Ա. Ա.
Կարելի՞ է խաղաղութեան համաձայնագիր կնքել Ազրպէյճանի հետ, որուն իշխանութիւնները իրենց քաղաքական հաւատամքին մէջ Հայաստանը անուանած են Արեւմտեան Ազրպէյճան, Հայ առաքելական եկեղեցւոյ տաճարները` աղուանական աղօթատեղիներ, Երեւանը` ազրպէյճանական Էրիվան, Սեւանը` ազրպէյճանական լիճ:
Կարելի՞ է խաղաղութեան գործընկեր համարել Ազրպէյճանը, որ հայաթափեց Արցախը, ձերբակալեց արցախցի նախկին նախագահներն ու պաշտօնատարներ, քանդեց եւ կը շարունակէ ոչնչացնել` արցախեան եւ Հայ առաքելական եկեղեցւոյ յուշարձաններն ու յուշակոթողները, արցախեան քաղաքները, աւաններն ու գիւղերը կը վերակոչէ թրքական անուններով եւ ամէն միջոցի կը դիմէ, որպէսզի ջնջէ Արցախի հայկական դիմագիծն ու պատկանելիութիւնը:
Կարելի՞ է Ազրպէյճանի հետ խաղաղութեան եւ գործակցութեան մասին խօսիլ, երբ ազրպէյճանական հասարակութիւնը կը շարունակէ հայատեացութիւնը, կրթական ծրագրին մէջ կը ներառէ «Մեծն Ազրպէյճան»-ի` արեւելեան եւ արեւմտեան բաժինները միացնող քարտէսներ եւ կը յօրինէ պատմութիւն մը, ուր ընդհանրապէս հայ ազգը գոյութիւն չունի եւ չէ ունեցած:
Կարելի՞ է բարեկամ սեպել հարեւան Ազրպէյճանը, ուր տիրական է յաղթողի ամբարտաւանութիւնը եւ ատելութիւնը` հանդէպ իր հարեւանին, զայն համարելով ոչնչութիւն մը, որ ընդհանրապէս ո՛չ պատմութիւն, ո՛չ աշխարհագրութիւն, ո՛չ ալ գոյութիւն ունեցած է եւ կը սնանի ցեղապաշտութեամբ, որուն միակ զոհը հայութիւնն է:
Ճիշդ է, որ քաղաքականութեան մէջ չկան յաւերժական բարեկամներ եւ թշնամիներ, եղբայրական երկիրներ եւ հակառակորդներ: Ճիշդ է, որ երեկուան թշնամին կրնայ վաղուան բարեկամը ըլլալ: Սակայն երբ կը խօսինք Ազրպէյճանի մասին, ապա ի մտի կ՛ունենանք այն թշնամին, որ կը շարունակէ դռները բաց պահել հայ զինուորներու անարգական կերպարներով լեցուն «թանգարան»-ը` իբրեւ ցուցանիշ իր հայատեացութեան, չկամեցողութեան եւ ցեղապաշտութեան:
Ազրպէյճանի իշխանութիւնները պատրաստ են հոգելլկելու հայը: Հայատեացութիւնը պետական գաղափարախօսութեան վերածած ազրպէյճանցին կը ջանայ մեզի պարտադրել «խաղաղութիւն» մը` իր պայմաններով, որպէսզի առաւել ստորնացնէ մեզ, թէ` «Տեսէ՛ք պարտեալը, որ ծունկի եկած` խաղաղութիւն կը խնդրէ»:
Ծունկի եկած` խաղաղութեան չենք կրնար հասնիլ: Հայատեացութեան ազրպէյճանական վարդապետութեան գոյութեան, խաղաղութիւնը անձնատուութիւն է: Այս տրամաբանութիւնը պատերազմի ընտրանքին «Այո՛» ըսել չէ: Այս մօտեցումը թշնամիին ընդհանուր քաղաքականութեան մերժումն է, որպէսզի առաւել չստորնանանք, մեր ազգային արժանապատուութիւնը առաւել չոտնակոխուի: Պատերազմ պարտուիլ` չի նշանակեր թշնամիին անձնատուր ըլլալ եւ «Այո՛» ըսել բոլոր պարտադրուած պայմաններուն: Հայոց բանակին զինուորներուն թափած արիւնը մեր բոլորին ճիտին դրած է պարտք մը: Առաւելաբար իշխանութիւններուն ուղղած է պատգամ մը, որ յանուն խաղաղութեան` կարելի չէ ոտնակոխել ազգային արժանապատուութիւնը եւ անձնատուր ըլլալ թշնամիին խարդաւանանքներուն: Երեւանի իշխանութիւնները յանուն խաղաղութեան հայ ազգը չեն կրնար խայտառակել: Իրաւունք չունի՛ն:
