Ընկերային Ցանցը Ձեզի Օգտակա՞ր Է, Թէ՞ Վնասակար

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ

Գիտութիւնը ցարդ ի՞նչ կը նշէ Դիմատետրի եւ Թուիթըրի նման հարթակներուն ձեր մտային առողջութեան վրայ ունեցած ազդեցութեան մասին:

Երեք միլիառ մարդ` շուրջ 40 առ հարիւրը աշխարհի բնակչութեան, կը գործածէ առցանց ընկերային լրատուամիջոցը, եւ մենք, ըստ կարգ մը ուսումնասիրութիւններու, միջին հաշուով ամէն օր երկու ժամ կը յատկացնենք շեր, լայք, թուիթ եւ թարմացում ընելով այս հարթակներուն վրայ: Այսինքն կէս միլիոն թուիթ եւ սնեփչեթ նկարներ կը փոխանակուին ամէն վայրկեան:

Կրնայ ըլլալ, որ մեր կեանքերուն մէջ ընկերային ցանցին ունեցած այս մեծ դերակատարութեան հետ մենք կը զոհենք մեր մտային առողջութիւնն ու մեր ժամանակը: Փաստերը իրականութեան մէջ ի՞նչ կը նշեն:

Նկատի ունենալով, որ ընկերային լրատուամիջոցը յարաբերաբար նոր է մեզի համար, վերջնական, վճռական տուեալները սահմանափակ են: Ուսումնասիրութիւնը, որ գոյութիւն ունի, գլխաւորաբար հիմնուած է անհատական զեկոյցի վրայ, որ յաճախ կրնայ թերի ըլլալ, եւ ուսումնասիրութիւններուն մեծամասնութիւնը հիմնուած է Դիմատետրի վրայ: Այլ խօսքով, ասիկա արագ զարգացող դաշտ մըն է, եւ տուեալները նոր սկսած են յայտնուիլ:

«Պի.Պի.Սի.» քաղուածք մը կ՛ընէ գիտութեան ցարդ ըրած յայտնաբերումներէն:

Ճնշուածութիւն

Մարդիկ կը գործածեն ընկերային լրատուամիջոցը խօսելու, ծանուցելու ամէն բան` յաճախորդներու սպասարկումէն մինչեւ քաղաքականութիւն, բայց ասոր անպատեհութիւնը այն է, որ  մեր գրածները, հաղորդածները յաճախ կը նմանին ճնշուածութեան անվերջ հոսքի մը: 2015 թուականին Ուաշինկթընի մէջ գտնուող Փիւ ուսումնասիրական կեդրոնի  մասնագէտները  կը ձգտէին պարզել, թէ արդեօք ընկերային լրատուամիջոցը  ճնշուածութիւն կը յառաջացնէ՞, թէ՞ կը չքացնէ:

Ուսումնասիրութեան մէջ, որուն մէջ ներառուած են 1800 անձեր, կը հաղորդուի, որ կիները աւելի ճնշուած են այրերէն: Բացայայտուած է, որ Թուիթըրը ասոր «յատկանշական  նպաստողն» է, որովհետեւ Թուիթըրը աւելցուցած է անոնց գիտակցումը մարդոց ճնշուածութեան: Սակայն Թուիթըրը նոյնպէս գործած է որպէս յաղթահարելու կառուցակազմ, եւ կիներ որքան աւելի շատ գործածած են Թուիթըրը, այնքան աւելի նուազ ճնշուածութիւն ունեցած են: Նոյն ազդեցութիւնը չէ արձանագրուած այրերու համար, որոնք աւելի նուազ կը յարաբերին ընկերային լրատուամիջոցի հետ:

Ուսումնասիրողները ընդհանրապէս եզրակացուցած են, որ ընկերային լրատուամիջոցի գործածութիւնը առնչուած է ճնշուածութեան «աւելի համեստ մակարդակներու»:

Հեռաձայնի ներկայութիւնը կ՛ազդէ զրոյցի որակին, կը նշեն կարգ մը ուսումնասիրութիւններ

Տրամադրութիւն

2014-ին Աւստրիոյ մէջ ուսումնասիրողները գտան, որ մասնակցողները  Դիմատետրը 20 վայրկեան գործածելէ ետք աւելի ցած տրամադրութիւն ունեցած են, բաղդատած` անոնց հետ, որոնք միայն համացանցին հարեւանցի նայած են: Մասնագէտները կը նշեն, որ մարդիկ այդպէս զգացած են, որովհետեւ ատիկա նկատած են որպէս ժամանակի մսխում մը:

Լաւ կամ վատ տրամադրութիւն մը մարդոց միջեւ նոյնպէս կրնայ տարածուիլ ընկերային լրատուամիջոցի վրայ` ըստ Քալիֆորնիա համալսարանի ուսումնասիրողներուն, որոնք 2009-2012 թուականներուն ստուգած են մէկ միլիառ թարմացումներու վիճակը Դիմատետր գործածող 100 միլիոն անձերու:

Վատ եղանակը` կլիման մէկ առ հարիւրով աւելցուցած է ժխտական արձանագրութիւնները, եւ մասնագէտները գտած են, որ անձրեւոտ քաղաքի բնակիչի մը մէկ ժխտական արձանագրութիւնը ազդած է արեւոտ քաղաքի մը մէջ բնակող իր ընկերներուն` այլ` 1,3 ժխտական արձանագրութիւններուն վրայ: Աւելի լաւ լուրը այն է, որ  ուրախ արձանագրութիւնները աւելի ուժեղ ազդեցութիւն ունին. իւրաքանչիւրը ներշնչած է 1,75 աւելի ուրախ արձանագրութիւններ:

Ուրախ արձանագրութիւնը արդեօք կը թարգմանուի՞ տրամադրութեան իսկական խթանման, անորոշ կը մնայ:

Նեղութիւն

Ուսումնասիրողները սերտած են ընդհանուր անձկութիւնը, նեղութիւնը, հրահրուած` ընկերային լրատուամիջոցին կողմէ, բնութագրուած` անհանգստութեան եւ մտահոգութեան զգացումներով, քնանալու եւ կեդրոնացումի դժուարութեամբ: «Համակարգիչները եւ Մարդկային Վերաբերմունքը» ամսաթերթին մէջ հրապարակուած ուսումնասիրութիւն մը ցոյց տուած է, որ մարդիկ, որոնք 7 կամ աւելի ընկերային լրատուական հարթակներ կը գործածեն, երեք անգամ աւելի բարձր անհանգստութեան ախտանշաններ կ՛ունենան, քան անոնք, որոնք 0-2 հարթակներ կը գործածեն:

Այլ խօսքով, անորոշ է, թէ ե՛րբ եւ ինչպէ՛ս ընկերային լրատուամիջոցը անհանգստութիւն, նեղութիւն կը պատճառէ:

Ռումանիոյ մէջ մասնագէտներ քննած են գոյութիւն ունեցող ուսումնասիրութիւնը` ընկերային անհանգստութեան եւ ընկերային ցանցերու միջեւ եղած առնչութեան վերաբերեալ եւ ըսած են, որ արդիւնքները խառն են, միատեսակ չեն: Անոնք եզրակացուցած են, որ յաւելեալ ուսումնասիրութիւններ անհրաժեշտ են:

Ընկերային լրատուամիջոցը կը նմանակէ խաղերու բազմաթիւ պարգեւներ, որոնք կրնան գրաւիչ ըլլալ

Ընկճախտ

Մինչ կարգ մը ուսումնասիրութիւններ գտած են առնչութիւն` ընկճախտի եւ ընկերային լրատուամիջոցի միջեւ, նոր ուսումնասիրութիւն մը կը պատրաստուի այն մասին, թէ ընկերային լրատուամիջոցը ինչպէ՛ս կրնայ իսկապէս լաւ ուժ մը ըլլալ:

Երկու ուսումնասիրութիւններ, աւելի քան 700 ուսանողներու մասնակցութեամբ, բացայայտած է, որ ընկճուածութեան ախտանշանները, ինչպէս` ցած տրամադրութիւն, անարժէք ըլլալու զգացողութիւն եւ յուսահատութիւն, առնչուած են առցանց փոխադարձ գործունէութեան մակարդակին: Մասնագէտները ընկճուածութեան աւելի բարձր ախտանիշներ գտած են անոնց միջեւ, որոնք  ըսած են, որ առցանց աւելի ժխտական փոխադարձ գործունէութիւն կ՛ունենան:

2016-ին պատրաստուած է նման ուսումնասիրութիւն մը` մասնակցութեամբ 1700 անձերու: Մասնագէտները գտած են եռապատիկ վտանգ ընկճուածութեան եւ նեղութեան` այն անձերուն մօտ, որոնք ընկերային լրատուամիջոցի հարթակները ամէնէն շատ գործածած են: Ըստ մասնագէտներուն, ասոր պատճառները կը ներառեն` առցանց յոխորտանքներ, այլ մարդոց կեանքերուն մասին աղաւաղուած պատկերացում մը ունենալը եւ այն զգացումը, որ ընկերային լրատուամիջոցին յատկացուած ժամանակը մսխում է:

Գիտնականները նոյնպէս կ՛ուսումնասիրեն, թէ  ընկճուածութիւնը ախտորոշելու համար ինչպէ՛ս կարելի է ընկերային լրատուամիջոցը գործածել, որ կրնայ մարդոց օգնել աւելի կանուխ բուժուելու:

Մայքրոսոֆթի մասնագէտները ուսումնասիրած են 476 անձեր եւ քննած` անոնց թուիթըրեան արձանագրութիւնները, ստուգելու համար` ճնշիչ լեզու, խօսակցական ոճ, ներգրաւուածութիւն եւ զգացում: Ասկէ մեկնելով` անոնք մշակած են դասակարգիչ մը, որ ճշգրտօրէն կրնայ  կանխագուշակել  ընկճուածութիւնը` նախքան ախտանշաններ պատճառելը,  10-էն 7-ի պարագաներուն:

Հարվըրտ եւ Վերմոնտ համալսարաններու ուսումնասիրողները անցեալ տարի նոյն եզրակացութեան եկան` քննելով 166 անձերու Ինսթակրամի նկարները:

Քուն

Մարդիկ սովորութիւն ըրած էին իրենց գիշերները անցընելու մութին մէջ, բայց այժմ մենք շրջապատուած ենք արհեստական լուսաւորումով, ամբողջ օրը եւ գիշերը: Ուսումնասիրութիւն մը գտած է, որ ասիկա կրնայ խոչընդոտել մարմնի արտադրութիւնը` հորմոն մելաթոլինին, որ կը դիւրացնէ քնանալը, մինչ կապոյտ լոյսը, որ կ՛արձակուի սմարթֆոներու եւ լափթոփներու պաստառներէն, կը նկատուի ամէնէն վատը: Այլ խօսքով, եթէ գիշերը անկողինին մէջ պառկած Դիմատետրի եւ Թուիթըրի ձեր էջերը կը ստուգէք, դուք կ՛ուղղուիք դէպի անհանդարտ անքնութիւն:

Փիթսպորօ համալսարանէն ուսումնասիրողներ 18-30 տարեկան 1700 անձերու անցեալ տարի հարցուցին անոնց ընկերային լրատուամիջոցի եւ քնանալու սովորութիւններուն մասին: Մասնագէտները գտան առնչութիւն մը` քունի խանգարումներու հետ եւ եզրակացուցին, որ կապոյտ լոյսը դերակատարութիւն մը ունեցած է: Գիշերը քնանալէ առաջ որքան յաճախ անոնք ընկերային լրատուամիջոցներու կայքերուն մէջ  ժամանակ անցուցած են, այնքան աւելի քունի խանգարումներ ունեցած են:

Ուսումնասիրողները կ՛ըսեն, որ ասոր  պատճառը կրնայ ըլլալ քնանալէ առաջ բնախօսական զարթնումը, եւ մեր սարքերու պայծառ լոյսերը կրնան ուշացնել շրջանառական կշռոյթները: Սակայն մասնագէտները չեն կրնար յստակացնել, թէ արդեօ՞ք ընկերային լրատուամիջոցը կը խանգարէ քունը, կամ անոնք, որոնք քունի խանգարում ունին, յաւելեալ ժամանակ կը յատկացնե՞ն ընկերային լրատուամիջոցին վրայ:

Ընկերային լրատուամիջոցը գործածելու ամէնէն գէշ ժամանակներէն մէկը ճիշդ անկողին մտնելէ առաջ է

Մոլութիւն

Հակառակ քանի մը ուսումնասիրողներու այն պնդումներուն, որ Թուիթըրին ընդդիմանալը աւելի դժուար է ծխախոտին եւ  ոգելից ըմպելիներուն ընդդիմանալէն,  ընկերային լրատուամիջոցի մոլութիւնը ներառուած չէ վերջերս հրապարակուած  հոգեկան առողջութեան խանգարումներու ախտաճանաչումի մասին տեղեկագիրին մէջ:

Այսինքն ընկերային լրատուամիջոցը արագօրէն փոփոխութեան կ՛ենթարկուի, եւ գիտնականները դժուարութիւն կ՛ունենան քայլ պահելու ատոր հետ: Այնպէս որ, զանազան խումբեր կ՛ուսումնասիրեն  ատոր գործածութեան առնչուած վարքի փոփոխութիւնը:

Եւ եթէ ընկերային լրատուամիջոցի մոլութիւն գոյութիւն ունի, ատիկա համացանցի մոլութիւն է, եւ ասիկա հաստատուած խանգարում մըն է:

Ինքնագնահատական

Կնոջական թերթերն ու ամսաթերթերը երկար ատեն կիներու վերաբերող զանազան հարցեր, նկարներով ինքնագնահատականի խնդիրը արծարծելով` մեծ տարածում ունեցած են: Այժմ  ընկերային լրատուամիջոցը իր արհեստագիտական յատկանիշներով ատոնց տեղը սկսած է գրաւել:

Ընկերային լրատուամիջոցի կայքերը գործածողներուն կէսէն աւելիին կու տան անատակ եւ անհաւասար ըլլալու զգացումը:

Ուսումնասիրութեան մը մասնակցած 18-34 տարեկան  անձեր ըսած են, որ իրենք զիրենք անհրապուրիչ կը զգան: Ըստ մասնագէտներու, որովհետեւ այլ անձերու ինքնանկարները (սելֆի) դիտելով` կիներուն ինքնագնահատականը նուազած է, քանի որ գործածողները իրենք զիրենք կը համեմատեն նկարներու հետ, ուր այդ անձերը իրենց ամէնէն ուրախ, երջանիկ վիճակներուն մէջ կը տեսնուին: Նոյնպէս կը նշուի, որ կիները իրենք զիրենք ժխտական կերպով կը համեմատեն այլ կիներու ինքնանկարներուն հետ:

Ինքնանկարները դիտողին համար ժխտական կրնան ըլլալ

Միայն ինքնանկարները չեն, որոնք ինքնագնահատականին վրայ ժխտական ազդեցութիւն կ՛ունենան: Դիմատետր գործածող 1000 շուէտացիներու վրայ կատարուած ուսումնասիրութիւն մը գտած է, որ Դիմատետրի վրայ աւելի շատ ժամանակ յատկացնող կիներ նուազ երջանիկ եւ նուազ ինքնավստահ կը զգան: Ուսումնասիրողներ եզրակացուցած են. «Երբ Դիմատետր գործածողները իրենց կեանքերը կը համեմատեն  այլոց երեւութապէս աւելի յաջող ասպարէզներուն եւ երջանիկ յարաբերութիւններուն հետ, կրնան զգալ, որ իրենց կեանքերը նուազ յաջող են` անոնց հետ բաղդատած»:

Բայց փոքր ուսումնասիրութիւն մը կը նշէ, որ մե՛ր մասին, այլ` ոչ ուրիշներուն, կարդալը եւ նկարներ դիտելը կրնայ եսդ բարձրացնել:

Բարօրութիւն

Ուսումնասիրութեան մը մասնակցողները ըսած են, թէ որքան շատ ժամանակ յատկացուցած են Դիմատետրին, այնքան աւելի վատ զգացած են աւելի ուշ:

Բայց այլ ուսումնասիրութիւններ գտած են, որ կարգ մը մարդոց համար ընկերային լրատուամիջոցը կրնայ օգնել` աւելցնելու իրենց բարօրութիւնը: Մարդիկ, որոնք զգացական անկայունութիւն ունին, աւելի հաւանական է, որ ատոր մասին գրեն Դիմատետրին մէջ, եւ ատիկա կ՛օգնէ անոնց`  օգնութիւն, զօրակցութիւն ստանալու:

Ընդհանրապէս ընկերային լրատուամիջոցի ազդեցութիւնը բարօրութեան վրայ երկդիմի է, կ՛ըսեն մասնագէտներ: Սակայն անոնք կը նշեն, որ յստակ փաստեր կան մարդոց խումբի մը վրայ ազդեցութեան: Ընկերային լրատուամիջոցը աւելի ժխտական ազդեցութիւն ունի բարօրութեան վրայ անոնց, որոնք ընկերային մեկուսացման մէջ են:

Կարգ մը պարագաներու, ընկերային լրատուամիջոցը կրնայ աւելցնել բարօրութիւնը

Յարաբերութիւններ

Եթէ դուք երբեւիցէ խօսած էք ընկերոջ մը հետ, որ հեռաձայնը գոցած է Ինսթակրամը գործածելու համար, դուք մտածած ըլլալու էք, թէ ընկերային լրատուամիջոցը ի՜նչ կ՛ընէ  մարդկային յարաբերութիւններուն:

Նոյնիսկ հեռաձայնին պարզ ներկայութիւնը կրնայ միջամուխ ըլլալ մեր փոխադարձ գործունէութեանց,  յատկապէս երբ մենք իմաստալից բանի մը մասին կը խօսինք: Այս մասին կը հաստատէ փոքր ուսումնասիրութիւն մը:

Մասնագէտներ 34 օտար զոյգերու պարտականութիւն տուած են 10 վայրկեան զրուցելու հետաքրքրական միջադէպի մը մասին, որ իրենց պատահած է վերջերս: Իւրաքանչիւր զոյգ նստած է անձնական խցիկի մը մէջ, եւ կէսը բջիջային հեռաձայն ունեցած է սեղաններուն վրայ:  Անոնք, որոնք իրենց աչքերուն առջեւ հեռաձայն ունեցած են, աւելի նուազ դրական եղած են, երբ ապա վերյիշած են իրենց ըրածը, ունեցած են աւելի նուազ իմաստալից զրոյց եւ աւելի նուազ մօտիկ զգացած են իրենց զոյգին, քան անոնք, որոնք հեռաձայնի փոխարէն` սեղանին վրայ նոթատետր ունեցած են:

Վիպային յարաբերութիւններն ալ անձեռնմխելի չեն:  Քանատայի մէջ մասնագէտներ ուսումնասիրած են 17-24 տարեկան 300 անձեր` ստուգելու համար, թէ անոնք նախանձա՞ծ են, երբ Դիմատետրի մէջ անոնց ընկերը անծանօթ անդամ մը աւելցուցած է հակառակ սեռէն:

Կիներ այրերէ աւելի շատ ժամանակ կը յատկացնեն  Դիմատետրին եւ յատկանշականօրէն յաւելեալ նախանձ  կ՛ունենան այդպէս ընելով: Ուսումնասիրողները եզրակացուցած են, որ` «Դիմատետրի մթնոլորտը, շրջանակը այս զգացումները ստեղծած են եւ մտահոգութիւն յառաջացուցած` անոնց յարաբերութիւններուն մէջ»:

Նախանձ

600 չափահասներու մասնակցութեամբ պատրաստուած ուսումնասիրութիւն մը կը տեղեկացնէ, որ մէկ երրորդը ըսած է, որ ընկերային լրատուամիջոցը զիրենք մղած է ժխտական զգացումներ ունենալու (մեծ մասը` յուսախաբութիւն), եւ նախանձն ու ատելութիւնը գլխաւոր պատճառները եղած են: Ասիկա հրահրուած է` իրենց կեանքերը համեմատելով  ուրիշներու հետ, եւ ամէնէն մեծ մեղաւորը այլ մարդոց ճամբորդական նկարներ էին: Նախանձոտ զգալը  յառաջացուցած է «նախանձի շրջագիծ մը»,  ուր մարդիկ կ՛արձագանգեն նախանձին` աւելցնելով իրենց էջին մէջ  նոյն բովանդակութեամբ աւելի նիւթեր, որոնք զանոնք նախանձոտ ըրած էին սկիզբը: Սակայն նախանձը անպայման քանդիչ զգացում մը չէ. ըստ մասնագէտներու, ատիկա կրնայ մեզ մղել, որ աւելի ծանր աշխատինք:

Միշիկընի համալսարանի ուսումնասիրողները 380 ուսանողներէ պահանջած են նայիլ Դիմատետրի եւ Թուիթըրի արձանագրութիւններու, ներառեալ` սուղ ապրանքներ գնելու մասին հաղորդագիրներու, ճամբորդութիւններու եւ նշանուած ըլլալու  մասին լուրերու: Բայց նախանձի տեսակը, որ ուսումնասիրողները գտած են, «նախանձոտ ըլլալն» է, եւ ատիկա աւելի հաւանական է, որ մղէ մարդիկը` աւելի ծանր աշխատելու, կ՛ըսեն մասնագէտները:

Առանձնութիւն

Միացեալ Նահանգներու մէջ հրատարակուած  ուսումնասիրութիւն մը, 19-32 տարեկան 7000 անձերու մասնակցութեամբ, գտած է, որ անոնք, որոնք ամէնէն շատ ժամանակ կ՛անցընեն ընկերային լրատուամիջոցին վրայ, անոնք միւսներէն երկու անգամ աւելի առանձնացած են, որ կը ներառէ` ընկերային պատկանելիութեան բացակայութեան զգացում, այլոց հետ յարաբերութիւններ մշակելու անկարելիութիւն:

Ընկերային լրատուամիջոցին վրայ յաւելեալ ժամանակ յատկացնելը, ըստ ուսումնասիրողներու, կրնայ հեռացնել դէմ առ դէմ փոխադարձ գործունէութիւնը, նոյնպէս կրնայ  մարդոց  այն զգացումը պատճառել, որ իրենք ընկերութենէն, ընկերային շրջանակներէն  դուրս մնացած են:

«Բացայայտումը ընկերներու կեանքերու այսպիսի մեծապէս իտէալականացած ներկայացումին` կրնայ  յառաջացնել նախանձի զգացում եւ խեղաթիւրուած համոզում, որ միւսները աւելի երջանիկ ու աւելի յաջող կեանք ունին, եւ այս համոզումը կրնայ մեծցնել ընկերային մեկուսացումի ընկալումը»:

Եզրակացութիւննե՞ր

Յստակ է, որ բազմաթիւ գետիններու վրայ տակաւին  բաւարար տուեալներ չկան, որպէսզի կարելի ըլլայ յանգիլ  հաստատ եզրակացութիւններու: Սակայն փաստերը ցոյց կու տան մէկ ուղղութիւն. ընկերային լրատուամիջոցները մարդոց վրայ տարբեր ազդեցութիւններ կ՛ունենան` ըստ նախապէս գոյութիւն ունեցող վիճակներու, պայմաններու եւ անհատական գիծերու, յատկանիշներու:

Ինչպէս ուտելիքի, բախտախաղի եւ ժամանակակից դարաշրջանի բազմաթիւ այլ գայթակղեցնող փորձութիւններու պարագային, որոշ անհատներու համար չափէն աւելի օգտագործումը հաւանաբար թելադրելի չէ:

Բայց միաժամանակ սխալ կ՛ըլլայ ըսել, որ ընկերային լրատուամիջոցը  ընդհանրապէս վատ բան մըն է, քանի որ յստակօրէն ատիկա անհամար օգուտներ կը բերէ մեր կեանքերուն:

 

Share This Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)