ԱՐՇԱԿ ՄԵՍՐՈՊԵԱՆ
Այս ամէնը` յիշեցման կարգով:
Եկէք` դասակարգումների բաժանենք մարդկանց ապրելակերպն ու կենցաղը: Բազմաթիւ պայմաններից եւ պատճառներից ելնելով` մարդը լինում է մի քանի տեսակ: Մարդ կարող է իր գոյութիւնն ամբողջովին տրամադրել սեփական շահերից բխած նպատակներին. իրաւունք է, բայց` ինքնասէր եւ անձնակենտրոն: Կարող է կեանքի ողջ ընթացքում ծառայել իր ընտանիքին, ընկերներին եւ շրջապատին. իրաւունք է եւ երբեմն` օրինակելի: Կարող է նաեւ իր կեանքը պատկերացնել որեւէ մասնագիտական ոլորտում ներդրում ունենալով. իրաւունք է, բայց` սահմանափակ: Եւ կան մարդիկ, որոնք իրենց ամբողջ կեանքով ու էութեամբ գործունէութիւն են ծաւալում ի նպաստ ընդհանուրի յաջողութեան եւ հաւաքական յաղթանակի. տեսակ է, բայց` ո՛չ բոլորինը:
Ընդհանրապէս, յեղափոխական բնաւորութեամբ անհատը ծնւում է վերջին տեսակից, ի հարկէ, բացառութիւններ կան: Յեղափոխականութիւնը պահի տակ չէ, որ յայտնւում է, որովհետեւ դա բնաւորութիւն է, աւելի ճիշդ` էութիւն: Մօտեցում է եւ հաւատք` գաղափարի իրականացման հաւատք: Տեսակ է, որը մարդը կա՛մ միշտ ունեցել է, կա՛մ էլ ընդհանրապէս չունի:
Յեղափոխականն իր ապրելակերպով, կենցաղով է յեղափոխական: Նա այն անձն է, որը ներգրաւուած է կամ հէնց նախաձեռնողն է մի ամբողջական փոփոխութեան, այլ ոչ թէ` այն անձը, որը հանդէս է գալիս ժամանակաւոր եւ պահով պայմանաւորուած դրսեւորումներով: Յեղափոխականի ամենակարեւոր յատկանիշներից է ինքն իրեն յեղափոխելու ընդունակութիւնը, երբ առերեսւում է որեւէ ճշմարտութեան: Չշարունակել զբաղուել ինքնախաբէութեամբ, ինքնամաքրուել եւ ինքդ քեզ սրբագրել` սրանք յեղափոխականի կարեւորագոյն յատկանիշներից են:
Յեղափոխականը ցանկացած մասնագիտական ոլորտում սխալները, զեղծարարութիւնը, չարաշահումը եւ խաբեբայութիւնը դատապարտողն է: Միեւնոյն ժամանակ` այս երեւոյթների դէմ անկեղծ ըմբոստութիւն եւ պայքար ցուցաբերողը, որից յետոյ յեղափոխականի պարտականութիւնն է նաեւ մարդկանց ուղղորդել դէպի մի նոր այլընտրանք: Անտեղի կամ երբեմն էլ աննպատակ ըմբոստանալը քեզ չի դարձնի յեղափոխական:
Յեղափոխականութիւնը նաեւ այն մօտեցումն է, որ առաջադիմելու ցանկութիւնը վերածում է գործի եւ, ի վերջոյ, քաղում այդ գործի յստակ արդիւնքները: Գաղափարի սերմանումն ու իրականացումը կարող ենք կոչել յեղափոխութիւն:
Երբ հարցը գալիս է պետական կառավարման եւ քաղաքական գործունէութեան ոլորտներին, յեղափոխականն աւելին է վերոնշեալից: Պետական քաղաքական եւ հասարակական գործիչը կարող է բնոյթով լինել յեղափոխական, երբ ինքնին անձնուիրութեան, հեռատեսութեան, արժանապատուութեան եւ սկզբունքայնութեան իսկական օրինակ է: Իսկ երբ հարցը վերաբերում է Հայաստանին եւ հայ յեղափոխական գործչին` հարցն աւելի է բարդանում: Հաշուի առնելով Հայաստանի աշխարհագրական, արտաքին քաղաքական, պատմաքաղաքական եւ ներքին հասարակական-քաղաքական մարտահրաւէրները` հայ յեղափոխականը պէտք է ձերբազատուած լինի բոլոր նեղ անձնական նպատակներից, նախասիրութիւններից եւ շահերից: Նա պէտք է ձուլուի Հայաստանի էութեանը եւ, մարմնաւորելով հէնց Հայաստանը, անձնուիրաբար պաշտպանի երկրի եւ իր ժողովրդի արժանապատուութիւնն ու շահերը:
Սակայն հայ յեղափոխականութիւնն իր մէջ ամբողջացնում է նաեւ համամարդկայինը, այո՛, որովհետեւ Հայաստանի առջեւ ծառացած մարտահրաւէրները եւ Հայոց դատը վերջնականապէս լուծելով` մենք յաւակնում ենք արդի մարդկութեան պատմութեան մէջ ամենամեծ վէրքերից մէկը բուժելուն եւ սպիացնելուն:
Եթէ դիտարկենք այսօրուայ քաղաքական իրավիճակը Հայաստանում, մանաւանդ` վերջին 7 ամիսների ընթացքում տեղի ունեցած իրադարձութիւնները, ապա կարող ենք եզրակացնել հետեւեալը. տեղի ունեցածը իշխանափոխութիւն էր, որը կարող է հանդիսանալ յեղափոխութեան հանգրուաններից մէկը, բայց սահմանափակուել այս հանգրուանով կը նշանակի, որ ի սկզբանէ համաժողովրդական շարժման նպատակը հէնց իշխանափոխութիւնն էր, այլ ոչ թէ` պետականաշինութիւնն ու երկրի բարգաւաճումը:
Ես ուրախ եմ եւ երախտապարտ, որ համաժողովրդական շարժումը դրական տրամադրութիւն ստեղծեց եւ յոյս ներշնչեց մեր ժողովրդին, սակայն փոխանակ այդ յոյսը, վստահութիւնն ու դրական տրամադրութիւնն ուղղուէր ի նպաստ պետականութեան ամրապնդմանը` օգտագործուեց ի նպաստ ներկայ իշխանաւորների կայացմանն ու ինքնահաստատմանը:
Ամփոփելով` կ՛ուզեմ ասել այն, ինչ միշտ եմ ասել: Պետական, քաղաքական եւ մասնաւորապէս հայ յեղափոխական գործչի համար իշխանութեան գալը ոչ թէ նպատակ, այլ միջոց պէտք է լինի, միջոց` ծառայելու Հայաստանի Հանրապետութեանը եւ հայ ազգին, որպէսզի վերջապէս ունենանք ամուր պետութիւն եւ ժողովուրդ, որը հարուստ է մտքով ու հոգով: Հայ յեղափոխականն իր ազատատենչութեամբ եւ տեսլականով, ոչ մի ջանք չխնայելով` պէտք է հաւատարիմ լինի Հայաստանի հողին եւ հայ ազգին:
Ինչպէս տեսնում էք, նկարում ծառ է` այնպիսի ծառ, որն ունի այն բոլոր յատկանիշներն ու հարստութիւնը, որ պէտք է իր հետ բերի մաքուր եւ անկեղծ նպատակով առաջացած ցանկացած յեղափոխութիւն: Այդ յատկանիշերն են` առողջութիւն, հզօրութիւն, շէնութիւն եւ, վերջ ի վերջոյ, արժանապատիւ կեանք:
