Միացեալ Նահանգներ-Իրան բանակցութիւններու վայրը նախ եւ առաջ պէտք է ընկալել ՄԱԿ-ի Ընդհանուր ժողովի ընդհանուր շրջանակին մէջ: Այդուհանդերձ հակամարտող կողմերէն մէկուն տարածքին վրայ բանակցիլը որոշ հետեւութիւններու կ՛առաջնորդէ հանգուցալուծման երկկողմանի տրամադրութիւններու առումով:
Լրատուութիւնները սակայն այդ ուղղութեամբ չեն: Նոյնիսկ պաշտօնական յայտարարութիւնները` յատկապէս ամերիկեան կողմէն բանակցութիւններու ձախողման, անոր հետեւելիք ծանր հետեւանքներուն, կամ ընդհանրապէս բանակցային գործընթացի առկախման:
Յայտարարութիւններն ու հրապարակումները սակայն ընդհանրապէս իրողական նոյն հարթութեան վրայ չեն: Յայտարարութիւնները յաճախ կանխազգուշացման, երբեմն նաեւ սպառնալիքի բնոյթ ունին եւ անպայման չեն միտիր հարազատ իրականութիւնը փոխանցելու եւ այս պարագային անպայման ռազմական լայնածաւալ գործողութիւններու վերադառնալու:
Մշուշոտ են նաեւ ենթադրեալ համաձայնութեան համար առաջադրուած թուականի թիրախները: Քաղաքական տրամաբանութիւնը կը յուշէր, որ ամերիկեան միջանկեալ ընտրութիւններու նախօրեակին Թրամփի հանրապետականները պէտք ունէին համաձայնութեան մը` կտրուկ նուազեցնելու համար վառելիքի գիները: Կայ տեղեկատուութիւն, որ Իրանի դէմ պատերազմը կ՛աւարտի անմիջապէս ընտրութիւններէն ետք: Այլ պաշտօնական աղբիւրներ կը մէջբերեն Միացեալ Նահանգներու նախագահին յայտարարութիւնը, թէ «շուտով ականատես կ՛ըլլայ աշխարհը` Իրանի հետ առնչուած մեծ իրադարձութեան մը»:
Այս յայտարարութիւնը շատ անորոշ է: Այդ մեծ իրադարձութիւնը ռազմական բնո՞յթ ունի, թէ՞ դիւանագիտական, պարզ չէ: Նոյնքան անորոշ է նաեւ շուտով» հասկացողութիւնը` նոյեմբերեան ընտրութիւններէն առա՞ջ, թէ՞ ետք:
Ռազմաքաղաքական այս մշուշին մէջ փորձել յառաջանալով, կեդրոնանանք պետական խօսափող նկատուող ամերիկեան «Աքսիոս»-ի հրապարակած լրատուութեան վրայ: Ամերիկացի պաշտօնատարի մը վերագրելով իր աղբիւրը, լրատու գործակալութիւնը կը յայտնէ. «Գլխաւոր տարակարծութիւնը կը վերաբերի քայլերու շարքի ծրագիրին, որուն նպատակը վստահութեան կառուցումն ու Միացեալ Նահանգներու եւ Իրանի յունիսին ստորագրած փոխըմբռնման յուշագիրի բարելաւուած տարբերակին վերադառնալն է»:
Եթէ ընդունինք աղբիւրին հաւաստիութիւնը, ապա քանի մը հետեւութիւն կարելի կ՛ըլլայ գրանցել: Երթեւեկող փաստաթուղթը Իսլամապատի միջնորդութեամբ կայացած նախկին համաձայնութիւնն է, որ լրամշակուած է: Յստակ չեն, թէ ուր կէտերն են, որոնք չեն գործադրուած, առկախուած կամ նոր վերապահումներ ստացած:
Ամերիկեան բացատրութիւնը չի բանար բովանդակային փակագիծերը, այլ պարզապէս անհամաձայնութիւնը կը կապէ կէտերու յաջորդականութեան, այլ խօսքով` փուլային հանգուցալուծման առաջնահերթութիւններուն:
Թեհրանի արձագանգը աւելի յստակ է: Իրան կառչած կը մնայ իսլամապատեան փաստաթուղթին: Հասկնալով հանդերձ ներքին սպառման թիրախայնութիւնը, Իրանի նախագահին բնորոշումը դիտարժան է: Փեզեշքիանի համաձայն, փոխըմբռնման յուշագիրը կ՛որակուի առանցքային փաստաթուղթ եւ իրանեան զարգացումներու պատմութեան մէջ հպարտութեան աղբիւր: Իրանի նախագահը կոչ կ՛ուղղէ հանրութեան առջեւ յստակացնելու բանակցութիւններուն եւ անոնց արդիւնքներուն ձեռքբերումները:
Փոխլրացնելով ամերիկեան եւ իրանեան արձագանգները կարելի է արձանագրել, որ կողմերը վերադարձած են փոխըմբռնման յուշագիրին եւ կը վիճին անոր կէտերու առաջնահերթութիւններուն շուրջ: Այս բոլորին մէջ սակայն, կը նկատուի, որ նախկին միջնորդը փոխարինուած է Քաթարով, որուն դերակատարութիւնը դարձեալ ստացած է յատուկ նշանակութիւն: Կէտերու առաջնահերթութիւններու փոփոխութեան կը զուգահեռուի նաեւ միջնորդներու փոփոխութիւնը: Յամենայն դէպս «շուտով սպասուող մեծ իրադարձութիւն»-ը պայման չէ, որ ռազմական բախումի տեսքով ըլլայ: Եթէ անշուշտ, խնդիրը, համաձայնուած կէտերու վերադասաւորումն է: Ենթադրաբար Հորմուզի շուրջ համաձայնութիւնը պիտի գրաւէ առաջին հորիզոնականները: Նոյեմբերէն առաջ վառելիքի գիները նուազեցնելու համար:
«Ա.»
