Անդրադարձ

ԹԵՀՄԻՆԷ ՄԱՐՏՈՅԵԱՆ Երեւանի պետական համալսարանի Հայագիտական հետազօտութիւնների հիմնարկի «Ցեղասպանագիտութիւն» մագիստրոսական ծրագիր 1-ին տարի, պ.գ.թ. «Ո՞վ հրկիզեց Զմիւռնիան» հարցին պատասխանել են ականատեսները, ժամանակակիցները, վերապրողներն ու նրանց սերունդները, ուսումնասիրողները: Վերոյիշեալ հարցի շուրջ տեսակէտները կարելի է բաժանել երկու հակադիր խմբի. Ա. Ըստ առաջին տեսակէտի, քաղաքը կանխամտածուած հրկիզել են թուրքերը` որպէս հակառակորդի դէմ ուղղուած «պատերազմական հերթական գործողութիւն»` նպատակ ունենալով ոչնչացնել յոյների ստեղծած քաղաքակրթութեան վերջին...

ՏՈՔԹ. ՎԱՐԴԳԷՍ ԱՐԶՈՒՄԵԱՆ Տարի մը եւս` Ապրիլ 24-ի ոգեկոչում: Բարձր գնահատանքով եւ դրուատիքով կ՛արտայատուիմ հայ ազգի զաւակներուն մասին, որոնք բանիւ թէ գործով, ամէնուրեք, հաւատարիմ մնալով իրենց սրբազան կտակին, կը շարունակեն պահանջել իրենց անժամանցելի իրաւունքները: Մենք գութ չէ, որ կը հայցենք մարդոցմէ, այլ` արդարութիւն: Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Արամ Ա. կաթողիկոս այս առիթով թելադրեց` ոչ միայն յիշել, այլ պահանջատէր դառնալ: Ցեղասպանութենէն 104...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Հայաստանի Հանրապետութեան մամուլը ամէ՛ն օր կը գրէ շարունակուող Հայոց ցեղասպանութեան եւ անոր հետեւանքներուն մասին` հարիւր հազարաւոր գաղթականներ, յիսուն հազարէ աւելի որբեր, սով, համաճարակներ, պատերազմ ու շրջափակում: Օրինակ` «Աշխատանք»-ը «Մեծ աղէտը» խորագիրով մնայուն սիւնակ ունի: Այստեղ կը ներկայացուին մի՛այն կարգ մը նմուշներ: Հայաջինջ ծրագիրին պատճէնը, «Աշխատանք», 8-5-1919 Պոլսահայ «Վերջին Լուր» երեկոյեան լոյս տեսնող օրաթերթը, հաւանաբար#24 ապրիլ 1919-ին կը հրատարակէ`...

Ն. ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Հայ ժողովուրդի հազարամեակներու բազմաչարչար կեանքին ու արհաւիրքով լեցուած պատմութեան էապէս սփոփարար պահերէն մէկը կը խորհրդանշէ 1922 թուականի այս օրը` ապրիլի 17-ն, երբ Պերլինի փողոցներէն մէկուն վրայ արդարադատ մահապատիժի ենթարկուեցան, նոյն տեղը եւ միաժամանակ, հայութեան դէմ Թուրքիոյ պետականօրէն գործադրած ցեղասպանութեան Մեծ Ոճիրին գլխաւոր պատասխանատուներէն երկուքը` Պեհաէտտին Շաքիր եւ Ճեմալ Ազմի: Յատկապէս բժիշկ Պեհաէտտին Շաքիր ոչ միայն գլխաւոր պատասխանատուն էր...

ԿԱՐՕ Վ. ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ 1984 թուականին էր, գուցէ 1985-ին. ընկեր Պարգեւն ու ես մեկնեցանք Ֆրանսա` Փարիզ, մասնակցելու ՀՅԴ Ուսանողական միութիւններու համագումարին, որ տեղի ունեցաւ Փարիզէն ինը ժամ հեռաւորութեան վրայ գտնուող  Վէյն գիւղաքաղաքին կից. բանակավայրի մը մէջ, վրաններու տակ, ուր ապա նաեւ կայացաւ ՀՅԴ Երիտասարդական միութիւններու ընդհանուր բանակումը: Մեր ժամադրավայրը Փարիզ Ռիւ Պլէօի վրայ գտնուող ակումբն էր «Մեզոն քուլթուրել Արմենիէն», ուր հանդիպեցանք...

Ն. ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Ապրիլեան ոգեկոչումներու եւ խորհրդածութեանց ծանր մթնոլորտը յատկապէս շեշտելու կու գայ Ապրիլ 22ի այս օրուան զուգադիպող մահուան տարելիցը Միքայէլ Վարանդեանի։ 1915ի Ապրիլ 24ին Պոլսոյ մէջ ձերբակալուած, աքսորուած ու Արհաւիրքի ճամբուն վրայ տմարդի խոշտանգուած ու նահատակուած հայոց Մեծերու շարքին չգտնուեցաւ Միքայէլ Վարանդեան։ Բայց Հայկական Յեղափոխութեան անկրկնելի գաղափարախօսն ու Դաշնակցութեան տեսաբանը այլապէս, թրքական պետութեան գործադրած հայասպանական մեծ ոճիրին ոգեղէն աւերիչ հետեւանքներուն...

Յանուն Հօր եւ Որդւոյ եւ Հոգւոյն Սրբոյ. ամէն: «Յարեաւ Աստուած եւ ցրուեցան ամենայն թշնամիք Նորա» (Ժամագիրք): Սիրելի՛ հաւատաւոր զաւակներ մեր, Սուրբ Յարութեան տօնի ուրախութիւնն է համակել մեր հոգիները, Յարութեան յաղթական բերկրանքն է ամէնուր` մեր շուրջը, մեր եկեղեցիներում, ընտանիքներում, քրիստոնեայ ողջ աշխարհում, նաեւ` բնութեան զարթօնքի մէջ: Քրիստոս յաղթական ելել է փակուած քարանձաւից, եւ հրեշտակը Նրա Յարութեան աւետիսն է հնչեցնում թափուր գերեզմանից:...

Պօղոս առաքեալ Եփեսոսի քրիստոնեաներուն ուղղած իր նամակին մէջ կ՛ըսէ, թէ Աստուած «մեզ վերստին կեանքի կոչեց Քրիստոսով» (2.5): Առաքեալին այլ նամակներուն մէջ եւս շեշտուած յիշեալ հաստատումը, նպատակը կը կազմէ Աստուծոյ Որդւոյն առաքելութեան եւ, հետեւաբար, առանցքը` քրիստոնէական հաւատքին: «Մահ»-ը աստուածաշնչական հասկացողութեամբ սոսկ ֆիզիքական գոյութեան վախճանը չէ. այլ Աստուծմէ հեռացում է, մեղքերու տիրապետութեան ենթակայ ըլլալ է: «Կեանք»-ը Աստուծոյ ներկայութիւնն է, մարդուն հաւատարմութիւնն է...

«Եթէ՞ յարութիւն առած չըլլար ...» (1 Կոր 15, 14) Սիրելի՛ եղբայրներ եւ քոյրեր, Ահա հարցում մը, զոր Պօղոս առաքեալը, որ յարուցեալ Քրիստոսը հռչակած ու քարոզած է առանց զայն մօտէն ճանչցած ըլլալու, կ՛ուղղէ իր նորադարձ կորնթացի հաւատացեալներուն: Կարծէք կ՛ուզէ փորձի ենթարկել անոնց հաւատքը, եւ նոյնիսկ` գրաւի դնել ի՛ր իսկ քարոզած վարդապետութիւնը, որ հիմնաքարն է այդ նոր կրօնին, որ կը դաւանի, թէ...

Մէկշաբթի առտու շատ կանուխ, երբ արեւը կը ծագէր,  (կիները) գերեզմանը գացին ու իրարու կ՛ըսէին.                                                        «Քարը ո՞վ պիտի գլորէ մեզի համար` գերեզմանին դռնէն», (ու նայեցան, տեսան, որ քարը գլորուած էր,) վասնզի շատ մեծ էր: Մարկ. 16.2-4 Տէր Յիսուս Քրիստոսի խաչելութեան եւ մահուան իրականութեան հետ հաշտուած` խեղճ կիները մտահոգ էին, թէ արդեօք ինչպէ՛ս պիտի կարենային յաղթահարել Անոր գերեզմանը ծածկող քարին իրականութիւնը....

«Բայց այժմ Քրիստոս իր մարդեղութեամբն ու մահուամբը ձեզ հաշտեցուց Աստուծոյ հետ, որպէսզի դուք անոր ներկայանաք մաքուր, անբիծ եւ անարատ» (Կղ 1.22) Սիրելի՛ հայորդիներ, որ ի Լիբանան, Մեծ պահքի ապաշխարութեան եւ ինքնասրբագրման քառասնօրեայ շրջանէն եւ Աւագ շաբթուան սուրբ հանգրուաններէն անցնելով` ահա հասած ենք Ս. Զատիկի հրաշափառ տօնախմբութեան: Փա՜ռք կը վերառաքենք առ Աստուած` այս շնորհաձիր առիթին համար եւ մեր ուշադրութիւնը կը կեդրոնացնենք...

ՄԵԾԻ ՏԱՆՆ ԿԻԼԻԿԻՈՅ ԿԱԹՈՂԻԿՈՍՈՒԹԻՒՆ ՊՕՂՈՍ ՎՐԴ. ԹԻՆՔՃԵԱՆ Աշխարհի պատմութեան ընթացքին ծագած եւ ստեղծուած բազմահարիւր կրօններուն միջեւ ընդհանրապէս 85 առ հարիւր նոյնութիւններ կարելի է գտնել: Խիստ կամ նուազ պահանջկոտ, բարոյական հիմք ունեցող կամ տեղական պայմաններու վրայ հիմնուած, խաղաղ կամ վայրագ յեղափոխութեամբ ծագում ստացած, բազմաստուածեան թէ միաստուածեան կրօններ` իւրաքանչիւրը իր յարգարժան կերպով փորձած ու հիմնած է համայնք մը, որ հետագային վերածուած է...

ԵՂԻԱ ԹԱՇՃԵԱՆ 15 ապրիլին Փարիզի Աստուածամօր (Նոթր Տամ) տաճարը հրդեհի պատճառով կիսաքանդ եղաւ: Տաճարը ֆրանսացիներուն համար ո՛չ միայն կրօնական նշանակութիւն ունի, այլ նաեւ պատմամշակութային ժառանգութիւն մըն է 13-րդ դարէն: Ֆրանսական յեղափոխութեան ժամանակ տաճարը հրկիզուեցաւ յեղափոխականներուն կողմէ, սակայն անիկա կանգուն մնաց եւ դարձաւ ֆրանսացիներուն խորհրդանիշը: Տաճարը ո՛չ միայն կը ներշնչէր հաւատացեալները, այլ նաեւ ազգային պարծանքի խորհրդանիշ էր: Տարեկան 12 միլիոն զբօսաշրջիկ...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի կողմէ «վտանգուած լեզու» հռչակուած արեւմտահայերէնը վերջապէս պիտի դրուի Հայաստանի օրէնսդիր իշխանութեան օրակարգին վրայ, եթէ անշուշտ Ազգային ժողովի պատգամաւոր Նարինէ Թուխիկեանի նախաձեռնութիւնը անհրաժեշտ զօրակցութեան արժանանայ խորհրդարանական մեծամասնութեան կողմէ, որուն կը պատկանի ինք: Պէտք է ջերմօրէն ողջունել  Ն. Թուխիկեանի այս կարեւոր քայլը եւ մաղթել, որ ան անյապաղ իրականութեան վերածուի եւ վերածուի ակնկալուած որակով եւ նրբազգացութեամբ: Այս առթիւ կարեւոր է...

Ն. ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Հայ ժողովուրդին դէմ թրքական պետութեան գործադրած Ցեղասպանութեան 104-րդ տարելիցին առիթով, երբ աշխարհով մէկ կը յիշենք մեր նահատակները եւ ազգային-քաղաքական ամբողջական ու արդար հատուցում կը պահանջենք Թուրքիայէն, պէտք չէ մոռնանք յատուկ յիշատակութեան արժանացնելու այն օտարները, որոնք կարեւոր ներդրում ունեցած են պահանջատէր հայութեան բողոքի եւ ցասումի ձայնը, այլեւ իրաւունքի եւ արդարութեան պահանջը հանուր մարդկութեան լսելի դարձնելու եւ յառաջ մղելու պայքարին...

ՆԱԹԱՆ ՊԵՏՐՈՍԵԱՆ Եւրոպական ցամաքամասի մէջ տեղի ունեցած վերջին ընտրութիւններու արդիւնքներէն բոլորին համար ալ ակնյայտ էր, որ ընկերվար-ժողովրդավարական կուսակցութիւնները մեծաթիւ քուէներ կը կորսնցնեն եւ իրենց ժողովրդականութիւնը կորսնցուցած են` յօգուտ աջակողմեան ամբոխավարութեան: Ֆինլանտայի մէջ, սակայն, հակառակը ցոյց կու տան տուեալները: Ամբողջ ընտրապայքարին ընթացքին ընկերվար-ժողովրդավարները առաջին դիրքը կը գրաւէին ` 20,1 առ հարիւրով, իսկ ծայրայեղ աջը բաւական ժողովրդականութիւն կորսնցուցած է` գրաւելով 3-րդ դիրքը...

ԱՆՕ Ազգականներ տեսնելու համար քանի մը հարազատներով առաջին անգամ ըլլալով Պոլիսէն Պէյրութ կ՛այցելենք: Մեզ հիւրընկալողները, երբ մեզի հարցուցին, թէ կ՛ուզե՞նք ներկայ գտնուիլ թատերական ներկայացումին, ճիշդը, ես  խաթրի համար ընդունեցի մեր թոռնիկներուն տարիքը եղող տղոց  թատրոնը դիտելու առաջարկը` մտածելով, որ մեր քաղաքին մէջ բազմաթիւ թատրոններ դիտած ենք, ես ալ դերեր խաղացած եմ, այս «չոճուխ»-ներուն ըրածը  ի՞նչ պիտի ըլլայ: Այնպէս պատահեցաւ, որ...

ՄԻՀՐԱՆ  ՔԻՒՐՏՕՂԼԵԱՆ Իրաւունքի տիրացման ուրիշ ճամբայ չկայ , բացի պայքարէն : Համամարդկային պատմութիւնը բիւրեղացուցած է իր վճռական եզրակացութիւնը, թէ  կեանքը,  ծառայութեան  կերպ մը ըլլալէ  առաջ,  սկիզբէն  մինչեւ վերջ  անկասելի պայքար է,  միաժամանակ եւ փոխադարձաբար  պայքարն ալ կեա’նք է ու կենսագործութի'ւն,  ինչպէս սոսկական անհատի, նոյնպէս եւ ազգերու համար : Նոյնիսկ ամէնէն խաղաղապաշտն  ու «քեզ ապտակողին միւս երեսդ դարձուր» պատուէրին ծայրայեղօրէն  հետեւող...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ 15 ապրիլին, Մոսկուայի մէջ տեղի ունեցաւ Մնացականեան-Լաւրով-Մամետեարով հանդիպումը` մասնակցութեամբ ԵԱՀԿ-ի Մինսքի խմբակի համանախագահներուն եւ ԵԱՀԿ-ի գործող նախագահի անձնական ներկայացուցիչին: Հանդիպումի աւարտին Ազրպէյճանի արտաքին գործոց նախարար Էլմար Մամետեարով յայտնեց. «Անշուշտ, մէկ հանդիպումով կարելի չէ լուծել բոլոր հարցերը: Այս հանդիպման ձեռքբերումը այն էր, որ մենք հասկցանք, թէ կան այնպիսի հարցեր, զորս պէտք է լուծել: Օրինակ, Հայաստան բարձրացուց կարգավիճակի եւ ապահովութեան...

Շահան Նաթալի (Յակոբ Տէր Յակոբեան) ծնուել է 1884թ. Արեւմտեան Հայաստանի Խարբերդ նահանգի Հիւսէյնիկ գիւղում: Որբացել է սուլթանական Թուրքիայում իրականացուած հայկական կոտորածների ժամանակ: Փոքր տարիքից ուխտել է ուղղել իր ընտանիքի եւ իր ժողովրդի հանդէպ կատարուած մեծ անիրաւութիւնը: Սովորել է Կ. Պոլսի Պէրպէրեան Վարժարանում, բախտ ունենալով աշակերտելու ժամանակի լաւագոյն մանկավարժներից Ռեթէոս Պէրպէրէանին: 1904 թ. Մեկնել է Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ, ուսանել Boston University...