«Նորարար Մշակոյթի Ծրագիր»

Վազրիկ

Շողակ Յովհաննէսեան

– Ի՞նչ է ծրագիրդ: Քիչ մը պատմէ այդ մասին:

Ծրագիրս կը կեդրոնանայ նկարչական վէպ մը (շարանկար) ստեղծելու վրայ: Շարանկարը ուրեմն պատկերներու եւ գրութեան միաձուլում մըն է, ուր անոնցմէ իւրաքանչիւրը ունի իր գործառոյթը: Պատմութիւնը տեղի կ՛ունենայ Պուրճ Համուտի մէջ եւ կը ներկայացնէ հոն բնակող հայ ծագում ունեցող Վազրիկ Լուցկիին կեանքին մէկ ակնթարթը, որ կը մեկնաբանուի զուգահեռ աշխարհներու դիտանկիւնէն: Ուրեմն վէպը կը պատկանի գիտաառեղծուածային ոճին, տեղի կ՛ունենայ ապագային մէջ եղող Պուրճ Համուտ քաղաքին մէջ: Սկիզբը կը մտածէի ուղղակի հրատարակել այս վէպը, բայց լայն հասանելիութիւն ապահովելու համար ընտրեցի առցանց ձեւաչափը, որպէսզի հնարաւոր ըլլայ աշխատանքը հասցնել աւելի մեծ թիւով մարդոց, ու նաեւ անոր շուրջ ստեղծել փոքր կամ մեծ համայնք մը, ուր կարելի ըլլայ քննարկել զայն եւ, ինչո՞ւ ոչ, նաեւ ծրագրել յառաջիկայ նմանատիպ ստեղծագործութիւններ: Շարանկարը արուեստի յատուկ ուղղութիւն մըն է եւ ունի բաւական լայն հանդիսատես, սակայն անոր երբեք չենք անդրադարձած արեւմտահայերէնով: Ծրագիրին երկրորդ մասը ընկերային եւ մարդաբանական տուեալներու առցանց շտեմարան մը ստեղծելն ու հանրայնացնելն է: Այսինքն իմ վէպիս ստեղծումին համար հետազօտական գետնի վրայ կ՛ընթանան աշխատանքներ, որոնց ընթացքին Պուրճ Համուտի մէջ եղող տարածքներ, ինչպէս նաեւ հոն ապրող անձեր կ՛ուսումնասիրուին իրենց հարազատութեամբ` մաս կազմելու արխիւային մեծ շտեմարանի մը, որ աւելի ուշ կրնայ բազմաթիւ այլ ծրագիրներու օգտակար դառնալ: Ասկէ զատ, վէպին ձեւաւորումին ընթացքին ստեղծուելիք հայկական տառատեսակները կամ ձեւաւորումի այլ գործիքներ տրամադրելի պիտի ըլլան առցանց բոլորին համար: Մէկ խօսքով, ծրագիրը ունի գեղարուեստական եւ գիտական զուգահեռ ընթացող ուղղութիւն:

– Շատ հետաքրքրական կը թուին ըլլալ այս բոլորը: Ինչպէ՞ս յղացար այս գաղափարը եւ անոր իրականացումը ի՞նչ կ՛աւելցնէ մեր իրականութեան:

Բաւական առաջ մտածած էի տարածքի մը յատուկ պատմութիւն ստեղծելու մասին: Ես մասնագիտութեամբ ճարտարապետ եմ եւ հետաքրքրուած եմ պատմողական իրավիճակներ տեսնելու տարածքային պարունակներու մէջ: Ճարտարապետութիւնը ինքը իր մէջ ունի այդ հնարաւորութիւնը: Ուրեմն մտայղացումս մասնագիտական հետաքրքրութենէ մը կու գայ առաջին հերթին: Կ՛ուզէի ստեղծել պատմութիւն մը, որուն պատումին մէջ հաւասարազօր տեղ ունենայ ճարտարապետութիւնը: Իմ պատմութեանս մէջի հերոսը անջատ չէ իր միջավայրէն, նոյնիսկ երբ այդ միջավայրը իսկական քաղաքի մը երեւակայական տարբերակն է:

– Ի՞նչ ընթացք ունի այս աշխատանքը: Այլ մարդոց հետ կը համագործակցի՞ս:

Վէպի միջավայրին ստեղծումին համար արդէն ճարտարապետական հետազօտական աշխատանքները աւարտած են: Պուրճ Համուտի կառոյցները, շինութիւնները, տարածքները բոլորն ալ նշուած են քարտէսի վրայ: Հիմա կ՛աշխատինք մարդաբանական հետազօտութեան վրայ, եւ այս աշխատանքը կը վարէ Արազ Գոճայեանը, որ այս ոլորտի մասնագէտ է: Հանդիպումներու եւ հարցազրոյցներու ընդմէջէն Արազը կը վաւերագրէ Պուրճ Համուտի ներկայի եւ անցեալի կերպարները, կը լսէ ու կը գրէ անոնց պատմութիւնները կապելով զանոնք իրենց միջավայրին: Աւելի ուշ, այս կերպարները եւ իրենց մասին տեղեկութիւնները հնարաւոր պիտի ըլլայ զետեղել քարտէսի վրայ: Անշուշտ այս աշխատանքին ընթացքին տուեալ անհատները կը տեղեկանան տարուող աշխատանքին մասին եւ անոր մաս կազմելու համար իրենց համաձայնութիւնը կու տան:

– Ի՞նչը դրդեց այս ծրագիրը մշակելուն:

Այս վէպը ստեղծելուս պատճառներէն մէկը հանրութեանը յիշեցնելը կամ ցոյց տալն է, որ մեր մշակոյթը` որպէս ազգային հաւաքականութիւն, պէտք է ապրի այդ օրուան համեմատ: Չենք կրնար ընդմիշտ քարացած մնալ անցեալին մէջ եւ ենթադրել, որ մեզի հասած մշակութային դրսեւորումները միատարր են եւ փոփոխութիւններ չեն կրած ժամանակին ընթացքին: Երբ մենք կը սառեցնենք մեր մշակոյթը եւ անոր բնական զարգացումին համար միջավայր չենք ստեղծեր, անձնասպանութիւն գործած կ՛ըլլանք: Այո՛, գիտաառեղծուածային շարանկարը մեր ազգային մշակոյթին մաս չի կազմեր, բայց եւ այնպէս այսօրուան մեր իրականութեան կը պատկանի, եւ ես կը հաւատամ, թէ այս բացութիւնն է, որ պէտք է լեցնենք նոր ստեղծագործութիւններով: Մեր մշակոյթը չի կրնար գոյատեւել, եթէ մեր ներկան ներդրում մը չունենայ անոր զարգացումին մէջ, իսկ ես` որպէս անհատ, կ՛ուզեմ, որ իմ կեանքս, խօսքս եւ գործս ներդաշնակ ըլլան:

– Ի՞նչ կու տայ այս ծրագիրը քեզի:

Մենք` իբրեւ սփիւռքահայեր, նոյնիսկ եթէ մեր դպրոցական կրթութիւնը ստացած ենք հայկական վարժարաններուն մէջ, կու գայ պահը, երբ կ՛անջատուինք այդ փոքրիկ ապահով միջավայրէն եւ մուտք կը գործենք աւելի բարդ միտքերու աշխարհ: Ցաւօք սրտի այս մէկը ընդհանրապէս կ՛ըլլայ այլ լեզուներով, որոնցմով մենք կը ստանանք մեր բարձրագոյն եւ մասնագիտական կրթութիւնը: Հայերէնով մտածելը կը դառնայ հազուադէպ, եւ կեանքի բարդ նիւթերուն մասին կը մտածենք մեր երկրորդ կամ նոյնիսկ երրորդ լեզուով: Ես տաս տարի ուսանած եմ Պէյրութի ամերիկեան համալսարանէն ներս եւ իմացական աշխարհս զարգացած է անգլերէնով: Այսօր Լիբանանի մէջ անգլերէնով մտածելս երկուութիւն մը կը ստեղծէ, վիճակ մը, որմէ կ՛ուզեմ ձերբազատիլ` մայրենի լեզուիս գործածութիւնը ամրապնդելով եւ զարգացնելով զայն:

«Վազրիկ»-ը պիտի հրապարակուի յունիս 2022-ին:

———————

Ես Շողակ Յովհաննէսեանն եմ, աւարտած եմ ճարտարապետական եւ փիլիսոփայական մասնագիտութիւններով Պէյրութի ամերիկեան համալսարանը: Կ՛ուսումնասիրեմ տարածութիւններու զգացական ազդեցութիւններու բազմաթիւ տեսակները: Նաեւ հետաքրքրուած եմ բոյսերով, կատուներով եւ ձեռակերտ այլազան արուեստներով:

Share This Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )