ՍԵԼԼԱ ԹՆՃՈՒԿԵԱՆ
Յակոբ Եափուճեանի հրաժեշտի իմ խօսքս օրին չկրցայ տեղ հասցնել:
Ընկերներէս ոմանք Յակոբին թաղման հանգամանօրէն դամբանական կարդացին, Վրէժ-Արմէնը զիս կանխեց ու կարողացաւ միտքերը ամփոփել եւ իր ընկերոջ մասին կարգին երկու խօսք համադրել:
Կը մտածեմ, որ կարգը իմս էր գրելու… պէ՛տք էր գրէի, բայց միտքերս կը պղտորէին…
Նախ` ո՞վ կրնար երեւակայել, որ Յակոբը այսքան կանուխ պիտի կորսնցնէինք: Կամքս յօժար, միտքս տկար` կը նահանջէր. չգրելով կարծես` կը մերժէի անոր մահը:
Ընդհանրապէս դամբանականները կը նկարագրեն անձին առաքինութիւնը, պարկեշտութիւնը, գաղափարական անձնուիրութիւնն ու գործունէութիւնը:
Կրկնութիւննե՜ր, որոնց մասին կը մտածէի ընկերոջ մը մեկնումէն ետք, ի՞նչ օգուտ:
Բարկացած էի:
«Գնա՛ մեռիր, եկուր` սիրեմ»- ի զգացումներով պատուած էր հոգիս: Միայն կարճ խօսքով մը կրնամ վկայել, որ Յակոբը այդ սիրուած, պարկեշտ, անձնուէր անձն էր իր ընտանիքին մէջ, իսկ երիտասարդ տարիքէն ականաւոր դաշնակցական տիտաններու շունչին տակ թրծուած` դարձած էր դաշնակցական գաղափարականութեան հաւատարիմ ջատագովը: Այդ փորձառութիւնը եւ ապա պաշտօնները զինք զինած էին դատողական ձեռներէցութեամբ ու դիմադրականութեամբ:
Յակոբ ողջ արխիւ մըն էր 1960-ական տարիներու դաշնակցական գործունէութեան:
Վերջին տարիներուն Յակոբին մարմաջը ուղղուած էր Ճեմարանին: Յակոբին միութենական մտածելակերպը, գործելակերպը կը զանազանուէին գործնականութեամբ, կանխամտածողութեամբ եւ շինիչ առաջարկներու անծայրածիր շարանով մը: Յակոբին նշանաբանը «Որակ, որակ եւ միայն որակ» էր:
Յաճախ կը կրկնէր, որ հայ Ճեմարանի ապագայ ուսուցիչներու, տնօրէններու, միութենական ղեկավարներու պատրաստութեան հնոցը պէտք է ըլլայ արդիական, ինքնաբաւ մօտեցումով, որ իր առաքելութեան բարձրագոյն մակարդակին վրայ մնայ:
Օրուան հետ քայլ պահելու համար պէտք էր բարելաւել, շարունակ բարելաւել ու չբաւարարուիլ:
Յակոբ յաճախ դատուեցաւ իբրեւ «պուրժուա» համոզումներով անձ, բայց անոր հեռատես հոտառութիւնը, առարկայական մօտեցումը անաչառ էին:
Սփիւռքի մէջ Ճեմարանը կը նկատէր արեւմտահայերէնի շարունակականութեան կարեւորագոյն փարոսը, որ պէտք էր անխտիր սփիւռքի ուշադրութեան, հոգատարութեան առարկան ըլլար:
Ան կը հաւատար, որ ուսման կողքին, Ճեմարանի առաջնորդներու դերն ու շուքը, բակի մթնոլորտը, ճեմարանական ըլլալու հպարտ զգացումի շարունակական ներարկումով է, որ նոր սերունդին կը կարողանանք պատուաստել հայեցի դաստիարակութեան իսկական դիմագիծով:
Դէմք մը, ընկեր մը, որ տակաւին ըսելիք ունէր… Անկեղծօրէն կը կարծեմ, որ այս մտահոգութիւնները հիւծեցին անոր հոգին: Անոր անակնկալ բացակայութիւնը մեծ բաց մը պիտի թողու մեր հաւաքականութեան մտածողութեան մէջ, միեւնոյն ժամանակ` կաթողիկոսարանի եւ Համազգայինի նիւթաբարոյական աշխատանքներուն, ան որ օգտակար, գործնական որոշումները պիտի շարունակուին օրինակ հանդիսանալ:
Ազգի օգտակար մոմ մըն ալ շիջեցաւ շա՛տ կանուխ:
