Փորթուգալի խորհրդարանը 26 ապրիլ 2019-ին որդեգրեց Հայոց ցեղասպանութիւնը ճանչցող բանաձեւ մը, որուն մէջ նշուած է. «Ապրիլ 24-ին միջազգայնօրէն կը նշուի հայ բնակչութեան դէմ կատարուած ջարդերու սկիզբը. այդ օր օսմանեան իշխանութիւնները Կոստանդնուպոլսոյ մէջ ձերբակալեցին եւ մահապատիժի ենթարկեցին 250 հայ մտաւորականներ ու համայնքային ղեկավարներ` համաձայն «Երիտասարդ թուրքեր»-ու կառավարութեան հրամաններու:
«Համաշխարհային Ա. պատերազմին եւ զայն յաջորդած տարիներուն ընթացքին, ցեղասպանութեան պատճառով զոհուած հայերուն թիւը կը գնահատուի 800.000-1,5 միլիոն: Օսմանեան իշխանութիւններուն կողմէ իրենց տարածքին մէջ բնակող հայ փոքրամասնութեան դէմ գործուած համակարգուած ոչնչացումը պատմաբաններու միջազգային հանրութիւնը կը նկատէ 20-րդ դարու առաջին ցեղասպանութիւն: Կոտորածներ, հարկադիր աշխատանքներ, հարկադիր տեղահանութիւն եւ մահուան կարաւաններ դէպի սուրիական անապատ, ուր կիները, երեխաները, տարեցները եւ վատառողջները ենթարկուեցան բռնութիւններու եւ ջարդերու, նշուեցան մարդկութեան պատմութեան մութ էջին վրայ: Դաժանութիւններէն մազապուրծ հազարաւորներ ենթարկուեցան դաւանափոխութեան, վաճառուեցան ստրկութեան, իսկ անոնք, որոնք կրցան փախչիլ, ձեւաւորեցին աշխարհասփիւռ հայութեան համայնքները:
«Այլ ազգային եւ քրիստոնեայ խումբերը, ինչպէս` ասորիները եւ օսմանեան յոյները, նոյնպէս հալածուեցան օսմանեան կառավարութեան կողմէ, եւ անոնց դէմ այդպիսի վերաբերմունքը շարք մը պատմաբաններու կողմէ կը նկատուի նոյն ցեղասպան քաղաքականութեան մաս:
Ցեղասպանութեան հիմնական կազմակերպիչները Օսմանեան ռազմական դատարանին կողմէ (1919-1920) դատապարտուեցան մահապատիժի կամ ազատազրկման` կատարուած յանցագործութիւններուն համար, սակայն դատարանին վճիռները երբեք չգործադրուեցան:
«Այս յիշատակի տուրքը դաս է մեր ժամանակներուն համար, որովհետեւ համաշխարհային տարողութեան հասնող ազգայնականութեան, այլատեացութեան եւ անհանդուրժողականութեան մակարդակի առկայութեան պարագային` հիմնորոշ է յիշել անցեալի անդունդները:
«Նաեւ յիշատակի մշակոյթին միջոցով է, որ հանրապետութեան խորհրդարանը կը վերահաստատէ մարդու իրաւունքներու պաշտպանութեան իր յանձնառութիւնը եւ կ՛ընդգծէ ժողովուրդներու, մշակոյթներու եւ քաղաքակրթութիւններու միջեւ երկխօսութեան ամրապնդման կարեւորութիւնը:
«Այսպիսով, հանրապետութեան խորհրդարանը լիագումար նիստի ընթացքին իր ցաւակցութիւնը կը յայտնէ 1915 թուականի Հայոց ցեղասպանութեան զոհերուն` պահպանելով յիշողութիւնը իբրեւ ժողովուրդներու հաշտեցման եւ մարդկութեան հիմնարար արժէքներու պաշտպանութեան կարեւոր տարր»:
Թուրքիա Կը Քննադատէ
Թուրքիոյ արտաքին գործոց նախարարութիւնը մէկ օր ետք հրապարակեց յայտարարութիւն մը, որուն մէջ կը քննադատէ Փորթուգալի խորհրդարանին կողմէ որդեգրուած բանաձեւը:
Յայտարարութեան մէջ մասնաւորաբար կը նշուի. «Մենք կը քննադատենք Փորթուգալի խորհրդարանի 1915 թուականի դէպքերուն վերաբերեալ 26 ապրիլ 2019-ին տուած որոշումը: Պատմութիւնը սեւցնող, միջազգային իրաւունքն ու եւրոպական իրաւունքը չյարգող նմանատիպ մօտեցումները երբեք չեն կրնար ընդունուիլ»:
Յայտարարութեան մէջ նաեւ կը նշուի, որ Թուրքիան Փորթուգալէն կ՛ակնկալէ ներքաղաքական շարժառիթներով իրականութիւնը խեղաթիւրելու փոխարէն յարգանք ցուցաբերել պատմական փաստերու, արխիւային ապացոյցներու նկատմամբ:
