Միացեալ Նահանգներու նախագահ Ճօ Պայտըն ապրիլ 24-ին յղեց Հայոց ցեղասպանութեան 107-ամեակին նուիրուած ուղերձ մը` վերահաստատելով ամերիկեան կողմէ յանձնառութիւնը` զգօն ըլլալու ընդդէմ ատելութեան կործանարար ազդեցութիւններու եւ կառուցելու աւելի խաղաղ աշխարհ:
«1915 թուականի ապրիլ 24-ին օսմանեան իշխանութիւնները Կոստանդնուպոլիսի մէջ ձերբակալեցին հայ մտաւորականներն ու համայնքի ղեկավարները: Այդպիսով, սկսաւ Հայոց ցեղասպանութիւնը` 20-րդ դարու վատագոյն զանգուածային կոտորածներէն մէկը: Այսօր մենք կը յիշենք մէկ ու կէս միլիոն հայերը, որոնք ոչնչացման արշաւի ընթացքին տեղահանուեցան, սպաննուեցան կամ մահուան երթի դուրս եկան, եւ կը սգանք այդքան շատ կեանքերու ողբերգական կորուստը:
«Խօսելով Հայոց ցեղասպանութեան մասին` մենք կը վերահաստատենք մեր խոստումը` զգօն ըլլալու կործանարար ատելութեան ազդեցութեանը նկատմամբ` անոր բոլոր դրսեւորումներով: Մենք վերստին կը պարտաւորուինք խօսիլ եւ դադրեցնել կոտորածները, որոնք աշխարհի վրայ մնայուն սպիներ կը ձգեն: Նոյն ատեն, սգալով այն բոլորին համար, ինչ կորսնցուցինք Մեծ եղեռնի ընթացքին, մենք պէտք է կրկնապատկենք մեր ջանքերը` ապաքինելու եւ կառուցելու աւելի լաւ, աւելի խաղաղ աշխարհ, որ կը փափաքինք մեր երեխաներուն: Աշխարհ, ուր կը յարգուին մարդու իրաւունքները, ու մոլեռանդութեան եւ անհանդուրժողականութեան չարիքներով չի նշանաւորուիր մեր ամէնօրեայ կեանքը, եւ ուր մարդիկ ամէնուր ազատ են իրենց կեանքը արժանապատիւ ու անվտանգ ապրելու:
«Ասիկա նաեւ պահն է` խօսելու հայ ժողովուրդի ուժի եւ տոկունութեան մասին: Ցեղասպանութեան դիմանալէ ետք հայ ժողովուրդը վճռական էր` կառուցելու իր համայնքն ու մշակոյթը, շատ յաճախ արդէն նոր տան ու երկիրի մէջ, ներառեալ` Միացեալ Նահանգներու մէջ: Ամերիկայի հայերը Միացեալ Նահանգներու կենսական մասն են: Անոնք մեր երկիրը աւելի ուժեղ ու աւելի եռանդուն կը դարձնեն` նոյն ատեն շարունակելով իրենց հետ կրել ողբերգական յիշողութիւնը, թէ ինչէ ստիպուած էին վերապրիլ իրենց նախնիները: Կը ճանչնանք անոնց ցաւը եւ կը յարգենք անոնց պատմութիւնը:
«Այսօր` 107 տարի ետք, ամերիկացի ժողովուրդը կը շարունակէ յարգել բոլոր հայերը, որոնք կորսուեցան Ցեղասպանութեան ժամանակ»:
Միւս կողմէ` Թուրքիոյ արտաքին գործոց նախարարութիւնը դատապարտեց Միացեալ Նահանգներու նախագահին ուղերձը` յայտարարելով, որ զայն կը նկատէ «քաղաքական նպատակներով պատմական իրողութիւնները խեղաթիւրող»:
Թուրքիոյ արտաքին գործոց նախարարութեան հրապարակած հաղորդագրութեան մէջ կ՛ընդգծուի. «Թուրքիան յարգանքով կը յիշէ օսմանցի բոլոր քաղաքացիներու, ներառեալ հայերու ապրած ցաւերը եւ կը մերժէ այդ վիշտը քաղաքականութեան նիւթ դարձնելու փորձերը»:
«Անգարան կողմնակից է 1915 թուականի դէպքերու անկողմնակալ գիտական եւ իրաւական սկզբունքներու ծիրին մէջ ուսումնասիրութեան եւ այս առումով առաջարկած է պատմաբաններու յանձնախումբ հիմնել` բանալով իր արխիւները»:
«Թուրքիան ջանքեր կը գործադրէ տարածաշրջանին մէջ ու աշխարհի վրայ խաղաղութեան եւ կայունութեան հաստատման համար: Հայաստանի հետ սկսած կարգաւորման հոլովոյթը այս մտայնութեան մէկ այլ ցուցանիշն է», ըսուած է յայտարարութեան մէջ:
Թուրքիոյ արտաքին գործոց նախարար Մեւլութ Չաւուշօղլու իր կարգին «Թուիթըր»-ի վրայ գրառում կատարելով` Միացեալ Նահանգներու նախագահին ու Ֆրանսայի նախագահ Էմանուէլ Մաքրոնը մեղադրեց երկերես մօտեցման համար:
«Արեւմտեան որոշ ղեկավարներ վերջերս կը պաշտպանեն այն տեսակէտը, որ «ցեղասպանութիւն»-ը միայն դատարանի որոշումով կրնայ հաստատուիլ: Ճիշդ է: Սակայն նոյն մարդիկը 1915 թուականի դէպքերու համար քաղաքական դրդապատճառներով օգտագործած են «ցեղասպանութիւն» բառը` առանց իրաւասու դատարանի որոշման, եւ ասիկա անոնց երկերեսանիութեան ամէնէն ցայտուն օրինակն է», գրեց Չաւուշօղլու:
