Մեր Սրտին ու Հոգիին Թագն ու Պսակն Ես, Հայո՜ց Բանակ

Ալպէրթ Յովհաննիսեանին` հերոս նահատակին

 

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ

Կ՛ըսեն, եւ ճշմարտութիւն է անտարակոյս, որ զինուոր մը իր մարտական ու բարոյահոգեբանական մկրտութիւնը կը ստանայ պատերազմի դաշտին վրայ, իսկ բանակի մը ռազամագիտական պահուածքն ու կարողութիւնը ի յայտ կու գան տուեալ պատերազմի աւարտին:

Այդ աւարտը կրնայ ըլլալ յաղթանակով կամ` պարտութեամբ:

Ժամանակակից հայոց պատմութիւնը արձանագրեց մեր բանակի կեանքին ու գործունէութեան վերաբերող 44 օրերու ԴՐՈՒԱԳ մը, որով հպարտանալու եւ տխրելու բազում պատճառներ ունի մեր ազգը:

Այո՛, դրուագ մըն էր պատահածը, եթէ երբեք կը հաւատանք, որ հայոց բանակի ծնունդը կ՛երթայ մինչեւ ՆՔ 4-րդ հազարամեակ:

Իսկ հայոց ազգը, որ տխրութեամբ թաթաւուն աչքեր ունի եւ յուսալքուածի պատկեր կը պարզէ այս օրերուն, իր նորաստեղծ պետականութեամբ ու քաղաքական մտքի հասունութեամբ կը գտնուի տեսականի մարտահրաւէրներու դէմ յանդիման:

Աւելի՛ն. ազգը իր բաղադրիչ մասերով, իր կարգին, պարտաւոր է անյապաղ հաստատագրել, ցոյց տալ, իր հաւաքական կամքին, ուժին, ապրումներուն, յոյզերուն, տեսլականին, իմաստութեան ու գոյութենական պայքարին ճշմարտացիութիւնը:

Իրօք, եթէ երբեք պիտի չուզենք յանձնուիլ թշնամի ուժերու, պարզ ըսած, սադայելական ծրագիրներու քմայքին կամ հեգնանքին, բազմապիսի հարուածներուն, ապա սփիւռքահայութիւնն ու հայրենի հողին վրայ ապրող իւրաքանչիւր հայ,  հարկաւոր է բացայայտել իր ներքին պահուածքին իսկութիւնը եւ լծուիլ ազգային նորովի դիմագիծի, առանձնայատկութեան եւ առաքելութեան պատուաստումին:

Համոզուած ենք, որ իբրեւ առաքինի ազգ, չունինք այլ ճանապարհ, այլապէս կը հաւատանք, որ իբրեւ հազարամեակներու ճանապարհորդ, սա է միակ ուղին, այո՛, ազգային գաղափարական ուղին, որուն հիմքը մարդկային վեհափառ արժէքներով լիացած է, շիկացած ու ամրապնդուած:

Ազգ – բանակ:

Վերջին տասնամեակին յաճախ «ծամուած» ու անոր շուրջ գոյնզգոյն մտքեր հիւսուած հասկացութեան մը մասին է խօսքը: Հասկացութիւն մը, որուն կը ձգտին քաղաքակիրթ աշխարհի տարբեր երկիրներ, անշուշտ, անոր տալով իւրովի իմաստ ու, այսպէս ըսած, համաշխարհայնացած բացատրութիւն: Աւելի՛ն. բաւարար է մօտէն ուսումնասիրել 21-րդ դարու համաշխարհային կարգն ու սարքը, պետութիւններու եւ ժողովուրդներու ձգտումները, եւ արդէն յստակ պիտի դառնայ հետագայ տարիներու, տասնամեակներու տիրակալ ուժերու պահուածքը:

Յիշեցնել է պէտք, որ ազգ-բանակ հասկացութիւնը դուրս պէտք է բերել նեղմիտ մօտեցումներէ, ստոր շահարկումներէ եւ քմահաճ վերաբերումէ, որպէսզի անով  կարելի ըլլայ առաւե՛լ զօրանալ ազգովին ու պետականութեամբ, այլապէս  ստեղծելով այնպիսի պաշտպանական համակարգեր (քաղաքական, տնտեսական, ընկերային, ազգագրական, գիտական ոլորտներու եւ այլն), որոնցմով կարելի պիտի ըլլայ իմաստաւորել մեր գոյութենական պայքարը:

Արդար է հարցադրել, թէ ինչո՞ւ այսքան շեշտուած ձեւով ազգի ու բանակի ճակատագիրները իրարու կ՛առնչենք եւ իրարմով կ՛իմաստաւորենք, պարզապէս որովհետեւ խօսքը կը վերաբերի ժողովուրդի մը, որուն կենսագրութիւնը ունի եզակի բաղադրատարրեր եւ առանձնայատուկ կառուցուածք:

Այլ խօսքով` Հայաստանի հողին վրայ կատարուած 44 օրերու պատերազմը, որ տեղի ունեցաւ ամբողջ մարդկութեան առջեւ, ապացուցեց էական հաստատում մը, որ, թէեւ  հայոց բանակը կռուեցաւ քաջաբար, հայ զինուորը գերազանցեց ինքզինք, հայոց մարտական բազուկը կրցաւ ահաւոր հարուածներ հասցնել թշնամի ուժերու, տոկալ ու դիմադրել, այդուհանդերձ պարտուեցաւ` պատճառ դառնալով հայրենիքի մէկ մասի կորուստին:

