ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ
Քանի մը օրէն ընթացք կ՛առնեն Լիբանանի քաղաքապետական եւ թաղապետական ընտրութիւնները: Այս ընտրութիւնները պէտք է տեղի ունենային տարի մը առաջ, սակայն երկրին դիմագրաւած անապահով վիճակը ստիպեց խորհրդարանին զայն յետաձգելու: Ոմանք կը կարծէին, որ յաջորդական յետաձգումներ պիտի ըլլան, ստիպելով կառավարութեան նշանակումներով լրացնելու այլազան պատճառներով լուծուած ինքնակառավարման մարմինները: Յունուարին նախագահի ընտրութիւնը եւ նոր կառավարութեան կազմութիւնը կարելի դարձուցին օրինականութեան վերադարձը եւ ժողովրդային կամքի գործադրութիւնը:
Լիբանանեան պետութիւնը ստեղծուած է բազմաթիւ համայնքներու միջեւ համաձայնութեամբ եւ համախոհութեամբ: Կան մեծ ու փոքր համայնքներ, սակայն անոնցմէ ոչ մէկը ունի ժողովրդային մեծամասնութիւն. այդ պատճառով ալ պետական սպասարկութիւններուն մէջ պաշտօնները բաժնուած են գլխաւոր համայնքներու միջեւ, սկզբունք ընդունելով քրիստոնեայ եւ իսլամ հաւաքականութիւններու միջեւ թուային հաւասարութիւնը: Խորհրդարանին, կառավարութեան, դատական իշխանութեան, ապահովական ուժերուն մէջ կարելի է, երբեմն դժուարութեամբ, այդ հաւասարակշռութիւնը պահպանել: Քաղաքապետութիւններու ու թաղապետներու պարագային հնարաւոր չէ, քանի որ զուտ քրիստոնեայ բնակչութիւն ունեցող գիւղի մը մէջ կարելի չէ խառն գիւղապետութիւն յառաջացնել, նմանապէս զուտ իսլամական բնակչութեամբ վայրերուն մէջ քրիստոնեաներու մասնակցութիւնը ապահովել: Այս պատճառով, քաղաքապետական եւ թաղապետական ընտրութեան օրէնքը չէ նախատեսած համայնքային որեւէ բաժանում:
Նման բաժանում սակայն անհրաժեշտ է խառն բնակչութիւն ունեցող քաղաքներու եւ աւաններու մէջ: Այդ բաժանումը ցարդ կը կատարուէր քաղաքական ուժերու բարեացակամ համաձայնութեամբ: Միջհամայնքային տարակարծութիւններու սրումը պատճառ դարձաւ, վերջին ընտրութիւններուն, համախոհական այս սկզբունքին խախտումին ու կարգ մը խառն բնակչութեամբ վայրերու մէջ ընտրուեցան միատարր խորհուրդներ:
Ամէնէն աւելի խնդրայարոյց է մայրաքաղաք Պէյրութի պարագան: Նախորդող տարիներուն, միշտ ալ կարելի եղած է քսանչորս անդամներ ունեցող քաղաքապետական խորհուրդին մէջ պահպանել քրիստոնեայ-իսլամ հաւասարակշռութիւնը: Պէյրութի բնակչութեան մեծամասնութիւնը իսլամ է, եւ իսլամները հնարաւորութիւն ունին միայն իսլամներէ բաղկացած քաղաքապետական խորհուրդ ընտրելու: Կան խմբաւորումներ, որոնք կ՛ուզեն օգտուիլ այս կարելիութենէն: Պէյրութ մայրաքաղաք է ու հայելին` համայնքային համախոհութեան: Խորհրդարանի 24 Ապրիլի նիստին այս հարցին արծարծումը վէճերու պատճառ դարձաւ: Օրինական լուծման մը հասնելու համար ուշ է, սակայն կրնայ գործել, պէտք է գործէ, լիբանանեան համախոհական աւանդութիւնը, որպէսզի ապահովուի բոլորին, նաե՛ւ հայերուն, մասնակցութիւնը մայրաքաղաք Պէյրութի կառավարման գործերուն:
Հայ համայնքը քանի մը վայրերու մէջ տիրապետող դիրք ունի. Այնճարը զուտ հայկական է, Պուրճ Համուտը` երկու երրորդով հայկական: Լեռնալիբանանի Պէյրութի մերձակայ վայրերուն մէջ ունինք քաղաքապետական խորհուրդներու անդամներ եւ թաղապետներ: Անհրաժեշտ է, որ այս դիրքերը պահպանուին, որպէսզի Լիբանանի հայերը գործնապէս մասնակից մնան երկրի քաղաքական, տնտեսական, ընկերային եւ մշակութային կեանքին: Յանձնառու կեցուածքով է, որ կրնանք ապահովել, իբրեւ քաղաքացիական հասարակութիւն, մեր ինքնատիպ մասնակցութիւնը Լիբանանի ընկերային հիւսուածքին: Պէյրութի մէջ թէ այլուր, տեղական ինքնակառավարական մարմիններուն մէջ մեր ներկայութիւնը թէ՛ իրաւունք է եւ թէ՛ պարտաւորութիւն: Մեր մասնակցութեամբ միաժամանակ կը նպաստենք լիբանանեան իւրայատուկ ժողովրդավարութեան ամրապնդման, Սահմանադրութեամբ ճշդուած համայնքներու իւրայատկութիւններու յարգումին:
Լիբանան թեւակոխած է իր անկախ գոյութեան կարեւոր դարձակէտը: Պետական կառոյցներու վերակազմակերպումը, օրէնքի գերակայութեան գործադրութիւնը, արդարութեան վերահաստատումը, տնտեսութեան աշխուժացումը եւ ընկերային արդարութեան կայացումը կը պահանջեն քաղաքացիական գիտակցութիւն: Ընտրե՛նք ճիշդն ու արդարը, մասնակցի՛նք խոստացուած վերանորոգումին ու մնա՛նք պահանջատէր մեր իրաւունքներուն:
