Յօդուածներ

ՊՕՂՈՍ ՇԱՀՄԵԼԻՔԵԱՆ Շարլ Ազնաւուրի մասին շատ խօսուած ու մելան հոսած էր իր կենդանութեան: Շատ խօսուեցաւ ու գրուեցաւ, նաեւ` յետմահու: Գովաբանական խօսքերն ու գրութիւնները բազմաթիւ ըլլալով հանդերձ, ամբողջական չեն կրնար ըլլալ: Տակաւին այնքա՜ն գրելիք կայ իր մասին: Այս քանի մը տողերուս մէջ, եթէ խօսիմ իր արուեստի մասին, վստահաբար նորութիւն մը տուած պիտի չըլլամ: Փոխարէնը` պիտի ջանամ քանի մը  յիշատակներով վերյիշել այն...

ՔԵՄԱԼ ԵԱԼՉԸՆ «Ակունք»-ը թրքերէնէն թարգմանաբար իր ընթերցողներուն կը ներկայացնէ Հայոց ցեղասպանութիւնն առաջինը ճանչցած գերմանաբնակ թուրք մտաւորականներէն մէկուն` յայտնի գրող Քեմալ Եալչընի յօդուածը` նուիրուած մեծ շանսոնիէ Շարլ Ազնաւուրի յիշատակին: Անոր մայրը զմիւռնիացի Քնար Պաղտասարեանն էր, հայրը` ախալցխացի Միքայէլ Ազնաւուրեանը: Իսկական անունը Շահնուր Ազնաւուրեան էր: Ծնած է 1924-ին, Փարիզ: Անոր ճակատագիրը կանխորոշած էին իր ընտանիքին, պապերուն գլխուն եկած մեծ ողբերգութիւնները: Զմիւռնիան  ճանչցած...

ՊԵՏԻԿ Մեղրիկ սրբազանը խնդրեց, որ այսպէս ըլլայ վերնագիրս: Նիւթը` ձեռնարկ մը, որ իր ընթացքով, նպատակով եւ յաջողութեամբ արժանի` աղմկալի ծափահարութիւններու: Անշուշտ բոլորիս ծանօթ է, որ  մանկապատանեկան երգչախումբը արդարացի վեհափառ կաթողիկոսը մկրտեց «Նարեկացի» անունով եւ մենք զանազան առիթներու հոգեկան այս խոր վայելքը ապրեցանք Անթիլիասի մայրավանքի սուրբ պատարագին եւ Պիքֆայայի Ս. Աստուածածնայ Վերափոխման տօնակատարութեան պատարագին` երբ անմեղ մանուկներուն շրթներէն լսեցինք ս. պատարագի...

ՄԵԼԻՆԷ ԱՆՈՒՄԵԱՆ Թուրքագէտ, պատմական գիտութիւնների թեկնածու Մարդկայնութեան դէմ ուղղուած այնպիսի սարսափելի յանցագործութեան ժխտումը, որպիսին ցեղասպանութիւնն է, թերեւս պէտք է համարուի նոյնքան մեծ ոճիր, որքան ինքը ցեղասպանութիւնն է, քանզի հէնց այդ մեծ ոճրագործութեան ուրացման պատճառով է, որ շարունակում են կատարուել նմանօրինակ յանցագործութիւններ: Այդ պատճառով լիովին բնական է, որ ցեղասպանութեան ժխտողականութեան թեման գտնւում է պատմաբանների եւ ցեղասպանագէտների հետաքրքրութեան շրջանակներում: Սակայն հարկ է...

Վանի մէջ հայկական գերեզմանոցի վրայ կառուցուած  արտաքնոցը, ինքնաշարժի կայանը եւ հանդերձարանը չեն քանդուած, թէեւ մէկ տարի առաջ այն ժամանակուան Թուրքիոյ մշակոյթի եւ զբօսաշրջութեան նախարար Նուման Քուրթուլուշը յայտարարած էր, որ անոնք վերացուելու են 60 օրուան ընթացքին: Այդ մասին, ըստ «Ակունք»-ին, կը հաղորդէ քրտական թրքալեզու «Մեզոփոթամիա» լրատուական գործակալութիւնը: Աղբիւրի համաձայն, այդ շինութիւնները անցեալ տարի հայկական գերեզմանոցի վրայ կառուցել տրուած էր Վանի Արտամետի...

ՎՐԷԺ-ԱՐՄԷՆ Ինչո՞ւ անդամագրուիս կուսակցութեան մը: Եւ, ընդհակառակն, ինչո՞ւ հրաժարիս, հեռանա՛ս անկէ: Հարցումները կը դնեմ իրենց ընդհանրական բնոյթով` առանց անպայման առնչելու մեզի ծանօթ կուսակցութիւններուն` հայութեան ծիրին մէջ գործող կուսակցութիւններուն: Այդ հարցումները կրնան տրուիլ ժողովրդավարական երկիրներու պարագային` բազմակուսակցական իրենց դրութեամբ, այլեւ` բռնապետութիւններու պարագային, ուր միակուսակցական դրութիւնը կը տիրապետէ, ուստի եւ կուսակցութիւն բառը ինքնին անիմաստ կը դառնայ, ու կարելի է չակերտներու մէջ առնել`...

ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ Սուրէն Թարխանեան Սուրէն Թարխանեան (Նիկոլայ, Կուռօ), հայ ազգային ազատագրական շարժման գործիչ: Ծնած է Շուշի, 1896-ին, Ղարաբաղ: Աւարտած է Մոսկուայի Ալեքսանդրովեան զինուորական վարժարանը: Ա. Համաշխարհային պատերազմի ժամանակ իբրեւ ռուսական բանակի սպայ` կը մասնակցի Կալիցիոյ, Աւստրիոյ եւ Գերմանիոյ ճակատամարտերուն, կը վիրաւորուի, ապա իր խնդրանքով կը փոխադրուի կովկասեան ռազմաճակատ, 1917-1918 թուականներուն կը մասնակցի Ալաշկերտի, Խնուսի, Բաղէշի կռիւներուն, իր խիզախութեան համար զինակից...

ՃՐՏԳ. ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄ ԱՂՊԱՇԵԱՆ Թուրքիոյ լիրան կը շարունակէ արժեզրկուիլ` սուլթան Էրտողանը առաւել սուզելով իր տնտեսական տագնապին մէջ: Արդարեւ, օգոստոս 9-ին տոլարին արժէքը 5,31 լիրայի հասած էր, սակայն օգոստոս 10-ին, երբ նախագահ Թրամփ Թուրքիայէն ներածուող պողպատի եւ ալիւմինոմի մաքսը կրկնապատկեց (նախկին 10 եւ 25 տոկոսը դարձան 20 եւ 50 տոկոս` յաջորդաբար), նոր հարուած մը հասաւ արդէն իսկ տկար լիրային. այս անգամ, լիրային...

ԼԵՒՈՆ ՇԱՌՈՅԵԱՆ Նախ` հարցում մը. Երուսաղէմի մասին ի՞նչ գիտենք, մանաւանդ հա՛յ Երուսաղէմի մասին որքա՞ն բան գիտենք, ի՞նչ կարդացեր ենք: Ամբողջ տարուան մը ընթացքին քանի՞ լուր կը լսենք կամ կը կարդանք հայ Երուսաղէմի մասին... Գիտենք անշուշտ, որ հոն դարաւոր պատրիարքարան մը ունինք, եւ այդ պատրիարքութիւնը մէկն է Հայ եկեղեցւոյ նուիրապետական չորս աթոռներէն: Թերեւս գիտենք նաեւ, որ Երուսաղէմի հայոց պատրիարքութիւնը սեփականատէրերէն մէկն...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր Տարիներու ընթացքին, Հայաստանի 1991 թուականի անկախացումէն սկսեալ, ես եզակի հնարաւորութիւն ունեցած եմ հարիւրաւոր ժամեր անցընելու երկրի նախկին երեք նախագահներուն հետ` անոնց հետ անձնապէս քննարկելով Հայաստանի վերաբերեալ բազմաթիւ հիմնախնդիրներ: Ես անոնց ներկայացուցած եմ իմ մասնագիտական գնահատականները եւ յաճախ իմ քննադատութիւնները` երկրի կառավարման վերաբերեալ: Թէեւ նախագահները գոհ չէին, որ մատնացոյց կ՛ընէի թերութիւններն ու սխալները,...

ԴՈԿՏ. ՄԱՐԻ ՌՈԶ ԱԲՈՒՍԷՖԵԱՆ Եթէ աշխարհում կայ մէկը, որ չի հաւատում իմ ժողովրդի հազարամեայ մշակութային պատմութեանը եւ մեր կապուածութիւնը` մշակոյթին, առնուազն թող թերթի այս տարուայ օրացոյցը: Իրարայաջորդ տարեդարձներ` Մխիթարեան` միաբանութեան 300-ամեակ, 150-ամեակներ` Յ. Թումանեանի, Հ. Քաջազնունու, 110-ամեակներ` Ու. Սարոյեանի, «Ասպարէզ» թերթի, մեր հանրապետութեան 100-ամեակ, Համազգային կրթական հաստատութեան 90-ամեակ եւ այսպէս շարունակ: Սովորաբար հեռու եմ ազգային սնապարծութիւնից, իմ ազգի հարուստ պատմութիւնը,...

«Նիւ Եորք Թայմզ»-ը «Ընտանիքի 400-ամեայ երաժշտական գործիքը կը շարունակէ ճիշդ հնչողութիւնը» խորագիրով լայնածաւալ յօդուածին մէջ կ՛անդրադառնայ հանրայայտ Զիլճեան ընտանիքին եւ անոնց կողմէ տարիներէ ի վեր արտադրուող «Զիլճեան» ապրանքանիշի ծնծղաներու պատմութեան: «Կրնաս ունենալ աշխարհի լաւագոյն ներդաշնակութիւնը, սակայն միայն ծնծղաներն են, որոնք կրնան քեզ դէպի գագաթ բարձրացնել», ըստ «Արմէնփրես»-ի, այս գործիքին մասին կը խօսի յայտնի թմբկահար Պրայըն Պլէյտը, որ երկար տարիներ կ՛օգտուի...

Երեքշաբթի, 2 հոկտեմբերին Ազգային Եղիշէ Մանուկեան  քոլեճի մեծ ընտանիքը հաճոյքը ունեցաւ ընդունելու այցելութիւնը Լիբանանի հայոց թեմի առաջնորդ Նարեկ արք. Ալեէմէզեանի: Աշակերտութիւն եւ ուսուցչական կազմ «Սիրան Մանուկեան»  սրահին մէջ դիմաւորեցին սրբազան հայրը, որուն կ՛ընկերակցէին վարժարանի տնօրէն-խորհուրդի անդամներն ու խնամակալութեան ատենապետը: Լիբանանի, Հայաստանի եւ վարժարանի քայլերգներու ունկնդրութենէն ետք, բացման խօսքով հանդէս եկաւ ԺԲ. կարգի աշակերտ Ռուբէն Էվինկիւլեանը, որ ըսաւ. «Սրտի անհուն ուրախութեամբ...

Մխիթարեան միաբանութեան խիզախ որոշումին ի գործադրութիւն` 2018-2019 ուսումնական տարեշրջանին, առաջին անգամ ըլլալով, իր դռները բացաւ միաբանութեան անունը կրող Ռաուտայի Մխիթարեան վարժարանը, որ պիտի գայ միանալու լիբանանահայ կրթօճախներու փաղանգին` կատարելու համար  կրթական, ազգային, մարդկային եւ ընկերային առաքելութիւն: Երկուշաբթի, 1 hոկտեմբեր 2018-ին վերամուտ էր Մխիթարեան վարժարանին մէջ: Նորակառոյց դպրոց, նոր տնօրէնութեամբ ու անձնակազմով, բոլորը պատրաստ` դիմաւորելու նոր աշակերտները, անոնց ջամբելու լաւագոյն ուսում,...

Մեծանուն Շարլ Ազնաւուրի հոգեհանգստեան-մեծարանքի  արարողութիւնը ֆրանսական պետութեան բարձրագոյն մակարդակով նախ բնականաբար այդ պետութեան մշակութային քաղաքականութեան կարեւորագոյն յատկանիշի մասին կը խօսի` իր մշակոյթի գործիչները արժեւորելու եւ այդ գերագոյն գնահատումի օրինակով ամբողջ ազգին, մարդկութեան կարեւորագոյն ուղերձ փոխանցելու: Ուղերձ, որ արժէքներ հարուածող այսօրուան յորձանուտին մէջ իսկական մշակութային արժէքը եւ այդ արժէքաբանը գերագոյն մեծարման արժանի կը շարունակեն մնալ Ֆրանսայի պետութեան համար: Ֆրանսայի Հանրապետութիւնը` պետութեամբ,...

ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ Վերջին հրաժեշտով քառասուն օր առաջ հողին յանձնուեցաւ մարմինը օրդ. Ալիս Գաթրճեանին, որուն համար անհրաժեշտը իր սիրած ու պատկանած ԸՆՏԱՆԻՔ-ին համար զոհաբերուիլն էր: Ընտանիք երբ կ՛ըսենք, բնականաբար իմ մտքիս մէջ կը պատկերուի մեր ընտանիքէն զատ այլ ընտանիքներ ալ: Ինչպէս ըսի, նախ Գաթրճեան ընտանիքն էր, երկրորդը` Սուրիահայ օգնութեան խաչը, երրորդը` Քարէն Եփփէ Ազգ. Ճեմարանը: Անշուշտ պէտք է նշենք նաեւ «Գանձասար»...

Սուրիահայ տարեգրութեան մէջ անպայմանօրէն պիտի արձանագրուի անունը օրդ. Ալիս Գաթրճեանին, որ եղաւ աշխուժ ներկայութիւն ՍՕ Խաչի, Ազգ. Զաւարեան եւ Ազգ. Սահակեան վարժարաններու, ապա Քարէն Եփփէ Ազգ. ճեմարանին մէջ: Սիրելի՛ ընկերուհի, Շիջումդ ընտանեկան պարագաներդ եւ ճեմարանի մեծ ընտանիքը սուգի մատնեց: Սուգի մէջ է նաեւ Սուրիահայ օգնութեան խաչը, որովհետեւ ամբողջ էութեամբդ եղար միութեան ողնաշարը, միութենական արժէքներով, անբասիր էութեամբ ու հայկական մտածողութեամբ: Եղար...

ԱՐԱԶ ԳՈՃԱՅԵԱՆ Ցոլեր Վարդանեան Երբ անզօր ենք ճակատագիրին կողմէ մեր առջեւ նետուած մարտահրաւէրներուն դիմաց, կ՛ապաւինինք Ամենակալին: Ան մեզի ցոյց կու տայ ճամբաներ, միջոցներ, կերպեր` դիմագրաւելու մեր դժուարութիւնները: Ես կը հաւատամ, որ Ցոլերն ալ Աստուծմէ մեզի ղրկուած պարգեւ մըն էր, որպէսզի Ցոլերին նայելով` փափուկնան մեր սրտերը, զօրանայ մեր  հաւատքը եւ սիրենք կեանքը: Տխրութեան եւ զայրոյթի խառնուրդ է, որ կ՛ապրիմ Ցոլերի ճակատագիրին...

Հայ ժողովուրդի պատմութեան մէջ միշտ ալ պիտի տեսնենք, որ ճակատագիրը այսպէս եղած է այն մարդուն, որ որոշած է իր ժողովուրդին մէջ ապրիլ եւ հասնիլ անոր բոլոր կարիքներուն: Նոյնն է պարագան Խոսրով Քիւրտեանին, որ փոքր տարիքէն եղաւ ժողովուրդին մէջ` ժողովուրդին համար, Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի օրերէն մինչեւ այսօր: Ծնած էր մուսալեռցի ընտանիքի յարկին տակ, եւ հակառակ միւսներուն նման Այնճարը սիրելուն, ապրեցաւ եւ...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Հոկտեմբեր 2-ին Հայաստանի քաղաքական բեմը արագօրէն ջերմացաւ իրերայաջորդ դէպքերու պատճառով, որոնք եթէ անմիջականօրէն նոր գագաթնակէտի մը հասցուցին Երեւանի քաղաքապետական խորհուրդի ընտրութեամբ դրսեւորուած հակադրութիւնները, սակայն խորքին մէջ պարզապէս նոր քայլ մըն էին այն երթին մէջ, որ սկիզբ առած էր աւելի քան հինգ ամիս առաջ, «թաւշեայ յեղափոխութեան» ճամբով: Անմիջական պատճառներն ու հետեւանքները ծանօթ են. ինքզինք ժողովուրդի կամքին մարմնաւորումը դաւանող վարչապետ...