ՔԱՐԼԱ ԵԱՐՏԸՄԵԱՆ
Ուժի Աղբիւր
Ժորին (խարման) կու գայ Չինաստանէն: Անոր ծառը կը կոչուի Kaki-ի ծառ: Շատեր նաեւ զայն կ՛անուանեն «Ճափոնի ծիրան»` հաւանաբար մեկնելով անոր նարնջագոյն գոյնէն եւ քաղցր համէն: Իսկ անոր մշակումը Միջերկրականի ափերուն` արդի ժամանակաշրջանին կը պատկանի: Ժորիին տեսակները շատ են. կայ Ֆույուն (Fuyu), որ հարուստ է խէժով, աղաղով (tannin), հետեւաբար նախընտրելի է զայն սպառել, երբ պտուղը ամբողջութեամբ կը հասուննայ, կը քաղցրանայ, կը կակուղնայ եւ կը նուազին անոր դառնութիւնն ու կպչունութիւնը: Կայ ժորիի այլ տեսակ մը` Persimmon-ը, որ աւելի նուազ բնաթելեր կը պարունակէ եւ նուազ դառն է, հետեւաբար կարելի է զայն սպառել, երբ կիսովին հասուն է:
Գիտէի՞ք, թէ ժորիի իւրաքանչիւր պտուղ կը պարունակէ ութ կուտի հատիկ: Եթէ խակ գնենք զայն, քանի մը օրէն կը հասուննայ: Ժորին կարելի է ուտել դգալով` առանց կեղուելու կամ շերտելու ժամանակ տալու: Կարելի է նաեւ անկէ պատրաստել անուշ կամ պաղպաղակ: Իսկ եթէ զայն շերտենք, կարելի է զետեղել զանազան աղցաններու մէջ` բանջարեղէնի, պտուղի եւ նոյնիսկ ապխտած միսի հետ:
Անոր քաղցր համը արդիւնքն է անոր կլիւսիտներով կամ շաքարով հարուստ ըլլալուն: 100 կրամ ժորին կը պարունակէ 15 կրամ կլիւսիտներ:Միւս կողմէ, սակայն, ան աղքատ է բնական կիտրոնաթթուներէ` 100 կրամ ժորին կը պարունակէ միայն 300 միլլիկրամ կիտրոնաթթու: Իւրաքանչիւր ժորին կը պարունակէ հաւասար քանակութեամբ ֆրուքթոզեւկլուքոզ: Այս իսկ պատճառով անիկա հարուստ է ուժականութեամբ: Իւրաքանչիւր 100 կրամ ժորին կը պարունակէ 60 քիլոքալորի:
Եթէ կը հետեւիք սննդականոնի, կը յանձնարարենք, որ չչափազանցէք ժորիի սպառումը, մանաւանդ` հասուն ժորիին, որովհետեւ որքան հասուն ըլլայ ան, այնքան աւելի շաքար կը պարունակէ, հետեւաբար այդքան աւելի քալորի կը պարունակէ:
Հասուն ժորին աղիքները կը կակուղցնէ, որովհետեւ հարուստ է բնաթելերով: Հետեւաբար շատ լաւ դարման է պնդութիւն ունեցողներուն: 100 կրամ ժորին կը պարունակէ 2.5 կրամ բնաթել:
Վերանորոգող Եւ Երիտասարդականացնող Պտուղը
Ժորին, ինչպէս նախապէս ըսինք, մուգ նարնջագոյն է, եւ այս փաստ է, որ հարուստ է բնական թոյրով եւ կենսանիւթ Ա.ի նախատեսակով` քարոթինով: 100 կրամ ժորին կը պարունակէ 1.4-էն 3 միլլիկրամ քարոթին: Ան ոչ միայն հարուստ է քարոթինով, այլեւ կը պարունակէ լիքոպին եւ զանթին տարրերը, որոնք հականեխիչ տարրեր են, որոնք մարմինը կը պաշտպանեն ազատ արձակուած տարրերու վնասներէն, հետեւաբար երիտասարդ կը պահեն մարմինը:
Քարոթին պարունակող պտուղներու շարքին են նաեւ` ծիրանը, սեխը եւ մանկան:
Ժորին կը պարունակէ նաեւ կենսանիւթ Սէ., որ նաեւ հականեխիչ տարր մըն է: 100 կրամ ժորին կը պարունակէ 7 միլլիկրամ կենսանիւթ Սէ.: Որքան ժորին հասունանայ, այնքան կենսանիւթ Սէ.-ի քանակը կ՛աւելնայ:
Ժորին կը պարունակէ նաեւ հանքային աղեր, որոնց ընդհամէնը հաւասար է 700 միլլիկրամի` իւրաքանչիւր 100 կրամ ժորիի մէջ: Հանքային աղերու տեսակներն են` փոթասիոմը, քալսիոմը եւ ֆոսֆորը:
