Անդրադարձ

Յ. ԼԱՏՈՅԵԱՆ Վերջին երկու տարիներուն սփիւռքի եւ Հայաստանի մամուլէն, տպագիր եւ առցանց, հաւաքած եմ անուանացանկերը բոլոր այն անհատներուն, որոնք ուղղակի Հայաստանի եւ Արցախի մէջ տարբեր ծրագիրներ ու նուիրատուութիւններ կատարած են: Բաւական մեծ թիւով սփիւռքահայեր, մանաւանդ` Միացեալ Նահանգներէն, Եւրոպայէն եւ Ռուսիայէն, տարբեր ծրագիրներու իրենց նիւթական օժանդակութիւնը բերած են: Այս երեւոյթը ուրախալի եւ քաջալերական ըլլալով մէկտեղ` յստակ ընթացք մը կայ, որ հայ...

ՎԱՀԷ ՍԱՐԳՍԵԱՆ Յուլիսի 14-ին հերթական միջադէպն է տեղի ունեցել վրաց-ազրպէյճանական սահմանի չսահմանազատուած մասում` Դաւիթ Կարեճի 6-րդ դարի քարանձաւային վանական համալիրի մօտ, տեղի բնակիչների եւ ազրպէյճանցի սահմանապահների միջեւ: Վրացական բնակչութեան դժգոհութիւնն էր առաջացրել այն տեղեկութիւնը, որ ազրպէյճանցի սահմանապահները վրացական Ուտապնօ տաճարից դուրս են բերել սրբապատկերներն ու փոխանցել վրացի գործընկերներին: Տեղեկութիւն տարածուեց, որ բացատրութիւնների համար Ազրպէյճանի արտաքին գործերի նախարարութիւն (ԱԳՆ) է կանչուել...

ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ Յայտնի են ծածկագրութեան հետեւեալ hիմնական սկզբունքներն ու միջոցները. 1.- Սիւնակէտագիր ծածկագիր: Տառերու այբբենական արժէքի արտայայտումը սիւնիկներու ու կողքին դրուած կէտերու համակցումով, միացումով: Սիւնակէտագիր կը կոչուի այն պատճառով, որ կը կազմուի սիւներէ եւ անոր կողքը դրուած կէտերէ: Որոշ բանասէրներ այս ծածկագրութիւնը կ՛անուանեն «սիւնագիր» կամ «կէտագիր»: Ծածկագրութեան այս տեսակը հայ մատենագրութեան մէջ ամէնէն շատ գործածուող գաղտնագրութիւնն է: Հայագէտ Ֆրետերիք Միւլլերը...

ԿԱՐԻՆԷ ԱՒԱԳԵԱՆ Անշուշտ շատ մեծ է մամուլի դերը հայ ինքնութեան, մշակոյթի, լեզուի պահպանման գործում: Մամուլը հզօրագոյն զէնք է, որի ճիշդ, խելացի, տեղին աշխատանքը կարող է հսկայական դեր խաղալ վերոնշեալ թեմաների հարցում: Իմ դիտարկումն այս առումով տխուր է, քանզի թԷ՛ հայաստանեան, թԷ՛ սփիւռքեան մամուլն այս հարցում ներկայումս նահանջ է ապրում. չկայ անհրաժեշտ զգօնութիւնը, նօսրացել են պայքարողների շարքերը: Բնականաբար` անհրաժեշտաբար, մամուլն աւելի...

Միացեալ Նահանգներ-Իրան յարաբերութիւնների լարուածութեան հերթական փուլի խորապատկերին շատերին հետաքրքրում է, թէ հնարաւո՞ր է արդեօք Թեհրան-Ուաշինկթըն յարաբերութիւնների կարգաւորման համար ենթադրել Փիոնկեանկ-Ուաշինկթըն յարաբերութիւնների հարթեցման ընթացքը, թէ՞ ոչ: Հարցի շուրջ Yerkir.am-ը զրուցել է Alikonline-ի պատասխանատու-խմբագիր Արամ Շահնազարեանի հետ: «Կը ցանկանայի հարցին պատասխանել հարցով` Իրանն ունի՞ Միացեալ Նահանգների հետ բանակցելու ցանկութիւն, թէ՞ ոչ: Այլ խօսքով, Իրանը ցանկանո՞ւմ է Հիւսիսային Քորէայի վերածուել, թէ՞ ոչ», ասաց մեր զրուցակիցը`...

Անգարա-Մոսկուա ռազմավարական դաշինքի գործարքային մասը` «Էս-400» հակաօդային պաշտպանութեան համակարգերու առումով  առ այս պահը զուտ յայտարարողական մակարդակի վրայ անհանգստացուցած է Ուաշինկթընը, որ պատժամիջոցներու կիրարկման մասին բարձրաձայնումները կատարէ: Թէեւ պէտք չէ մոռնալ նախագահ Թրամփի կատարած յայտարարութիւնը այս մասին, որ Թուրքիոյ նախագահը Մոսկուայի հետ ռազմական առք ու վաճառքի առումով մեղաւոր չէ: Պատճառաբանութիւնը` երկրորդական է այս պարագային. կարեւորը Անգարայի հետ կամուրջները բանուկ վիճակի մէջ...

Լոյս  տեսած է «Վէմ» համահայկական հանդէսի 2019 թուականի 2-րդ  թիւը` 350 էջ ծաւալով եւ հարուստ բովանդակութեամբ: Խմբագրականին մէջ փորձ կատարուած է համակողմանի քննութեան ենթարկել  վերջին մէկ տարուան ընթացքին հայ քաղաքական մտքի  համար կրկին առաջնահերթ դարձած Հայաստանի քաղաքական արեւելումներու հարցը, որուն ռազմավարական տեսանկիւններու բացայայտումը թոյլ կու տայ լուսարձակի տակ առնել այս լուրջ խնդիրի ներքաղաքական շահարկումներու ողջ պարզունակութիւնը: «Վէմ» հանդէսը 2019 թուականի...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Ազրպէյճանի իշխանութիւնները միշտ հետապնդած են ԵԱՀԿ-ի Մինսքի խմբակի ձեւաչափը տապալելը կամ առնուազն «բարեփոխելը»: Վերջինիս պարագային անոնց թիրախը եղած է ԵԱՀԿ-ի Մինսքի խմբակի եռանախագահութեան համեմատաբար տկար օղակը` Ֆրանսան: Պաքու շարունակ ջանք թափած է Ֆրանսան փոխարինելու այլ երկրով մը` նախընտրաբար Թուրքիայով կամ առնուազն Եւրոպական Միութեամբ: Առաջինը արցախեան գոյապայքարի առաջին օրէն իր խորհրդատուներով, կամաւորներով եւ մասնայատուկ ուժերով, ինչպէս նաեւ 1993-էն ի...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան Անթիլիասի տպարանէն 2019-ին լոյս տեսաւ Գուրգէն Վարդանեանի «Մշակոյթը Հայաստանի Առաջին Հանրապետութիւնում (1918-1920)» գիրքը, բաղկացած` 268 էջերէ: Խմբագիր` Շահան Գանտահարեան, հրատարակութիւն` «Խաչիկ Պապիկեան հրատարակչատան հիմնադրամ»-ի, թիւ 13: Գիրքը բաժնուած է երկու գլուխներու, կրթական համակարգը եւ մշակութային կեանքը: Վարդանեան կ՛ըսէ, որ 1918 մայիսին Հայաստանի Հանրապետութեան հռչակումը նոր շրջան բացաւ հայ դպրոցի պատմութեան մէջ: Ծանր ու դժուարին...

Միացեալ ազգերու կազմակերպութեան մէկ մասնիկն է ԵՈՒՆԵՍՔՕ -ն, հեռու` քաղաքականութենէ, հաւանաբար տէ ժիւրէ միայն, սակայն ո՛չ` տէ ֆաքթօ, որուն բնագաւառներն են մշակոյթը, կրթութիւնն ու գիտութիւնը: Բնականաբար, ՄԱԿ-ի հովանիին տակ գործելով, ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ն հետզհետէ աւելի աշխուժացած է եւ կը գործէ բազմաթիւ ենթաբաժանումներով: Վտանգի տակ գտնուող լեզուներէն մինչեւ հեռաւոր արահետներու մէջ կորսուած գիւղ մը կամ հնութիւն մը, իւրայատուկ պարի, եղանակի կշռոյթ մը կամ...

Ա. Ա. Արցախի Գանձասարի վանքն էր վերջերս ազրպէյճանական ապատեղեկատուական կատաղի արշաւին թիրախը, որ հայկական չէ, այլ խլուած է աղուանական եկեղեցիէն: Սուրբ Էջմիածնի ենթակայութեան տակ գտնուող Աղուանից կաթողիկոսութեան անուանումը շահագործելով` ազրպէյճանցիները նոյնիսկ միջազգային ընտանիքին կոչ կ՛ուղղէին` հաշուի առնելու «հայերու վարած բռնակցման եւ խեղաթիւրման քաղաքականութեան հետեւանքները»: Գանձասարի վանական համալիրին ուղղուած` Ազրպէյճանի նախագահի աշխատակազմի ղեկավար Ֆուատ Ախունթովի յերիւրած վարկածին յաջորդեց Վասպուրականի Գագիկ Արծրունի...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Ռուբէն Տէր Մինասեան 1882-1951, ՀՅԴ անդամ, ռազմական գործիչ, Հայաստանի Հանրապետութեան խորհրդարանի անդամ, 1920-ին ռազմական նախարար, յուշագրող եւ հեղինակ` կը գրէ` (արեւմտահայերէնի վերածուած խառն հատուածներ (1)). «... Անկախութեան հաստատումէն ետք տնտեսական նախարարութիւնը կը գտնուէր փորձուած ձեռքերու մէջ: Կարճիկեանը (Խաչատուր*)` թէ՛ իբրեւ իրաւաբան եւ թէ՛ իբրեւ Անդրկովկասի տնտեսական նախարար, բաւական հմտութիւն ձեռք բերած էր եւ գործերը դրած` տեսական եւ գործնական...

«ԱՍՊԱՐԷԶ» Հայ դատի յանձնախումբերու պատասխանատուները այս օրերուն արդարօրէն պէտք է տեսնեն ամերիկահայութեան զօրակցութեան դրսեւորումներ` նիւթական յաւելեալ աջակցութեան կամ հրապարակային խրախուսանքի այլ ձեւերով: Աշխատանքը, անշուշտ, պայմանաւորուած չէ գնահատականի ակնկալիքներով: Գործին հաւատացող Հայ դատի նուիրեալները, մեր թաղերէն սկսեալ մինչեւ Ուաշինկթըն, կ՛աշխատին, կը պայքարին` յանուն Հայաստանի, Արցախի ու հայութեան շահերու պաշտպանութեան: Կը պայքարին` իրենց տրամադրուած նիւթական հնարաւորութիւններու անբաւարարութիւնը յաւելեալ անձնական զոհաբերութիւններով յաղթահարելով: Կը...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Միացեալ Նահանգներու Ներկայացուցչական տունը հինգշաբթի, 11 յուլիսին որդեգրեց բանաձեւ մը, որ ամերիկեան կառավարութեան կ՛արգիլէ Ազրպէյճանին ծախել այնպիսի զէնքներ, որոնք կրնան գործածուիլ Ստեփանակերտի օդակայանը օգտագործող օդանաւերու դէմ: Ազրպէյճանի այս սպառնալիքին եւ անոր յաճախակի գործադրութեան պատճառով, Արցախի մայրաքաղաքին օդակայանը անդամալոյծ կը մնայ տասնամեակներէ ի վեր: Բանաձեւը ժողովին ներկայացուցեցաւ Պրետ Շըրմընի կողմէ. անոր պատրաստութեան մասնակից էին Ճեքի Սփիր, Ֆրենք Փալոն եւ...

Հայկական «Ադամեան» ապրանքանիշի պատկերասփիւռներու առաջին խմբաքանակն արդէն պատրաստ է, այն քանի մը օրերու ընթացքին կը ներկայանայ սպառողներուն: Ըստ «Արմէնփրես»-ի, այս մասին Արմաւիրի մարզի Մերձաւան գիւղին մէջ գտնուող գործարանին մէջ լրագրողներու հետ զրոյցին ըսաւ  «Ինթերնեշընլ մանուֆաքչրինկ կրուփ» ընկերութեան տնօրէն Ռամի Ճուտին: «Այժմ օրական կը հաւաքենք մօտ 100-150 հատ պատկերասփիւռներ: Մօտ օրերս ատոնք կրնաք գտնել Հայաստանի Հանրապետութեան ողջ տարածքին մէջ գործող մեծ...

Պոնի միջազգային խաղաղութեան աջակցութեան կեդրոնի (BICC) գիտաշխատող դոկտ. Մաքս Մուչլերի համաձայն, «Եւրոպական երկիրներու օրէնքներուն մեծ մասը կը խօսի մարդու իրաւունքներու եւ միջազգային խաղաղութեան ու կայունութեան պահպանման անհրաժեշտութեան մասին, սակայն եւրոպական եւ ամերիկեան զէնքերու լարուած տարածքներ արտահանումը կը շարունակուի առանց այդ օրէնքներուն նկատմամբ որեւէ յարգանքի ցուցաբերման»: Ֆրանսայի ՀՅԴ «Նոր Սերունդ» երիտասարդական միութիւնը չորեքշաբթի, 10 յուլիսին Փարիզի արտաքին գործոց նախարարութեան շէնքին առջեւ...

Ն. ՊէՐՊԷՐԵԱՆ 1921ի յուլիս 12-ին Հայաստանի Հանրապետութեան ազատ ու անկախ վերջին տարածքն ու միջնաբերդը` Լեռնահայաստանը եւս ինկաւ Կարմիր բանակի տիրապետութեան տակ: Հայոց պատմութեան տխուր պահերէն մէկը կը խորհրդանշէ 12 յուլիս 1921-ը, որովհետեւ 97 տարի առաջ հայ ժողովուրդը իր ազատութեան եւ անկախութեան վերջին արծուեբոյնը եւս զիջեցաւ Հայաստանին պարտադրուած խորհրդային իշխանութեան: Շատ բան գրուած է պատմական Հայաստանի Գողթան գաւառի եւ Սիւնեաց աշխարհի`...

ԷԴԻԿ ԱՆԴՐԷԱՍԵԱՆ Պապին էլի անհանգիստ է: Չգիտեմ` նրան կա՛մ ինչ-որ մոծակ է կծել, կա՛մ վատ կանխազգացումներ ունի, որ կարճ ժամանակ անց պատասխան տալու հերթն իրեն է հասնելու: Մենք աւելի հաւանական ենք համարում երկրորդ տարբերակը, քանզի օրերս այդ մասին էր խօսում նաեւ ՀԱՔ-ի խօսնակ Արման Մուսինեանը, որ հիւրընկալուել էր Նուէր Մնացականեանի «Հոծ գիծ» հաղորդաշարին` 1in.am-ի եթերում: Ասում էր` Լեւոն Տէր Պետրոսեանի...

ՄԱՍԻՍ ԱԼԵՔՍԱՆՏՐԵԱՆ Իւրաքանչիւր տարի երբ Հայաստան կ՛երթայի,  հաճոյքներէս մէկը ոտքով երթեւեկելն էր Երեւանի լայն մայթերով: Այս տարի տարբեր ստացուեց: Անակնկալ հիւանդութեան մը պատճառով պարտաւորուեցայ երթեւեկել թաքսիով: Բժիշկէ բժիշկ, տարրալուծարանէ հիւանդանոց, Երեւանի այլեւս խցանուած երթեւեկիս մէջ ակամայ վարորդին կը հարցնէի. «Ինչպէ՞ս է իրավիճակը», «գո՞հ էք թաւշեայ յեղափոխութենէն»: Երբեմն պատասխանը կ՛ըլլար կարճ-կտրուկ, բայց աւելի յաճախ` երկար-բարակ, անուններով եւ օրինակներով, ու եթէ ժամանակը...

ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ Պատմութեան ընթացքին եւ կեանքի զարգացման զուգընթաց, բառարան հասկացողութիւնը եւս, աստիճանաբար աւելի ընդարձակ իմաստ ու բովանդակութիւն ստացաւ: Բառարանը, սոսկ բառի բացատրական կամ թարգմանական սահմանափակումէն դուրս գալով, տարածուեցաւ տարբեր յատկանիշներու վրայ, եւ ստեղծուեցան զանազան բնագաւառներու յատուկ մասնագիտական բառարաններ` հասնելով նոյնիսկ հանրագիտարանային բառարաններու: Բառարանագիտութեան մէջ յատուկ տեղ կը գրաւեն կենսագրական բառարանները: Անոնց նախահայրը կարելի է համարել ֆրանսական «Լարուս» հրատարակութիւնները, որոնք աստիճանաբար...