27 սեպտեմբեր – 10 նոյեմբեր 2020:

Հայոց բանակի օրագրութեան մէջ արձանագրուած թուականներ են, որոնց մասին դեռ երկա՜ր ու խորասոյզ վերլուծութիւն, ճշմարտացի բացայայտումներ ու մանաւանդ եզրայանգումներ պիտի կատարէ հայ ռազմագիտական միտքը, եթէ երբեք ուզէ պատուով գոյատեւել եւ հպարտութեամբ ապրիլ հետագայ դարերուն:

Գիտակցաբար զանց կ՛առնենք ու այլ պատեհ առիթներու կը թողունք հայոց բանակի պարտութեան տուն տուող հիմնական պատճառներուն մասին գրելն ու ըստ էութեան վերլուծելը, որովհետեւ մօտիկ ապագան բազում ճշմարտութիւններ ի յայտ պիտի բերէ, յատկապէս ինչ կը վերաբերի հայ քաղաքական մտքի տհասութեան, պաշտպանական համակարգի մէջ առկայ ահաւոր բացթողումներու, դաւաճանական արարքներու ու ազգի մակարդակի զիջողութեան:

Իրօք, հայոց բանակը կրեց պարտութիւն, սակայն հայ զինուորի կերպարը մնաց վեհ ու սրբազան, աւելի՛ն. հայ զինուորի դիմագիծը մնաց անբասիր, միտքն ու հոգին` պայծառ, կամքը` անկոտրում, բազուկը` անայլայլ, ուժեղ, հզօր ու անվրէպ:

18-20 ամեայ հայ զինուորը ամբողջ աշխարհին ցոյց տուաւ իր պահուածքը:

Զօրակոչիկ հայ երիտասարդը, ապաւինած իր կամքին ու ռազմագիտական ուսմունքին, պատերազմի դաշտին վրայ հրաշքներ գործեց եւ թուրք-ազերի բանակին ողնաշարը կոտրեց: Թէժ պատերազմի օրագրութիւնը պատուով արձանագրեց հայ զինուորի բազմախորհուրդ սխրանքին մեծութիւնը, երբ ի գին մեծ զոհողութիւններու ան կրցաւ հայոց արժանապատուութիւնը բարձր պահել, տոկալ ու դիմադրել թշնամի ուժերու գերակշիռ յարձակումները:

Իր կարգին, հայոց բանակի հրամանատարը յաջողապէս կրցաւ նուաճել փառքի գագաթը, երբ թեւ ու թիկունք եղաւ իր զինուորին ու զայն առաջնորդեց դէպի պատերազմի դաշտ` արի ու անսասան կեցուածքով:

Հարկ է հաստատել, որ հայոց բանակի տարբեր ստորաբաժանումներ, շնորհիւ իրենց ռազմարուեստի գիտելիքներուն եւ ընձեռուած զէնքերուն, շեշտակի ու ուժեղ հարուածներ հասցուցին թշնամի ուժերուն` կասեցնելով անոնց խօլ յարձակումները:

Պահ մը ենթադրել է պէտք, թէ ի՛նչ վիճակի պիտի մատնուէր ազգը ամբողջ, եթէ երբեք հայ զինուորն ու հրանամատարը սրտով ու ատամներով չկռուէին, փախուստ տային ու նահանջէին, կամ` թշնամի հորդաներու դիմաց երկչոտ հոգեվիճակի մէջ գտնուէին:

Բաւարար է յիշել հայ ազգի ընտիր զաւակներէն հայոց բանակի անկրկնելի հրետանաւոր Ալպէրթ Յովհաննիսեանի արծուասիրտ ու հայաբորբ կերպարը, որով կրցաւ մարմնաւորել հայ զինուորի ուժին ու կորովին առանձնայատկութիւնը:

Ալպէրթի փոշոտած դէմքին, հեզահամբոյր ժպիտին, արարատապաշտի ու հայրենասէրի կեցուածքին շնորհիւ հայոց բանակը, թէեւ պարտուած, բայց եւ այնպէս կրցաւ իր մէջ ուժ գտնել եւ հերոսագրութեան նոր էջեր նորահաս սերունդին փոխանցել:

Օրին, Ալպէրթի լուսանկարին ընդմէջէն, ազգը իր բաց աչքերով տեսաւ հայ բազուկի ուժգնութիւնն ու թնդանօթի անվրէպ աշխատանքը: Աւելի՛ն. հայութիւնը իր ողջ էութեամբ զգաց, յուզուեցաւ եւ ցասումով լեցուեցաւ, երբ իմացաւ Ալպէրթի նահատակութիւնը, որ խորքին մէջ մարմնաւորում էր աւելի քան հինգ հազար սրբազան տղոց սխրանքին, զոհողութեան ու գիտակցական նուիրումին:

Հայոց բանակի տօնին առիթով իրաւունքն իսկ չունինք մտածելու կամ գրելու դասալիք թէ դաւաճան զինուորներու կամ հրամանատարներու մասին: Անոնք, թէեւ ողջ են, բայց կը գտնուին ազգի տականքի շարքերուն ու պատմութեան աղբանոցին մէջ, անոնք իրենց նեխած ու այլասերած արեամբ դատապարտուած են հետագայ սերունդներու արդար նզովքին:

Եռաբլուրի տղոց յիշատակն ու անոնց բարի ժպիտներուն սրբազան ցոլքերը պիտի մնան մշտաբորբոք Արարատի գագաթին ու հայ սրտերու կիզակէտին:

 

 

Share This Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )