնել զեկուցումս թրքական թերթերու օրինակներով, պէտք է փնտռեմ եւ գտնեմ զանոնք»:
Թրքագէտ, Երեւանի պետական համալսարանի ուսանող Սոնա Սուքիասեան կարեւոր նկատեց նման գիտաժողովներու կայացումը: «Փորձառութեան եւ գիտելիքի փոխանակման, հետաքրքրական քննարկումներու կարելիութիւն կը ստեղծուի: Յատկապէս հետաքրքրական էին Օսմանեան կայսրութեան մէջ հայութեան դերին եւ Հայոց ցեղասպանութեան ու Ողջակիզումի համեմատական վերլուծութեան անդրադարձող զեկուցումները», ըսաւ Սուքիասեան:
«Հայերու վաստակը Օսմանեան կայսրութեան ճարտարապետութեան, արհեստագործութեան, գրատպութեան, թատրոնի եւ տնտեսական մարզերուն մէջ». ասիկա Սերիոժա Գրիգորեանի զեկուցման նիւթն է: Ան նիւթին ուսումնասիրութիւնը սկսած է` ոսկերչութեան նկատմամբ հետաքրքրութենէ դրդուած:
«Կը զբաղիմ ոսկերչութեամբ: Հետաքրքրական էր Թուրքիոյ մէջ ոսկերչութեան մարզը: Նկատելով, որ Թուրքիոյ մէջ հայերը, բացի ոսկերչութենէն, նաեւ այլ մարզերու մէջ մեծ դեր ունեցած են, որոշեցի ուսումնասիրել: Ինծի համար կը բացայայտէր Տիգրան Չուխաճեանի հօր վաստակը: Ան եղած է ոսկերիչ-ժամագործ, որ Օսմանեան կայսրութեան մէջ հիմք դրած է երաժշտական ժամացոյցներու»: Գրիգորեան կը վստահեցնէ, որ Օսմանեան կայսրութեան մէջ չէ եղած այնպիսի մարզ մը, ուր հայերը իրենց ներդրումը ունեցած չըլլան:
