ԴԵՐԵՆԻԿ ՄԵԼԻՔԵԱՆ
1.- Անցնող մէկ տարուայ ընթացքում, ահա, 7-րդ այցով Ուաշինկթընում էր գտնւում Իսրայէլի վարչապետ Նեթանիահուն: Ինչպէս բոլոր նախկին այցերում, այս անգամ եւս նա փորձել է համոզել Թրամփին, որպէսզի ԱՄՆ-Իսրայէլ համատեղ գործողութիւններով ռմբակոծուեն, այսպէս ասած, Իրանի միջուկային ենթադրեալ զինապահեստներն ու առաւել եւս` երկրի ուժանիւթային-տնտեսական ենթակառոյցները:
2.- Միեւնոյն ժամանակ Իսրայէլի պատերազմի նախարար Քացը եւս վերոգրեալը բարձրաձայնելով` յաւելել է, որ ԱՄՆ-ի նախագահը արգելում է Իսրայէլի տուեալ մտադրութեան կենսագործումը. աւելի՛ն, Թրամփը նոյնիսկ յայտարարել է, որ առանց ԱՄՆ-ի թոյլտուութեան` Իսրայէլը պէտք է խուսափի որեւէ գործողութիւնից…
3.- ԱՄՆ-ի իշխանական համակարգում, սակայն, ակներեւ է երկուութիւնը` իսրայէլական կողմի առաջադրուող բեմագրերի հարցում: Մէկ կողմից` ԱՄՆ պատերազմի նախարար Հեկզեթն ու արտգործնախարար Ռուպիոն են, որ մշտապէս արմատական ու կոշտ քայլերի դիմելու յայտարարութիւններ են անում ընդդէմ Իրանի, իսկ միւս կողմից` փոխնախագահ Վանսը եւ Թրամփի մնայուն բանագնացներ Ուիթքոֆն ու Քուշներն են, որոնք աւելի շատ հակուած են դիւանագիտական-բանակցային գործընթացների շարունակմանը:
4.- Թրամփը յատկապէս ընդդիմանում է զինական գործողութիւնների ծաւալմանը` դա պայմանաւորելով տարածաշրջանում, ինչպէս նաեւ միջազգային մակարդակով ուժանիւթային ծանրագոյն մարտահրաւէրների ծաւալմամբ: Փաստ է ի վերջոյ, որ այսօր ԻԻՀ-ն օժտուած է ոչ միայն ռազմավարական հզօր զէնքի վերածուած Հորմուզ նեղուցի խաղաքարտով, այլեւ ու մանաւանդ` իրեն համակրող, արաբական թերակղզում Եմէնի վերահսկողութեան ներքոյ գտնուող Պապ Ալ Մանտապ նեղուցի անհրաժեշտ պարագայում փակելու կարելիութեանը, որն, անշուշտ, կանխարգելիչ դերակատարութիւն ունի ուժանիւթային եւ նաւթային փոխադրումների կենսական կապուղիների խնդրում:
5.- Եւս մէկ յատկանշական երեւոյթ է այն, որ ի հեճուկս Թրամփի ամէնօրեայ յոխորտալի յայտարարութիւններին` իրանական ռազմական-հրթիռային կարողականութիւնը յաջողել է ճեղքել նոյնինքն ԱՄՆ-ի ու Պարսից ծոցի նրա արբանեակ երկրների հակաօդային պաշտպանութեան համակարգերն ու ծանրագոյնս խոցել ամերիկեան յենակայանները: Բնականաբար հարց է առաջանում, որ երբ ԱՄՆ-ն ի զօրու չէ անվտանգ պահել տուեալ երկրներում տեղակայուած իր ռազմական յենակները, ապա ինչպէ՞ս է կարողանալու երաշխաւորել հիւրընկալ երկրների անվտանգութիւնը: Ու երեւի հէնց այս իրողութիւնն է ստիպել Պարսից ծոցի էմիրանիստ երկրների ղեկավարներին, որպէսզի առանձինն լեզու գտնեն Իսլ. Իրանի իշխանաւորների հետ, շրջանի համընդհանուր անվտանգութեան ու բարիդրացիութեան ամրապնդման հեռանկարով: Այս խնդրում արդէն առաջին քայլերն են արել, ինչքան էլ` անակնկալ, Արաբական Էմիրութիւններն ու Քաթարը…
6.- Կայ նաեւ մէկ ոչ պատեհ իրողութիւն եւս. դա ԱՄՆ-ի եւ մասնաւորապէս Թրամփի խոստումնազանցութիւնն է, այն էլ` կրկնակի-եռակի նախադէպերով, որոնք դրսեւորուել են բանակցային գործընթացների հէնց կիզակէտում: Արդէն քանիցս ենք ականատես եղել հրադադար-բանակցութիւն-պատերազմ յաջորդական փուլերի, որոնք աւելիով խորացրել են կողմերի ու մասնաւորապէս Իրանի կասկածները` ԱՄՆ-ի քայլերի ու խօսքերի հաւաստիութեան վերաբերեալ: Իսկ դա մէկ կողմից հիմք է հանդիսանում առաւել եւս իրանական որոշակի շրջանակների կողմից բանակցային տարբերակների նկատմամբ թերահաւատութեանը, իսկ միւս կողմից էլ` Իսրայէլի սիոնիստական վարչախմբի չարաշահմանը` պատերազմական գործողութիւնները կրկին սանձազերծելու տեսակէտից:
7.- Ահաւասիկ փաստը մնում է փաստ, որ դեռեւս նախագահ Օպամայի օրօք Իրան-ԱՄՆ եւ միջազգային դերակատարների միջեւ ձեռքբերուած միջուկային համաձայնագիրը պատռող Թրամփը 10 տարի անց փափաքում է մինչեւ իսկ այդ համաձայնագրին համարժէք մի փաստաթուղթ վաստակել, սակայն վերոգրեալ իրողութիւններին բախուելով ու ծանրագոյն գներ վճարելով, հազիւ թէ կարողանայ ըստ ամենայնի համոզել Իրանին` երաշխաւորուած հաշտութիւն կնքելու համար… Չէ՞ որ ինքը` Իրանի պետութիւնն ու ժողովուրդն եւս անասելի ծանրակշիռ գին են վճարել ինքնիշխանութեան եւ պետական ու ազգային անվտանգութեան սիրոյն… Ուստիեւ ամէն կերպ արդարացուած է իրանական պետութեան արժանապատիւ ու արդար խաղաղութեան ձեռքբերման պահանջադիր կեցուածքը` ի շահ թէ՛ տարածաշրջանի եւ թէ՛ միջազգային ընտանիքի համերաշխութեան ու խաղաղ գոյակցութեան:
