Անդրադարձ

ՄԻՀՐԱՆ ՔԻՒՐՏՕՂԼԵԱՆ    Ղարաբաղը իր պատմութեամբ, աշխարհագրութեամբ եւ բնակչութեամբ միշտ ալ Հայաստանի անբաժան մասը կազմած է: Պատմական դէպքեր ու աշխարհաքաղաքական ու ռազմավարական նպատակներ այնպիսի իրադարձութիւններ ստեղծած են, որ անիկա այսօր վիճելի տարածք  դառնայ Հայաստանի ու Ազրպէյճանի միջեւ` վերջնոյն ծաւալապաշտական քաղաքականութեան պատճառով: Խորհրդային Միութիւնը, ինչպէս նաեւ զինք նախորդող Ռուսիոյ ցարական կայսրութիւնը եղած են բազմազգ պետութիւն, որ բռնութեամբ եւ խստագոյն միջոցներով իրենց ենթարկած...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Եթէ գիտնականի մը հարց տաք, թէ կրակ յառաջացնելու համար ի՞նչ նախապայմաններ անհրաժեշտ են, ան պիտի բացատրէ, որ պէտք ունիք հրկիզուելու ատակ նիւթի մը, որոշ աստիճանի ջերմութեան ստեղծման (օրինակ` փայտի կտորներ իրարու շփելու, կայծքարեր իրարու զարնելու կամ խոշորացոյցով մը արեւու ճառագայթներուն որոշ կէտի մը վրայ կեդրոնացման), թթուածինի եւ քիչ մըն ալ օդի հոսանքի: Գիտնականին այդ բացատրականը փոխ առնելով` կրնանք...

ՅԱԿՈԲ ԼԱՏՈՅԵԱՆ Հայաստանի դեսպանատան պատասխանատուներէն իմացայ, որ 2017-2018 կրթական տարեշրջանին համար Լիբանանէն Հայաստանի պետական համալսարաններուն մէջ արձանագրուած են 78 ուսանողներ: Հայաստանի անկախութենէն ետք առաջին անգամ ըլլալով է, որ Լիբանանէն այսքան մեծ թիւով ուսանողներ արձանագրուած են: Ողջունելի եւ աննախընթաց երեւոյթ մը ըլլալով հանդերձ, պէտք է մատնանշել կրթական մարզի մէջ վերջին տարիներուն բազմաբնոյթ այցելութիւնները, լսարանները, հանդիպումները եւ համաձայնագիրները, որոնք իրենց արդիւնքը սկսած...

Ցիւրիխեան ստորագրութիւնները, ըստ ընթացակարգի պէտք է հաստատուէին իրենց սահմանադրականութեամբ  Հայաստանի Հանրապետութեան Սահմանադրական դատարանին կողմէ: 2010-ի սկիզբը Սահմանադրական դատարանը հաստատեց, որ արձանագրուած պարտաւորութիւնները կը համապատասխանեն Հայաստանի Հանրապետութեան սահմանադրութեան, սակայն աւելցուց, որ արձանագրութիւններու կէտերը չեն կրնար վերաբերիլ Հայոց ցեղասպանութեան հաւաստիութեան եւ արցախեան հակամարտութեան ու անոր լուծման: Այս եզրակացութիւնը բնականաբար Անգարան պիտի շահարկէր եւ յայտարարէր, որ Սահմանադրական դատարանի որոշումը  կը հակասէր արձանագրութիւններու ոգիին...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Այս օրերուն, երբ կը նշենք Արցախեան շարժումի շղթայազերծման 30-րդ տարեդարձը, հաւանաբար յաճախ պիտի լսենք ու մեր ինքնավստահութիւնը հաստատելու համար պիտի կրկնենք, որ սեւակեան արտայայտութեամբ` Աւարայրէն ջանք ընող եւ պահ մը Սարդարապատի մէջ կանգ առնող մեր քաջերը տասնամեակներ ետք նոյն երթն է որ վերսկսան Արցախի բարձունքներուն ու կը շարունակեն մինչեւ այսօր: Այս իրողութիւնը կրնանք բացատրել նաեւ Վարուժանի «Ցեղին Ձայնը»...

ՍԻԼՎԻ ԱԲԷԼԵԱՆ Մեր տուները դէմ-դիմաց էին: Դպրոց երթալու եւ վերադառնալու համար նոյն ճամբան կ՛օգտագործէինք, բայց զարմանալիօրէն բնաւ իրարու չէինք հանդիպեր, որովհետեւ առտու ինձմէ առաջ հասած կ՛ըլլար, իսկ կէսօրին մենք` թաղի աշակերտներս, տուն կը հասնէինք, երբ ինք նոր դպրոցէն դուրս կ՛ելլէր: Մեր տան պատշգամէն ակնածանքով կը դիտէի անոր հաստատ ու հանդարտ քայլերը դէպի իր տուն` ձեռքին հայերէն դասագիրքեր: Հայոց լեզուի եւ...

ՑՈՂԻԿ ԱՇԸԳԵԱՆ Տօնածառին լոյսերը կը վառին ու կը մարին: Կը նայիմ անոնց` անփոյթ եւ անգործ: Ի՜նչ լաւ է այս զգացումը, կը խորհիմ: Տաքուկ, հանգիստ եւ անհոգ, տունը նստած` տօնածառը կը դիտեմ: - «Ո՜հ, մեր կրակարանն ալ եթէ ըլլար», դժգոհանքի աղբիւրն է խօսողը: Գոհունակութեան աղբիւրը կը փութայ պատասխանելու. «Աշխարհի վրայ գիտե՞ս քանի մարդ կայ, որ անտուն է, ամէնէն պարզ իրաւունքներէն զրկուած...

ՄԱՐԳԱՐ ՇԱՐԱՊԽԱՆԵԱՆ      «Իր մայր լեզուից ձեռք քաշողը Վերջն էլ կը տայ իր մայր հողը»: Յովհ. Շիրազ Աստուածատուր գանձ մըն է մեր հայ լեզուն, Որուն կառչած տոկացինք մենք դարերով, Ցեղասպանի ոճիրներուն դիմացանք, Հայու կամքով դարձեալ ոտքի կանգնեցանք: Մեր հայ լեզուն ուղեցոյցն է մեր կեանքին, Մեսրոպ Մաշտոց գիրեր ստեղծեց, որ ապրի, Զէնք ան դարձուց մեր մայրենին ոսկետառ, Որ սերունդներ իրմով զինուած...

Հայրենազուրկ կամ հողազուրկ բառերը, արեւմտահայերէնի իբրեւ ածական տրուած, մասնաւոր բացատրութեան կը կարօտին: Արեւմտահայաստանը` իբրեւ հայ աշխարհ, գոյութիւն ունէր արեւմտահայութեամբ հանդերձ, սակայն լեզուն Պոլսոյ եւ Զմիւռնիոյ մէջ իր hիմնական զարգացումը ապրեցաւ, այսինքն` դուրսը, հողազուրկ, եթէ կ’ուզէք: Սա լեզուն մեր հասկցած իմաստով հայրենիք չունեցաւ, ձեւով մը: Լեզուները անհայրենիք ալ կրնան որոշ չափով մը զարգանալ: Նոյնիսկ կրնան իրենց ուսումնասիրութեան կեդրոնները ունենալ: Ամէն ինչ...

«Արձանագրութիւնները բանակցուել էին` ելնելով եղած պայմաններից: Եթէ Թուրքիան ցանկանում է սպասել այլ պայմանների, ապա վաւերացնել արձանագրութիւնները, նա չարաչար սխալւում է: Նոր պայմաններում պէտք է բանակցուի նոր փաստաթուղթ: Հայաստանը նախապայմանների լեզուով չի խօսում, բայց չի էլ ընդունի որեւէ մէկի կողմից նախապայմանների առաջադրումը»: Այս բաժինի վերջաբանը բազմիմաստ է: Պայմանները, որոնց մէջ ստորագրուած էին արձանագրութիւնները, փոխուած են: Եթէ մնանք ելոյթի բովանդակութեան սահմաններուն մէջ,...

ՄԻՔԱՅԷԼ ՀԱՋԵԱՆ Քաղաքական վերլուծաբան Բերանն արնոտ Մարդակերը էն անբան Հազար դարում հազիւ դառաւ Մարդասպան. Ձեռքերն արնոտ գնում է նա դեռ կամկար, Ու հեռու է մինչեւ Մարդը իր ճամբան: ՅՈՎՀԱՆՆԷՍ ԹՈՒՄԱՆԵԱՆ Պատմութեան փոշին շատ յաճախ սքողում է իրողութիւններ, որոնց նշանակութիւնը, անշուշտ, էական է` յետադարձ հայեացքով դրանք իրենց ողջ մերկութեամբ տեսնելու, գնահատելու եւ, բնականաբար, այդ ամէնից ուսանելի դասեր քաղելու համար: Բարեբախտաբար, պատմութեան...

Դաշնակցութեան հիմնադիրները ազգային տեսիլք, նպատակ ունեցող յանձնառու երիտասարդներ էին, որոնք ծրագրային ձեւակերպում տալէ ետք զիրենք զսպանակող ազգային-ընկերային գաղափարներուն, հետզհետէ բիւրեղացուցին կազմակերպական կառոյց մը, որ պէտք էր գոհացում տար գործնական պահանջներուն, կազմակերպութիւնը դարձնէր ուժական, նախաձեռնող եւ միջավայրին յարմարող, ժողովուրդի բազկերակին ականջալուր: Եթէ 127 եւ աւելի տարի ետք քաղաքականապէս կենսունակ կը մնայ Դաշնակցութիւնը, մեծ մասամբ գաղափարական կեդրոնացուածութեան եւ կազմակերպական ապակեդրոնացուածութեան կը պարտի...

Ռուսական «Ինթրըսթինկ Ուըրլտ» (Interesting World) լրատուամիջոցի գլխաւոր խմբագիր Իկոր Շիրիայեւը Արցախի Հանրապետութիւն կատարած իր այցելութենէն ետք վստահ է, որ Լեռնային Ղարաբաղը աշխարհի այն եզակի վայրերէն է, որ իրակա՛ն է, կը հաղորդէ «Արցախփրէս»ը: «Ֆէյսպուք»-ի իր էջին վրայ ան կը կիսէ իր այցելութեան տպաւորութիւնները: «Այցելելով աշխարհի շատ գեղեցիկ եւ տարաշխարհիկ վայրեր` Ղարաբաղը կը համարեմ այն հազուագիւտ վայրերէն մէկը, զոր ես իրական կ՛անուանեմ:...

Հոլիվուտի Առեւտրարդիւնաբերական պալատը կը ստորագրէ արտօնութեան համաձայնագիր մը` Milestones ընկերութեան հետ Պէյրութ, Լիբանան (30 յունուար 2018) - Հոլիվուտի Առեւտրարդիւնաբերական պալատը եւ Milestones ընկերութիւնը ստորագրած են Համբաւի ճեմուղին (Walk of Fame) Միջին Արեւելքի մէջ ստեղծելու համաձայնագիը: Հոլիվուտի Համբաւի ճեմուղին միջազգայնօրէն ճանչցուած հոլիվուտեան խորհրդանիշ է: Տարեկան մօտաւորապէս 24 աստղերու հանդիսութիւններ կը սփռուին աշխարհին մէջ, հանրութեան մատուցուող մշտական ամրապնդումը Համբաւի ճեմուղին դարձուցած է...

Արցախեան շարժումի 30-ամեակի նշումը բազմաթիւ խորհուրդներ վերարժեւորելու առիթ է: Համախմբում, ինքնապաշտպանութիւն, բանակաշինութիւն, ազատագրում, պետականութիւն, հանրապետութիւն: Դար մը առաջ մայիսեան հերոսամարտերու եւ հանրապետութեան կերտումի պատմադրոշմ իրադարձութիւններէն ետք, արցախեան շարժումը մեր ժամանակակից պատմութեան ամէնէն բախտորոշ շրջադարձն է, որ մեզ վերակերտեց իբրեւ ազգ եւ պետութիւն: Մեր արդի պետականութեան եւ անկախութեան վերականգնման ակունքներուն` կայացած երեւոյթ է արցախեան շարժումը, որ հայութեան մէկ կարեւոր հատուածը ցեղասպանութեան...

Երեւան-Անգարա յարաբերութիւններու մասին նախագահի ելոյթը կը շարունակուի արգելակման պատասխանատուութենէն Ազրպէյճանը դուրս բերելով եւ լրիւ Թուրքիոյ վրայ կեդրոնանալով: Աւելի ճիշդը, հակառակ Ազրպէյճանի պահանջին Թուրքիոյ կողմէ  քաղաքական կամքի բացակայութեան ընդգծումն է: «Արդեօ՞ք Ազրպէյճանն է խոչընդոտում Թուրքիային Հայաստանի հետ յարաբերութիւններ հաստատելու հարցում, ինչպէս մեզ շատերը փորձում են համոզել: Ո՛չ, հիմնական խոչընդոտը Թուրքիայի առաջնորդների քաղաքական կամքի բացակայութիւնն է: Կարծում եմ` պատկերացնում էք, որ հայկական...

ՄԻՔԱՅԷԼ ՀԱՋԵԱՆ Քաղաքական վերլուծաբան Կենդանական աշխարհում թունաւոր սողունների տեսակին բնորոշ այս հիւանդութեան ախտանշանները հայ ժողովրդական իմաստութիւնն է մատնանշում` ասելով. «Օձի գլուխը երբ ցաւում է, ճամբի մէջտեղն է դուրս գալիս»: Իրականում  բոլոր ժամանակների մարդկային հանրութեանն ուղղուած այս առածի կարիքը նոր ժամանակներում, որպէս խրատ-յիշեցում, առաւելապէս Ազրպէյճանի` արեւմտեան մերձկասպիայի տարածքի այդ արհեստածին պետութեան, իշխանութիւններն ունեն, որոնք ահա նորից, այս էլ որերորդ անգամ, գլխացաւանքից...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Միջազգային Մայրենի լեզուի օրը կը յիշատակենք 2000 թուականէն ի վեր` զօրակցելու եւ քաջալերելու համար բազմալեզուականութիւնը աշխարհի տարածքին, նաեւ` պաշտպանելու եւ պահպանելու բոլոր մայրենի լեզուները: Յիշատակութեան օր ընտրուած է փետրուար 21-ը` ճանչնալու համար 1952-ի «Պանկլատէշի պենկալերէն լեզուի շարժումը»-ը, ի յիշատակ այդ օր Տաքայի մէջ լեզուի ազատութեան համար շարժումին կատարած ցոյցին ընթացքին ինկած զոհերուն: ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի կողմէ 1999-ի նոյեմբերին տրուած որոշումը...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Տարիները որքան մեզ հեռու պահեն մեր հայրենիքէն, այնքան արագ պիտի այլասերին հայ սերունդներ: Սա ճշմարտութիւն է, մարգարէական խօսք ըլլալէ առաջ: Սա ինքնաճանաչման եւ զգօնութեան հրաւէր է, մեղադրանք ըլլալէ առաջ: Սակայն ինչո՞ւ նմանատիպ յորդորներ մեզ կը հալածեն այսքան ատենէ, ինչո՞ւ կը տարուինք մեղադրանքներու տարափ իջեցնելով հայ իրականութեան գլխուն: Իրականութիւն, որ կոչուած է ըլլալ հայ սփիւռք(ներ), գաղթաշխարհ եւ օտարութիւն: Ու...

ԻՇԽԱՆ ՉԻՖԹՃԵԱՆ.- Ուրախ եմ, որ դպրոցը յիշեցիք: Ամէնէն էականը, ըստ իս, որ մատնանշեցիք: Երբ դպրոցը դադրի, գաղութին զարկերակը կը դադրի բաբախելէ, կարծեմ այդպէս ալ ըսած էր, առիթով մը, Շահան սրբազան, հարցազրոյցի մը ընթացքին: Ուրախ եմ, որ սուրիահայ գաղութը բաց թողուց իր դպրոցները, կրցաւ զանոնք անքանդելիի առաջին սահմանէն ներս առնել: Յատուկ յուզումով եւ խանդավառութեամբ կը հրատարակենք մեր հայերէն պլոկին (hayerenblog.wordpress.com) վրայ...