ՀՅԴ Լիբանանի Կեդրոնական Կոմիտէին Կողմէ Յակոբ Հաւաթեանին Խօսքը` Արտասանուած Հայոց Ցեղասպանութեան 106-Ամեակի Ձեռնարկին

Արտասովոր պայմաններու եւ ժամանակներու մէջ հայութիւնը կ՛ոգեկոչէ Հայոց ցեղասպանութեան 106-ամեակը: Հաւաքուած ենք հայութեան վերականգնումն ու պահանջատիրական երթը խորհրդանշող այս սրբավայրին մէջ եւ, ականջալուր Ցեղասպանութեան սրբադասուած նահատակներուն նուիրուած ուխտատեղիէն լսուող անլռելի զանգակատան ձայնին, եկած ենք մեր յարգանքի տուրքը մատուցելու հայ ազգի երէկուան եւ այսօրուան նահատակներու յիշատակին:

Մեր հաւաքական յիշողութեան մէջ տակաւին թարմ ու վառ կը մնայ Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակը եւ անոր համահայկական ու պետական արտայայտութիւնը ազգային եւ միջազգային հարթակներու վրայ: Այսօր լուռ ցասումով կ՛ըսենք` երնէ՜կ այն օրերուն, երնէ՜կ, երբ Անթիլիասի մայրավանքը եւ անոր շուրջ հայութիւնը կը յորդէր, եւ մանուկ, պատանի, երիտասարդ, հասուն տարիքի անհատ եւ ծերունի կու գային իրենց պահանջատիրական ձայնը միասնաբար բարձրացնելու ու քալելու խրոխտ եւ հպարտ: Երնէ՛կ այն օրերուն, երբ ամբողջ հայաշխարհը  աշխարհասփիւռ հայութեան բարձրաղաղակ ձայնը լսելի կը դարձնէր ամէն կողմ:

Այսօր կոտրած սրտով, մեծ մտահոգութիւններով ու անորոշութիւններով եւ տեղ մըն ալ արդարօրէն կարելի է հաստատել, որ մեր ազգային արժանապատուութիւնն ու հպարտանքը ճզմուած ներաշխարհով ազգովին կը ներկայանանք հաշուետուութեան ու բոլորս կը գտնուինք նոր մարտահրաւէրները հաւաքական եւ միասնական կեցուածքով դիմակալելու անհրաժեշտութեան դիմաց: Արդեօք ի վիճակի՞ ենք, հարց կու տանք բոլորս նախ մենք մեզի եւ ապա մեր կողքին կանգնած մտերիմ բարեկամին, հարազատին ու գաղափարակից ընկերոջ:

Այո՛, պէտք է հաստատել, որ պատերազմ կորսնցուցած ենք, եւ պարտեալի հոգեվիճակը հայ կեանքին վրայ դրած է իր ծանր թաթը: Տեղ մը դարձած ենք շնչասպառ: Արցախ աշխարհի հողը  իրենց թանկ արեամբ ոռոգած մեր ազգի մատղաշ ու ընտրեալ զաւակները տակաւին կը սպասեն հայութեան վիշտէն զարթնող ու յառնող նոր ձայնին: Տասը հազար թիւ նահատակի, վիրաւորի, գերեվարուածի ու անհետ կորսուածի անուն արձանագրելն ու անոնց մասին գրելը, Հայաստանը գերեզմաններով լեցնելը, որդեկորոյս, գերեվարուած ու ճակատագիրը տակաւին անյայտ զինուորներու ծնողներու ամէն վայրկեան ապրած տառապանքը, ընտանիքի մը կամ հարազատներու խումբի մը ցաւը չի կրնար ըլլալ միայն: Ցաւը համայն հայութեան ցաւն է, որ բացած է կոտտացող վէրք մեր կեանքին մէջ: Ազգովին կը գտնուինք մեր պատմութեան ամէնէն վտանգաւոր ու ամէնէն անկիւնադարձային փուլերէն մէկուն դիմաց: Թերեւս ժամանակակից մեր պատմութեան ամէնէն ճակատագրական պահն է, որ կ՛ապրինք այսօր:

Աւելի՛ն. պատերազմը չէ աւարտած, ցեղասպան Թուրքիոյ հովանաւորութեամբ ու նախաձեռնութեամբ եւ անոր կցորդ ու հպատակ Ազրպէյճանի գործադրութեամբ արցախեան գրաւեալ տարածքները ամէն օր կ՛ենթարկուին մշակութային ցեղասպանութեան, եւ ամէն օր ցեղասպանին կողմէ մեր հայրենիքը մաս առ մաս կտրատելու ու յօշոտելու, անոր սահմանները նեղցնելու վարքագիծը հայ կեանքը դրած է փոթորկոտ ու վտանգաւոր կացութեան մը դիմաց: Հայը խռոված է ինք իրմէ, վիրաւոր Արցախի կրած այս ծանր հարուածին ախտաճանաչումը  տակաւին չէ կատարուած, եւ պարագայական դեղատոմսերն ու բուժման նախաձեռնութիւնները վտանգը կը պահեն միշտ առկա՛յ: Հայաստանի սահմանները հրմշտկելու, ցեղասպանի յարձակողապաշտ ու ծաւալապաշտ ախորժակները անցած են յայտարարողական փուլը եւ դարձած են ամէն վայրկեան մրճահարող ու ցաւցնող իրականութիւն մեր կեանքին մէջ: Սփիւռքը իր կարգին քաղաքականացման, գաղափարականացման ու յեղափոխականացման դարաշրջան մը պատմութիւն կերտած եւ նուաճումներ արձանագրած` այսօր կը գտնուի յուսաբեկ, հիասթափ ու գերմտահոգ կացութեան դիմաց:

Համայն հայութեան սիրտը կ՛արիւնի այսօր Արցախի ցաւով, անոր սիրտը հիւանդագին կը բաբախէ Հայաստան աշխարհի անորոշ ապագայով, ու այդ սիրտը կը ցաւի ամբողջ 32 տարիներ անթիւ ու անհամար զոհողութիւններով ձեռք բերուած նուաճումները, ձեռքբերումները, յաղթանակները հովին տրուած ըլլալու իրողութեամբ: Յոռետեսական ու ճնշող այս իրականութիւնը այսօր դժբախտաբար դարձած է հայ կեանքի սահմանումը:

Լիբանանահայութիւնը ականատես է նաեւ նոր-օսմանական եւ համաթուրանական ծաւալապաշտ քաղաքականութեան, արաբական աշխարհի ու այդ ծիրին մէջ Լիբանանի մէջ անոր հետապնդած նպատակներուն եւ շրջանը ապակայունացնող ու ծայրայեղութիւնները քաջալերող գերաշխուժ գործունէութեան:

Վերջապէս, Հայաստանի ու Հայ դատի ուխտեալ կամաւոր զինուոր լիբանանահայութիւնը, իր կարգին, կը դիմագրաւէ համայնքի արդի պատմութեան ամէնէն ճգնաժամային փուլերէն մէկը: Քաղաքական, ընկերային-տնտեսական ու առողջապահական ճգնաժամերը ամէն օր կը սպառնան քիչ մը աւելի հարուածել այս գաղութի դիմադրողականութիւնը: Համաճարակը կը խլէ մեծ թիւով կեանքեր ու մեր հաւաքական կեանքին մէջ աշխուժ գործունէութիւն ծաւալած հայորդիներ եւ պատասխանատուներ: Յարգա՛նք անոնց բոլորին վաստակին եւ ներդրումին:

Այո՛, սեւն է պատած հայոց երկնակամարին վրայ, եւ այս բոլորը չտեսնելն ու կոյր, համր ու խուլ ձեւանալը իր կարգին աւելի կը խորացնէ վէրքը եւ աւելի կը նեղցնէ լուծման ճանապարհը: Իրատեսական այս մօտեցումը պէտք չէ թարգմանել զգացականութեամբ, որովհետեւ ամէն ինչ յստակ է պատանիին, երիտասարդին, հասուն տարիքի մէջ գտնուող հայուն եւ նաեւ հայութեան  հոգեւորական, քաղաքական, զինուորական ու հասարակական կեանքին մէջ պատասխանատուութիւն ստանձնած ղեկավարութեան համար:

Հայ ուսուցիչը այսօր նորահաս սերունդներու հայակերտման առաքելութեան մէջ կը գտնուի դժուարութեան դիմաց: Հայր ու մայր իրենց զաւակներուն մօտ հայկականութիւնը արմատացնելու եւ հայկական հպարտութիւնը դարբնելու կենսական նշանակութիւն ունեցող դաստիարակութեան մէջ կը դիմագրաւեն մեծ դժուարութիւններ, որովհետեւ բանաստեղծին իսկ բառերով` «Ահաւոր բան մը պատահած է այնտեղ»: Արտօնեցէ՛ք եւ ներեցէ՛ք ըսելու, որ արտասանուած խօսքին, պատգամին եւ աղօթքին հայ անհատը հաղորդակից դարձնելու խնդիր ունինք այսօր: Ինչպէ՞ս բացատրել անբացատրելին, ինչպէ՞ս հաշտուիլ այս իրականութեան հետ, ինչպէ՞ս եւ ինչպէ՞ս…

Ի տես պարզուած այս ծանր կացութեան, հայութիւնը կանգնած է բազմաճակատ պատերազմի մը դիմաց, պատերազմ` նախ ներազգային հոգեփոխութեան, ապա վերակազմակերպման ու վերականգնումի, իսկ անկէ ետք` աշխատանքի ու պայքարի: Այս բոլորին մէջ, սակայն, կենսական ու հրամայական անհրաժեշտութիւն կը մնայ արցախեան ճակատին վրայ պարտութեան պատճառներու ճշգրիտ ու առարկայական գնահատումը, որպէսզի կարելի ըլլայ գտնել վերականգնումի ու վերազարթօնքի ճիշդ ուղին: Երկրորդ` հայութեան կրած այս մեծ պարտութեան մէջ պատասխանատուութեանց ճշգրիտ յստակացումը, որպէսզի ժողովուրդը իր այս վիճակին մէջ մոլորած ու շուարած չմնայ եւ ինքզինք չմաշեցնէ ու ամէն օր աւելի չօտարանայ իր հարազատ միջավայրէն: Վերջապէս, հայութեան նոր երթի յստակացումը դարձած է համազգային գերխնդիր: Փուլերու այս ամբողջական ու լիակատար յարգումը կենսական է այսօր հայրենիքի ու հայութեան փրկութեան համար: Թող ոչ ոք համարձակի այս տեսակէտի փոխանցման մէջ տեսնել քինախնդրութիւն, իշխանատենչութիւն, աթոռամոլութիւն եւ այլեւս հնամաշ դարձած լոզունգներու շահարկում: Այո՛, դժուար է կանգնիլ ժողովուրդին դիմաց իբրեւ ղեկավար եւ պատասխանատու խօսք ու կեցուածք արտայայտել: Բայց պարտաւոր ենք հայութեան նոր երթի հունաւորման համար խորացնել մեր միասնակամութիւնը եւ հայկական դրամագլուխի մէկտեղումն ու հզօրացումը:

Հայոց ցեղասպանութեան 100-րդ տարելիցի «Համահայկական հռչակագիր»-ին մէջ տեղ գտած բոլոր յօդուածները պէտք է դարձնել համահայկական աշխատանքային կիզակէտ: Այո՛, համայն հայութիւնը այդ հռչակագիրին իսկ որդեգրումով կ՛արտայայտէ Հայաստանի եւ հայ ժողովուրդի միասնական կամքը Հայոց ցեղասպանութեան փաստի համաշխարհային ճանաչման հասնելու եւ Ցեղասպանութեան հետեւանքները յաղթահարելու հարցով, ինչի համար կ՛առաջադրուի մշակել իրաւական պահանջներու թղթածրար` դիտելով զայն իբրեւ անհատական, համայնքային եւ համազգային իրաւունքներու ու օրինական շահերու վերականգնման գործընթացի մեկնարկ: Կը դատապարտէ Թուրքիոյ Հանրապետութեան կողմէ Հայաստանի Հանրապետութեան ապօրինի շրջափակումը, միջազգային հարթակներու վրայ ցուցաբերուող հակահայ կեցուածքը եւ միջպետական յարաբերութիւններու կարգաւորման համար նախապայմաններու առաջադրումը` զանոնք գնահատելով իբրեւ Հայոց ցեղասպանութեան` Մեծ եղեռնի մինչեւ օրս անպատիժ մնալու հետեւանք:  Հռչակագիրը կը դիտարկէ Հայոց ցեղասպանութեան 100-րդ տարելիցը իբրեւ կարեւոր փուլ պատմական արդարութեան համար մղուող պայքարը «Կը յիշեմ եւ կը պահանջեմ» կարգախօսով շարունակելու հոլովոյթին: Եւ վերջապէս, կոչ կ՛ուղղէ հայութեան գալիք սերունդներուն հայրենասէր, գիտակից եւ ուսեալ կեցուածքով պաշտպան կանգնելու հայրենի սրբազան ժառանգութեան, աննահանջ պայքարով ծառայելու յանուն`

– Առաւել հզօր հայրենիքի` ազատ եւ ժողովրդավար Հայաստանի Հանրապետութեան,

– Անկախ Արցախի յառաջընթացի ու զօրացման, որ անշուշտ այսօր կը պայմանաւորուի բռնազաւթուած բոլոր տարածքներու վերադարձով,

– Աշխարհասփիւռ հայութեան գործօն համախմբման եւ, վերջապէս, համայն հայութեան դարաւոր նուիրական նպատակներու իրականացման:

Այսօր համահայկական մեր նոր երթը նաեւ պայմանաւորուած է հզօր Հայաստանի վերակերտումով: Հայ քաղաքական միտքին համար այսօրուան վերանկախացած Հայաստանն ու Արցախը հիմքը կը կազմեն մեր համազգային պայքարին ու վախճանական նպատակներու իրականացման` իբրեւ այդպիսին բոլոր ժամանակներէն աւելի հայրենիքի սահմանները անխորտակ պահելու, հայոց բանակը արդի ժամանակներուն համահունչ կարելիութիւններով համալրելու, հայ զինուորի գիտելիքն ու մարտունակութիւնը հզօրացնելու եւ հայութեան մէջ բանակը ապրող իրականութեան վերածելու գործօնը հրամայական ու անշրջանցելի անհրաժեշտութիւններ են եւ անոր հանդէպ ցուցաբերուած զօրակցութիւնը` համահայկական գլխաւոր օրակարգ: Հզօր հայրենիքով է միայն, որ  կարելի է` նստիլ բանակցութեանց սեղան, ստեղծել ուժեղ դիւանագիտութիւն, տարածել հարուստ մշակոյթ, արձանագրել տնտեսական աճ, ստեղծել կայուն ճարտարարուեստ, համախմբել ամբողջ հայութիւնը, կերտել ազգային արժէքներով սնանող նորահաս սերունդ եւ, վերջապէս, դառնալ յաղթանակած ազգ:

Հզօր Հայաստանի կերտումը պայմանաւորուած է պետականաշինութեան անյետաձգելի գործով, ուր ժողովրդավարութիւնը, արդարութիւնը եւ սահմանադրական այժմէական դրոյթները պէտք է դառնան յառաջադէմ պետութեան մը ստորոգելիները եւ երաշխաւորեն քաղաքացիին բարոյական, քաղաքական, տնտեսական եւ ֆիզիքական ապահովութիւնը:

Հայութեան համրանքին երկու երրորդը այսօր կ՛ապրի հայրենիքէն դուրս, եւ այդ համրանքը թուական ներկայութենէն համահայկական դրամագլուխի վերածելու համար հանդէսային ու ծիսակատարական արարողութիւններով չենք կրնար հասնիլ նկատառելի արդիւնքներու: Այստեղ սփիւռքի վերակազմակերպումը, սփիւռքի աւանդական, քաղաքական, հոգեւոր, բարեսիրական, մշակութային, մարզական եւ այլ կառոյցներու աշխատանքային նորարար ոճի եւ մօտեցումի որդեգրումը, երիտասարդութեան եւ ուսանողութեան ներդրումի ամբողջական ապահովումը, ինչպէս նաեւ հայկական միջավայրէն դուրս գտնուող հայութեան մեծ զանգուածը դէպի հայկական օրակարգ մօտեցնելու ու հզօր Հայաստանի կերտման առաջադրանքի իրականացման մասնակից դարձնելու հրամայականը կը մնան լուրջ հիմնախնդիրներ:

Այս բոլորին մէջ լիբանանահայութիւնը եւ լիբանանահայը կը շարունակէ մնալ պատրաստ զինուորը հզօր Հայաստանի կերտումին: Լիբանանահայ համայնքի կենսունակութիւնը եւ աշխուժութիւնը երաշխաւորելու համար անցնող երկու տարիներուն ընթացքին ծաւալած աշխատանքները Արամ Ա. վեհափառ հայրապետին հովանաւորութեամբ ու հայ քաղաքական կուսակցութիւններուն ճամբով աշխարհասփիւռ հայութեան լիբանանահայ համայնքի վերականգնումին համար ցուցաբերուած պատրաստակամութիւնը եւ զօրակցութիւնը պարտաւորեցնող հանգամանքներ են մեզի` բոլորիս համար, շարունակելու մեր անվհատ ու աննահանջ երթը եւ անխախտ պահելու կեդրոնական այս գաղութին համահայկական տեղն ու նշանակութիւնը: Անշուշտ տակաւին դժուարութիւնները պիտի շարունակեն մնալ առկայ, ու թերեւս ալ կարգ մը պարագաներու պիտի ստեղծուին յաւելեալ տագնապներ, բայց ճիգ պէտք չէ խնայենք, որ այդ բոլորը չդառնան անշրջանցելի արգելք եւ ստեղծեն խրամատ մեր երթին մէջ: Աւելի՛ն. լիբանանահայ համայնքի կենսունակութեան մէջ ամէն գնով պէտք է անտեսել խռպոտ ու աղմկոտ ձայներ, համայնքին ճամբով քաղաքական, անհատական նեղմիտ հաշիւներ հետապնդող միտումնաւոր արարքներ, ինչպէս նաեւ` այլոց կողմէ հրամցուած գունաւոր կեղծ լոզունգներով պարուրուած կարգախօսներ եւ, վերջապէս, գաղութի հոգեւոր, քաղաքական ու այլ կառոյցներու դերակատարութիւնը նսեմացմող վտանգաւոր երեւոյթներ: Պատմութիւնը շատոնց տուած է իր հատու պատասխանը այսպիսի եղանակային ու ժամանակաւոր կեղծ փրկարարներու եւ առաքեալներու:

Իւրաքանչիւր կազմակերպութիւն եւ կառոյց ինքզինք վերաթարմացնելու, իր աշխատանքները ընդարձակելու համար բնականաբար կարիքը ունի մնայուն ինքնարժեւորման նոր մարդուժի ու ժողովրդային պատկառելի նեցուկի, բայց կարիքը չունի օտարամուտ եւ օտարամոլ «բարեսիրտ» անհատներու կեղծ խրատներուն, հայութեան ցաւերով իբր թէ տագնապող արկածախնդիրներու եւ շահամոլներու:

Յարգելի՛ ներկաներ,

Եկէ՛ք` Հայոց ցեղասպանութեան 106-ամեակին առիթով վերանորոգենք մեր ուխտը, ամրօրէ՛ն հաւատանք մեր վաղուան վարդահեղեղ արշալոյսին, որուն ոտնաձայները պիտի լսուին արագ: Հայաստանը պիտի դառնայ հզօր, իսկ հայութիւնը` միասնակամ:

Մենք լիբանանահայութիւնն ենք…

Մեր պայքարը աննահանջ է…

Յարգա՛նք նահատակներուն:

Փա՛ռք հերոսներուն:

Share This Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )