Ուրկէ՞ Կու Գայ Հովը

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ

Այս ձմեռնային օրերուն, անձրեւներու եւ փոթորիկի եղանակին յաճախ կ՛ընկերակցին զօրաւոր հովեր: Հովը միշտ գոյութիւն ունեցած է երկրագունդին վրայ, սակայն 1640 թուականներուն է միայն, որ մարդիկ սկսան հասկնալ, թէ ան ուրկէ՛ կու գար: Գիտնականներ Փասքալ եւ Թորիչելլի կը փաստեն, որ ան օդին հորիզոնական շարժում մըն է երկրագունդի մակերեսին վրայ:

* * *

Արեւուն սխալն է

Հովին ծագումը ուղղակիօրէն կապուած է արեւուն հետ: Արեւն է, որ կը տաքցնէ ծովերը, գետինը եւ հետեւաբար` անոնց վրայ գտնուող օդը: Այս տաք օդին հանդիպումը աւելի բարձր մակարդակներու վրայ գտնուող աւելի պաղ օդին հետ կը ստեղծէ հովը: Այս փորձը կարելի է ընել նաեւ տան մէջ, յատկապէս` ձմրան: Երբ մենք սենեակին պատուհանը կը բանանք, կը զգանք օդի հոսանք մը` դուրսի պաղ օդին եւ ներսի տաք օդին հանդիպումը:

* * *

Լա՞ւ, թէ՞ գէշ

Հովը մեծ առաւելութիւններ ունի: Ան անհրաժեշտ է հունտերուն, որպէսզի անոնք կարենան թռչիլ, սփռուիլ չորս կողմ, բուսնիլ եւ պտուղներ տալ: Ան կարելիութիւնը կու տայ նաեւ մարզանք ընելու, նաւ քշելու, ելեկտրականութիւն արտադրելու: Սակայն նոյնպէս ան կրնայ ահարկու ըլլալ: Պոքորի սանդղակը մեզի կարելիութիւն կու տայ հովին միջին արագութիւնը չափելու 10 վայրկեանուան վրայ: Ան 0-12 աստիճան կը պարունակէ: 0-ն կը համապատասխանէ օդի բացակայութեան (ժամական նուազ քան` 1 քմ), իսկ 12¬ը մրրիկի նշան է (ժամական աւելի քան` 118 քմ): Ցամաքին վրայ արձանագրուած ամէնէն բարձր արագութիւնը ժամական 408 քմ է: Ասիկա պատահեցաւ Օլիվիա արեւադարձային փոթորիկի ընթացքին, 10 ապրիլ 1996¬ին, Աւստրալիոյ Պարոու կղզիին վրայ: Ասիկա պզտիկ զեփիւռ մը կը սեպուի, երբ զայն բաղդատենք WASP-76b էքզօ մոլորակին վրայ նշմարուած հովերուն ժամական 18.000 քմ արագութեան (Էքզօ մոլորակ կը կոչուի մեր արեգակնային դրութենէն դուրս գտնուող մոլորակ մըն է): Հովերը տարբեր, գլխաւորաբար երեք խումբերու կը բաժնուին. տեւական հովեր, եղանակային հովեր եւ տեղական հովեր: Իսկ գիտէի՞ր, թէ այս տարբեր հովերը կրնան ունենալ իրենց յատուկ անունը: Ինչպէս, օրինակ, Հնդկաստանի մոնսուն հովերը, որոնք կը փչեն արեւադարձային շրջաններէն դէպի հասարակաց` ամառը ովկիանոսէն, իսկ ձմեռը` ցամաքէն. այս հովերը իրենց հետ կը փոխադրեն նաեւ խոնաւ օդի ծաւալներ, մինչ Ֆրանսայի` Միջերկրականին մօտակայ շրջաններուն մէջ կը փչէ միսթրալը, որ տեղական հով մըն է: Ուրիշ շրջաններու մէջ ան կը կոչուի պորա: Ան շատ պաղ եւ շատ զօրաւոր հով մըն է, որուն արագութիւնը կ՛անցնի ժամական 66 քմ¬ը, ան կործանարար կրնայ ըլլալ: Գարնան եւ ամրան ան շատ չոր կ՛ըլլայ եւ մեծ վնաս կը հասցնէ երկրագործութեան:

Արուեստագէտ Շնիկներ

Եւրոպայի կարգ մը երկիրներու մէջ լքուած ընտանի անասուններու հարցը բաւական խրթին սկսած է դառնալ: Այս տարի ալ լքուած անասուններուն թիւը աւելի բարձրացած է, յատկապէս` Անգլիոյ եւ Ֆրանսայի մէջ: Ասոր պատճառներէն մէկը անշուշտ գնաճին, կեանքի սղութեան, բարձրացող գիներուն պատճառով կարգ մը անասուններու տէրեր այլեւս միջոցը չունին իրենց անասուններուն խնամք տանելու, անոր ուտելիք հայթայթելու, անասնաբուժի ծախսերը վճարելու…

Իբրեւ հետեւանք` լքուած անասուններ ընդունող կեդրոններուն մէջէն անոնց թիւը բարձրացաւ: Որպէսզի այս կեդրոնները կարենան շարունակել բանիլ, անոնք ստիպուած են դրամահաւաք կատարելու… Այս միջոցին դիմած է Պրիսթըլ անիմալ ռեսքիու սենդըրը Անգլիոյ մէջ, իւրայատուկ ձեւով մը կեդրոնի անասուններուն ձգել, որ նկարչութիւններ կատարեն եւ ապա անոնց գործերը ծախել: Այս ձեւով կեդրոնին անասունները` շուները, կատուները եւ ուրիշ անասուններ գործի լծուեցան: Զանոնք քաջալերելու համար կեդրոնին պատասխանատուները կտաւին վրայ սկսան անոնց նախասիրած ուտելիքներէն դնել քիչ մը, ինչպէս` հալած պանիր, զոր շուները շատ կը սիրեն: Այդ ուտելիքները լզելով, անասունները իրենց լեզուով նաեւ պիտի քսեն ու սփռեն կտաւին վրայ դրուած ոչ վնասակար ներկերը: Անասուններու լեզուներուն տակ տարօրինակ ձեւեր յանկարծ կը յայտնուին:

Չորնալէ ետք այս գործերը աճուրդի դրուեցան համացանցին վրայ:

Ձեռային Աշխատանք

Կաղանդի Պատրաստութիւններ

Այս փոքրիկ ձեռայինները կրնաս պատրաստել տունը զարդարելու համար: Այս զարդարանքներուն համար դուն պէտք պիտի չունենաս տարբեր տեսակի առարկաներու, պարզապէս` ճերմակ կամ գունաւոր թուղթերու:

Ա.- Զանգակներ

Ճերմակ պարզ թուղթ մը երկայնքին մէջտեղէն կտրէ: Պիտի ստանաս երկու երիզներ:

Երիզը 3 անգամ ծալէ:
Ծալքին բաժինին վրայ գծէ եւ կտրէ կէս զանգակ մը:
Երբ երիզդ բանաս, պիտի ստանաս չորս զանգակներով երիզ մը:

Գ.- Կաղանդի տունիկներ

Այս ձեռայինին համար պէտք պիտի ունենաս սրճագոյն թուղթէ տոպրակներու:

Տոպրակին վարի բաժինը ուռեցուր, իսկ վերի ծայրը ծալէ:
Սրճագոյն խաւաքարտի մը վրայ գծէ եւ կտրէ եռանկիւն տանիքը: Ճերմակ թուղթէն ալիքաւոր երիզ մը կտրէ եւ զայն փակցուր տանիքին վարի բաժինին, ներսի կողմէն, ձիւնի տպաւորութիւնը տալու համար:
Գունաւոր ներկերով կամ թուղթերով զարդարէ տունը, աւելցուր դուռ, պատուհան, եւ այլն: Կրնաս նաեւ անոր վրայ փոքրիկ զարդարանքներ փակցնել: