13 փետրուարին Ստեփանակերտի մէջ տեղի ունեցաւ գիտաժողով` նուիրուած ՀՅ Դաշնակցութեան Արցախ վերադարձի 30-ամեակին: «Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան տեղն ու դերը Արցախի պետականութեան վերակերտման մէջ» խորագիրը կրող գիտաժողովին փուլ առ փուլ ներկայացուեցաւ Դաշնակցութեան 130 տարուան գործունէութեան տարբեր դրուագներ:
Գիտաժողովին բացման խօսքով հանդէս եկաւ ՀՅԴ Արցախի Կեդրոնական կոմիտէի ներկայացուցիչ Դաւիթ Իշխանեան: Եղանակային պայմաններու պատճառով Հայաստանէն եւ Լիբանանէն գիտաժողովին հրաւիրուած բանախօսները չկրցան մասնակցիլ գիտաժողովին:
Դաւիթ Իշխանեան իր խօսքին մէջ յայտնեց, որ գիտաժողովը միջոց է անցեալը նորէն արժեւորելով ներկայ ու ապագայ կատարելիքներուն շուրջ խորհրդածելու` շեշտելով, որ Դաշնակցութեան պատմութիւնը անքակտելի կապերով միահիւսուած է հայ ժողովուրդի անցեալի ու ներկայի պատմութեան, որովհետեւ ժողովուրդի ծոցէն ծնած կուսակցութիւնը պէտք է ծառայէ իրեն երկնողին` ժողովուրդին, հակառակ բոլոր ժամանակներու Դաշնակցութեան պատմութիւնը ու վարքագիծը խեղաթիւրել փորձող ու պատմութեան քառուղիներուն վրայ յաճախ իրենց հետքը չձգած ուժերուն:
Դաւիթ Իշխանեան շեշտեց, որ Արցախը Դաշնակցութեան կենարար զարկերակն է, անիկա կը սնուցանէ կուսակցութեան նպատակները, անիկա գաղափարախօսութիւն է եւ անշեղելի ՀՅԴ-ի որդեգրած ուղիէն:
«Տակաւին 1917-1920 թուականներուն Դաշնակցութիւնը, չճանչնալով Ազրպէյճանի գերիշխանութիւնը, էական դեր խաղաց արցախահայութեան կեանքին մէջ եւ հիմքը դրաւ Արցախի առաջին ժողովրդավարական կառավարութեան` միաժամանակ ամրապնդելով տեղական իշխանութիւնները, երկրամասի ինքնապաշտպանութիւնը, լուծելով կենսական նշանակութեան հարցեր:
«Արցախը, որպէս միացեալ Հայաստանի անբաժանելի մաս, միշտ ալ եղած է պահանջատիրութեան առանցք եւ զգայուն կէտ: Ատիկա կ՛ապացուցեն դէպքերն ու դէմքերը, տարբեր պատմաբաններու վկայախօսութիւնները, որոնք միշտ կը մնան մեր պատմութեան էջերուն մէջ, ատիկա կ՛ապացուցէ Արցախի համար վճռորոշ ժամանակահատուածը` Արցախեան ազատամարտը, որուն ընթացքին ՀՅԴ-ն ձեռնամուխ եղաւ զէնք ու զինամթերք հասցնելու, ինքնապաշտպանական ուժեր կազմաւորելու եւ ռազմական փայլուն գործողութիւններ իրականացնելու գործին` ասպարէզ բերելով գաղափարի մարտիկներու ամբողջ աստղաբոյլ մը, որոնք կրցան դառնալ Արցախի նորօրեայ պատմութեան կերտողները», դիտել տուաւ Իշխանեան:
Ան վերյիշեցուց, որ 30 տարիներ անցած են այդ խռովայոյզ օրերէն, երբ Դաշնակցութիւնը վերադարձաւ Արցախ` որպէս զինուոր, որպէս մշակ, որպէս հայրենիքի ազատութեան գինը գիտցող կուսակցութիւն: Վերադարձաւ, որ այլեւս չհեռանայ:
Ան յոյս յայտնեց, որ գիտաժողովը դարձեալ կը համախմբէ մեր միտքն ու գործը` յանուն այն ապագայի, որուն դաւանողը միայն Դաշնակցութիւնը չէ, այլ իւրաքանչիւր անձ, որ մտահոգ ու պատրաստակամ է անցածը անաչառօրէն արժեւորելու եւ ապագայի համար ամուր հիմքեր կառուցելու:
