Ամերիկեան Միջանկեալ Ընտրութիւններու Հետեւանքները

ՎԱԶԳԷՆ ԳԱՎԼԱԳԵԱՆ

Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու 2026-ի միջանկեալ ընտրութիւնները կրնան վճռորոշ շրջադարձ մը ունենեալ նախագահ Տանըլտ Թրամփի վարչակազմին համար` ոչ միայն ամերիկեան ներքին քաղաքականութեան, այլ նաեւ միջազգային յարաբերութիւններու, յատկապէս Միջին Արեւելքի զարգացումներուն առումով:

Քոնկրեսի երկու պալատներուն մէջ Հանրապետական կուսակցութեան դիրքերուն թուլացումը եւ դեմոկրատներու յառաջխաղացքը կը նշանակեն, որ Թրամփի վարչակազմը իր պաշտօնավարութեան մնացեալ երկու տարիները պիտի դիմագրաւէ աւելի սահմանափակուած քաղաքական պայմաններու մէջ: Եթէ դեմոկրատները վերջնականապէս վերահսկողութիւն հաստատեն Ներկայացուցիչներու տան եւ Ծերակոյտին վրայ, նախագահը պիտի ստիպուի իր քաղաքական ծրագիրներուն մեծ մասը իրականացնել աւելի բարդ միջավայրի մը մէջ:

Այս ընտրութիւններուն արդիւնքը պէտք չէ դիտարկել միայն իբրեւ հանրապետականներու պարտութիւն եւ դեմոկրատներու յաղթանակ: Անոնք նաեւ ամերիկացի ընտրողներուն կողմէ տրուած քաղաքական ազդանշան են` իշխանութեան նկատմամբ հակակշիռներու վերահաստատման, տնտեսական դժգոհութիւններու եւ արտաքին քաղաքականութեան վերագնահատման պահանջով:

Միջանկեալ ընտրութիւններուն հիմնական հետեւանքներէն մէկը պիտի ըլլայ Թրամփի օրէնսդրական նախաձեռնութիւններուն սահմանափակումը: Դեմոկրատներու վերահսկողութեան տակ գտնուող Քոնկրեսը կրնայ արգելակել կամ վերատեսութեան ենթարկել վարչակազմի բազմաթիւ ծրագիրներ, ուժեղացնել խորհրդարանական վերահսկողութիւնը եւ հետաքննութիւններու նախաձեռնել նախագահի քաղաքական որոշումներուն ու վարչակազմի գործունէութեան վերաբերեալ:

Այս իրողութիւնը յատկապէս կարեւոր է արտաքին քաղաքականութեան ոլորտին մէջ: Թրամփ կրնայ շարունակել գործադրել նախագահի սահմանադրական լիազօրութիւնները, սակայն ռազմական գործողութիւններու ֆինանսաւորումը, պաշտպանական ծախսերը եւ ռազմավարական որոշումներուն քաղաքական հիմնաւորումը կրնան դառնալ Քոնկրեսի աւելի խիստ վերահսկողութեան առարկայ:

Այսպիսով, Սպիտակ տան եւ Քոնկրեսի միջեւ հակադրութիւնը կրնայ դառնալ ամերիկեան քաղաքական կեանքի հիմնական բնորոշիչներէն մէկը:

Իրան

Միջին Արեւելքի համար ընտրութիւններուն կարեւորագոյն հետեւանքներէն մէկը կրնայ վերաբերիլ ամերիկեան քաղաքականութեան` Իրանի նկատմամբ:

Դեմոկրատներու դիրքերու ամրապնդումը կրնայ մեծցնել ռազմական գործողութիւններու քաղաքական եւ տնտեսական հետեւանքներուն շուրջ քննարկումները: Ամերիկեան հասարակութեան տնտեսական դժգոհութիւնները, պատերազմական ծախսերը եւ տարածաշրջանային ընդլայնուած հակամարտութեան վտանգները կրնան վարչակազմին վրայ աւելի մեծ ճնշում բանեցնել` դիւանագիտական ելք մը որոնելու համար:

Սակայն պէտք չէ եզրակացնել, որ Դեմոկրատներու յաղթանակը ինքնաբերաբար պիտի նշանակէ Ուաշինկթընի քաղաքականութեան փոփոխութիւն Իրանի նկատմամբ: Ամերիկեան երկու հիմնական կուսակցութիւններն ալ կը բաժնեն Իրանի միջուկային ծրագիրին, տարածաշրջանային ազդեցութեան եւ անվտանգային սպառնալիքներուն վերաբերեալ բազմաթիւ մտահոգութիւններ:

Ռազմական ճնշումին զուգահեռ կրնայ աւելի մեծ տեղ յատկացուիլ բանակցութիւններուն եւ քաղաքական համաձայնութեան կարելիութիւններուն:

Լիբանան

Լիբանանի համար այս զարգացումները առանձնայատուկ կարեւորութիւն ունին: Ուաշինկթընի քաղաքական կշիռներու փոփոխութիւնը կրնայ նոր պայմաններ ստեղծել լիբանանեան-իսրայէլեան բանակցութիւններուն եւ սահմանային հակամարտութեան քաղաքական լուծման որոնումներուն համար:

Եթէ ամերիկեան վարչակազմը Քոնկրեսի կողմէ աւելի մեծ վերահսկողութեան ենթարկուի, ռազմական ընդլայնման փոխարէն բանակցային գործընթացը կրնայ ստանալ քաղաքական կարեւորութիւն:

Սակայն այստեղ անհրաժեշտ է յստակ տարբերութիւն մը դնել քաղաքական միջոցներուն եւ ռազմավարական նպատակներուն միջեւ: Ուաշինկթընի դիրքորոշումը` Լիբանանի պետական գերիշխանութեան ամրապնդման, Հըզպալլայի զինաթափման եւ Իրանի ազդեցութեան սահմանափակման հարցերուն մէջ, հաւանաբար հիմնովին պիտի չփոխուի:

Փոփոխութիւնը կրնայ վերաբերիլ այդ նպատակներուն հասնելու ձեւին` աւելի մեծ տեղ տալով դիւանագիտական ճնշումին, միջազգային երաշխիքներուն եւ լիբանանեան պետական հաստատութիւններու դերակատարութեան:

Այս պայմաններուն մէջ Լիբանանի պատասխանատուներուն պարտականութիւնը պիտի ըլլայ օգտուիլ ստեղծուած քաղաքական կարելիութիւններէն` ներկայացնելով ազգային միասնական դիրքորոշում մը: Առանց ներքին համաձայնութեան եւ յստակ պետական ռազմավարութեան, ամերիկեան քաղաքականութեան որեւէ փոփոխութիւն ինքնաբերաբար պիտի չվերածուի լիբանանեան շահերուն սպասարկող լուծումի:

Իսրայէլ

Դեմոկրատներու յաջողութիւնը ինքնաբերաբար չի նշանակեր ամերիկեան-իսրայէլեան ռազմավարական յարաբերութիւններու խզում կամ ռազմական աջակցութեան դադրեցում: Իսրայէլ կը շարունակէ մնալ Միացեալ Նահանգներու կարեւորագոյն դաշնակիցներէն մէկը:

Այդուհանդերձ, նոր Քոնկրեսը կրնայ աւելի խիստ հարցադրումներ բարձրացնել իսրայէլեան ռազմական գործողութիւններուն, քաղաքացիական բնակչութեան պաշտպանութեան, ամերիկեան զինատեսակներու օգտագործման եւ տարածաշրջանային կայունութեան վերաբերեալ:

Այս հանգամանքը կրնայ որոշ չափով սահմանափակել Իսրայէլի կառավարութեան քաղաքական ազատութիւնը` յատկապէս Լիբանանի եւ Կազայի ճակատներուն վրայ:

Միջին Արեւելք

Այս ընտրութիւններուն հիմնական ուղերձը այն է, որ Թրամփի վարչակազմը այլեւս պիտի չգործէ նախկին քաղաքական ազատութեամբ: Ներքին քաղաքական ճնշումները, Քոնկրեսի հակակշիռը եւ ընտրողներու ակնկալիքները կրնան իրենց ազդեցութիւնը ունենալ նաեւ ամերիկեան արտաքին քաղաքականութեան վրայ:

Իրանի պարագային կրնայ մեծնալ բանակցային լուծման որոնումը, Լիբանանի պարագային` ամերիկեան միջնորդութեան եւ քաղաքական կարգաւորման կարեւորութիւնը, իսկ Իսրայէլի պարագային` ռազմական գործողութիւններուն նկատմամբ քաղաքական վերահսկողութիւնը:

Սակայն այս բոլորը կարելիութիւններ են եւ ոչ թէ արդէն հաստատուած քաղաքական որոշումներ:

Վերջապէս, Լիբանանի համար հարցը միայն այն չէ, թէ Ուաշինկթընի մէջ ո՛ր կուսակցութիւնը կը վերահսկէ Քոնկրեսը: Հիմնական հարցը այն է, թէ արդեօք երկիրը պիտի կարենա՞յ իր ներքին տարակարծութիւնները յաղթահարել եւ ներկայ քաղաքական փոփոխութիւնները վերածել ազգային շահերու սպասարկող դիւանագիտական կարելիութեան:

Ամերիկեան ընտրութիւնները կրնան փոխել տարածաշրջանային հաշուարկները, բայց Լիբանանի ապագան պիտի որոշուի նաեւ իր սեփական քաղաքական կամքով, պետական պատասխանատուութեամբ եւ միասնական ռազմավարութիւն մը որդեգրելու կարողութեամբ:

Յիշենք, որ նոր Քոնկրեսն ու Ծերակոյտը իրենց գործունէութիւնը պիտի սկսին 2027 թուականի յունուար 3-ին: Մինչ այդ, նախագահ Թրամփ պիտի շարունակէ օգտուիլ ներկայի քաղաքական առաւելութիւններէն եւ լիազօրութիւններէն:

Աւելի՛ն. Միացեալ Նահանգներու նախագահը սահմանադրութեամբ օժտուած է այսպէս կոչուած «նախագահական վեթօ»-ի իրաւունքով, որուն միջոցով կրնայ մերժել Քոնկրեսին կողմէ ընդունուած օրինագիծերը` ենթարկելով զանոնք վերադարձի եւ վերանայման սահմանադրական բարդ գործընթացներու:

Միթէ շրջանային պատերազմի վտանգը հեռացա՞ւ մեր երկինքէն: