ՎԱՉԷ ԲՐՈՒՏԵԱՆ
Այս վերջին երեք տարիներուն ընթացքին անակնկալօրէն կորսնցուցած եմ երեք մտերիմ ընկերներ: Իւրաքանչիւրին պարագային, բառին բուն իմաստով, ցնցուած էի ու հսկայական ճիգ գործադրած եմ, որպէսզի կարենայի պահել ներքին իմացականութեանս հաւասարակշռութիւնը: Այն հաւասարակշռութիւնը, որ մէջդ կը ստեղծուի տարիներու ընթացքին` շնորհիւ գաղափարականօրէն ամուր ու վստահելի մտերմութիւններու:
Սեւանը անոնցմէ վերջինն էր: Առաջին երկուքը Արա Տեմիրճեանը եւ Վահիկ Յարութիւնեանն էին, մէկը Պէյրութ, միւսն ալ Երեւան:
Սեւանը զաւակն էր Նիկողոս Ալեքսանդրեանին. կրտսեր եղբայրը Մասիսին, Վարանդին ու Շանթին: Բոլորն ալ` դաշնակցականներ: Իրեն ծանօթացած եմ ՀՅԴ Զաւարեան ուսանողական միութեան մէջ, եւ առանձնայատուկ ոչինչ կար այդ օրերու մեր յարաբերութիւններուն մէջ: Այնուհետեւ ես փոխանցուեցայ Էշրեֆիէի «Պալագեան» կոմիտէութիւն` իմ կազմակերպական ծառայութիւնս հոն շարունակելու համար եւ մեր կուսակցական յագեցած առօրեային մէջ Սեւանին «հետքը» կորսնցուցի, հակառակ անոր որ ի՛նք եւս կազմակերպական նոյն (բայց բազմաշերտ) առօրեային մէջն էր:
Զիրար «վերագտանք» ութսունականներու կէսերուն, Պուրճ Համուտի «Սարդարապատ» շէնքի խանութներէն մէկուն մէջ, ուր Սեւանը սկսած էր խաղալիքներու առեւտուրի: Շնորհիւ իր քաղցր բնաւորութեան ու պայծառ հոգիին` Սեւանը «գերեց» զիս (ինձմէ շատ առաջ ալ… «գերած» էր Գարինային սիրտը, ու Գարինան ալ` ի՛րը) ու կ՛երեւի իմ խառնուածքս ալ իրեն հոգեհարազատ ըլլալով` մեր միջեւ ստեղծուեցաւ մտերմութիւն մը, որ ունէր թէ՛ մարդկային եւ թէ՛ դաշնակցականի գաղափարական բաղադրիչներ:
Այդ օրերու մեր անհատնում զրոյցներուն ընթացքին երեւան կու գային Սեւանին մարդկային նկարագրի պայծառ գիծերը: Օրինակելիօրէն պարկեշտ, միշտ յարգալիր, միշտ հարազատ` ինքն իր անձին նկատմամբ, միշտ իրաւ այլ երբեք` շինծու, ու մանաւանդ` միշտ պայծառ ու յստակ` հայելիի նման: Այն աստիճան, որ «փոքեր»-ի սեղանին վրայ շատ դիւրին էր իր «պլաֆները» բռնելը…
Սեւանին մօտ ակնբախ էին սկզբունքայնութիւնն ու գաղափարական նուիրումը: 80-ական այդ տարիներուն լիբանանահայ իրականութիւնը ծանր էր (ե՞րբ «թեթեւ» եղած էր որ): Սեւանին հետ մեր գլուխ-գլխի երկարապատում խօսակցութիւններուն ընթացքին իր մէջ կը տեսնէի իր այդ ամուր հաւատքը` մեր գաղափարական սկզբունքներուն նկատմամբ, ու մանաւանդ` արդարամտութիւնը: Ինքզինք կը համարէր Դաշնակցութեան համեստ զինուորագրեալը, նոյնիսկ եթէ սովորական «խաղալիքի վաճառական» էր, ինչպէս երբեմն կատակով դիտել կու տայի իրեն: Սեւանը ֆիզիքապէս յաղթանդամ… երեխայ մըն էր բառին ամէնէն ազնիւ ու վճիտ իմաստով. երեխայի նման անմեղ, երեխայի նման ճշմարիտ ու երեխայի նման անկեղծ հոգիով: Բարի հսկայ մըն էր Սեւանը:
Ընկերականութիւնը իր մէջ այնքան շեշտուած էր, որ նոյնիսկ իր քննադատութիւններուն մէջ նրբազգաց էր: Այդ օրերուն, երբ «Վանայ ձայն»-ի տնօրէնն էի, Սեւանը երբեմն զիս կը քննադատէր (շատ յաճախ` արդարացիօրէն), սակայն իր քննադատութիւնները այնքան նուրբ ու ընկերական ջերմութեամբ կը յայտնէր ինծի, որ դժուար էր չընդունիլը, մանաւանդ երբ զինք յատկանշող լայն ժպիտով կը խօսէր հետս այդ մասին: Իր այդ ժպիտը, վստահ եմ, մնաց իրեն հետ ու դարձաւ զինք յատկանշող brand-ը:
Շնորհիւ իր նկարագրային այս գիծերուն` Սեւանը ինծի համար ներշնչումի աղբիւր էր: Ամէն անգամ, որ բանէ մը ընդվզած ըլլայի ու տաքցած (ըստ իմ սովորութեանս…), Սեւանն էր զիս հանդարտեցնողը, նոյնիսկ երբ միաժամանակ ի՛նք ինձմէ խորհուրդներ կ՛ուզէր այս կամ այն հարցով: Մեր միջեւ գոյութիւն ունէր փոխադարձ վստահութեան ամուր, շատ ամուր կապ մը ու երկուքս ալ, մանաւանդ ինք, այնքան կը գուրգուրայինք ատոր վրայ:
Պայմաններու եւ գործի բերումով ես մեկնեցայ Պոսթըն, իսկ Սեւանին ձայնը օր մը առի Արաբական ծոցի երկիրներէն, այդ օրերուն` նամակով: Մեր միջեւ կապը մնաց պարագայական, սակայն միշտ` բովանդակալից ու սրտամօտ: Մինչեւ քանի մը տարի առաջ, երբ արդէն Սեւանը ինչ-ինչ հանգամանքներու բերումով շարքերէն հեռացուած էր: Պէյրութ այցելութեանս ընթացքին կապուեցայ հետը, ժամադրուեցանք ու հանդիպեցանք: Ինք պատմեց ամէն ինչ. բան չէր փոխուած Սեւանին մօտ, ո՛չ իր հաւատքը նուազած էր, ո՛չ ալ իր գաղափարական նուիրումը, բայց ակնյայտ էր իր ներքին վիշտը, որ շատ ծանր կը տանէր: Ոչ մէկ ժխտական արտայայտութիւն ունեցաւ իր վիշտին դրդապատճառներուն մասին, ոչ ալ` անձերու հասցէին: Կուսակցական չէր այլեւս, սակայն նուազագոյն չափով իսկ չէին պակսած իր դաշնակցականի ապրումները: Մէկ խօսքով, ոչինչ փոխուած էր Սեւանին էութենէն: Փաստը այն է, որ իր հեռացումէն մինչեւ անժամանակ մահը ես ոչ մէկ անգամ իրմէ լսեցի ժխտական արտայայտութիւն մը իր սիրած կազմակերպութեան եւ կամ ոեւէ անձի նկատմամբ: Ականջը խօսի… անուններ չտամ, չարատաւորելու համար Սեւանին անբիծ յիշատակը: Սեւանին «խաթր»-ը ինծի համար աշխարհ մը կ՛արժէ:
Վերջին երկու-երեք տարիներուն մեր կապերը առաւելաբար հեռաձայնային էին եւ շատ աւելի յաճախակի: Մեր մտերմութիւնը ինծի թոյլ կու տար, որ իր «ալօ»-ին պատասխանէի այն բառապաշարով, որ միմիայն մեր երկուքին նման մտերիմներուն յատուկ է (Գարինան ալ երբեմն ականջալուր եղած է` պատճառ դառնալով, որ ամօթէս գետնին տակը անցնէի… Սեւանը դիտմամբ հեռաձայնին բարձրախօսը բաց ձգած կ՛ըլլար): Ի՞նչ պիտի ըլլային մեր նիւթերը, եթէ ոչ` Հայաստան, Դաշնակցութեան առած այս կամ այն քայլը: Սեւանը մտածուած եւ լուրջ հարցումներ կ՛ուղղէր ինծի, որոնք իրենց բնոյթով կը մատնէին իր լրջութիւնն ու սրտցաւութիւնը, դաշնակցականի ապրումները:
Ամիսներ առաջ հեռաձայնեցի իրեն եւ ըսի, որ Բիւրոն որոշած է հեռացուած ընկերներուն շարքերուն վերամիանալու առիթ տալ: Զգացի, որ իր աչքերը այդ պահուն փայլեցան, թէեւ ըսաւ` «Կը մտածեմ», բայց վստահ էի, որ Սեւանը պիտի դիմէր: Չէի սխալած: Չեմ գիտեր, թէ հիւանդանոցին մէջ տեղեակ եղա՞ւ, որ ինք վերընդունուած էր Դաշնակցութեան շարքերը: Շարքերը` այն կուսակցութեան, որուն համար Սեւանը եղած էր հաւատարիմ զինուոր, Հայ դատի հետապնդման զինուոր, նոյնիսկ այն տարիներուն, երբ ինք «դուրսն» էր: Ինք «դուրսն» էր, սակայն Դաշնակցութիւնը մի՛շտ մնաց իր մէջ` իբրեւ մէկ մասը իր էութեան: Ինք հայութեան ծառայեց Դաշնակցութեան դրօշին տակ, երբե՛ք այդ դրօշէն հեռու: Այն դրօշին, որուն մէջ պարուրուած` ուղղուեցաւ դէպի վերջին հանգրուան, իր ընկերներուն ուսերուն վրայ` իբրեւ «Վէրքերով լի ջան ֆիտայի», դէպի երկինքին այն մասը, որ յատկացուած է միայն Դաշնակցութեան նուիրեալներուն:
Կը վշտակցիմ Գարինային` իր ազնիւ կողակիցին, զաւակներուն ու թոռներուն: Վա՛րձքդ կատար, Գարինա՛, որ միշտ թեւ ու թիկունք կանգնեցար քու սրտահատոր Սեւանին: Կը վշտակցիմ իր եղբայրներուն` Մասիսին, Վարանդին ու Շանթին: Բոլորին կ’ըսեմ` հպա՛րտ եղէք Սեւանով: Ես հպարտ եմ իրմով:
