12 ապրիլին Քանատայի արտաքին գործոց նախարար Մարք Կառնոն յայտարարութիւն տարածած է, ըստ որուն, ղարաբաղեան վերջին պատերազմի ընթացքին Ազրպէյճանի կողմէ քանատական արհեստագիտութեան օգտագործման հետաքննութեան աւարտէն ետք, քանատական կառավարութիւնը կը դադրեցնէ քանատական զինուորական արտադրանքի եւ արհեստագիտութեան արտահանումը Թուրքիա:
Քանատայի արտաքին գործոց նախարարը փաստուած նկատած է Թուրքիոյ կողմէ քանատական արհեստագիտութեան կիրարկումը ղարաբաղեան պատերազմի ընթացքին եւ կասեցուցած Թուրքիոյ ռազմական նշանակութեան արտադրանքի արտահանման գործող արտօնագիրները: Խօսքը յատկապէս «Պայրաքտար» անօդաչուներու տեղորոշման եւ տեսանկարահանման քանատական «Ուեսքամ» համակարգերուն մասին է, որոնք առանցքային նշանակութիւն ունին անօդաչու սարքին համար:
Թուրքիոյ ռազմական նշանակութեան արտադրանքի վաճառքին հետ կապուած հարցերը մշտապէս եղած են ՀՅԴ Քանատայի Հայ դատի յանձնախումբի քաղաքական առաջնահերթութիւններու շարքին: Խնդիրը քանատական հասարակական-քաղաքական շրջանակներուն մէջ սկսաւ քննարկուիլ տակաւին 2019-ի աշնան, երբ քանատական կողմը, Հիւսիսային Սուրիա թրքական ուժերուն ներխուժումով պայմանաւորուած, կեցուց յատուկ նշանակութեան ռազմական արտադրանքի վաճառքը Թուրքիոյ: Սակայն, Թուրքիան, վարձելով քանատական լոպիիստական կազմակերպութիւններ, 2020-ի առաջին կիսուն մոլորութեան մէջ ձգեց քանատական կառավարութիւնը` վստահեցնելով, թէ «Պայրաքտար» անօդաչուներու համար անհրաժեշտ քանատական համակարգերը պիտի չկիրարկուին հարուածային անօդաչուներու պատրաստութեան ժամանակ, այլ բացառապէս պիտի օգտագործուին Սուրիոյ մէջ թրքահպատակ բնակչութեան պաշտպանութեան համար:
Քանատայի կառավարութեան կողմէ նման որոշումի ընդունումը ռազմաքաղաքական ապտակ է թրքական պետութեան: Աշխարհին մէջ մեծ չէ այն պետութիւններուն թիւը, որոնք Թուրքիոյ նկատմամբ ռազմական արտադրանքի վաճառքի արգելք/կասեցում ունին, բացի ատկէ` Քանատան ՕԹԱՆ-ի առանցքային անդամներէն է եւ Թուրքիոյ համար ռազմական նշանակութեան արտադրանքի ձեռք բերման առաջնային շուկաներէն մէկը: Յատկանշական է, որ Թուրքիոյ կողմէ ձեռքբերուած քանատական ռազմական արտադրանքի ճնշող մեծամասնութիւնը կը ներառէ «Ուեսքամ»-ի արտադրանքը: Այսպիսով, այս կասեցումէն ետք, ռազմարդիւնաբերութեան ոլորտին մէջ, գրեթէ ի սպառ կը խզուին թուրք-քանատական առեւտրական յարաբերութիւնները: Բացի ատկէ, քանատական հասարակական-քաղաքական շրջանակներուն մէջ խիստ դժգոհութեան առիթ տուած է այն հանգամանքը, որ, ըստ էութեան, Թուրքիան խաբէութեամբ ձեռք բերած է քանատական յառաջատար արհեստագիտութիւն:
Խիստ տարակուսելի է, որ Քանատայի արտաքին գործոց նախարարութեան կողմէ հրապարակուած հետաքննութեան մէջ գրուած է. «Քանատան դիմած է Հայաստանին` տրամադրելու որեւէ տեղեկատուութիւն, որ կրնայ օժանդակել «Պայրաքտար» անօդաչուներուն մէջ քանատական արհեստագիտութեան կիրարկման փաստին, սակայն Հայաստանի իշխանութիւնները նման տեղեկատուութիւն չեն տրամադրած», փաստօրէն հետաքննութեան ընթացքին չօժանդակելով քանատական իշխանութիւններուն:
ՀՅԴ Քանատայի Հայ դատի յանձնախումբը պիտի շարունակէ ջանքերը` հասնելու Թուրքիոյ նկատմամբ Քանատայի կողմէ ռազմական նշանակութեան որեւէ արտադրանքի վաճառքի արգելքին:
ՀՅԴ ՀԱՅ ԴԱՏԻ ԿԵԴՐՈՆԱԿԱՆ ԳՐԱՍԵՆԵԱԿ
13 ապրիլ 2021
