«Ցեղասպանութեան Կանխարգիլման Հարցով Հայաստանը Առաջնորդողի Դեր Պէտք Է Ստանձնէ» Յակոբ Տէր Խաչատուրեան

Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչման, դատապարտման ու հատուցման գործընթացին մէջ, բնականաբար, շեշտադրումները կը փոխուին: Մենք բախտաւորութիւնը ունեցած ենք ճանաչման գործընթացը բաւական յառաջ տանելու ու հասնելու այն բանին, որ աշխարհի կարեւորագոյն պետութիւնները ճանչցած են Ցեղասպանութիւնը: Այս մասին այսօր Հայոց ցեղասպանութեան զոհերու յիշատակը անմահացնող յուշահամալիրին` Ծիծեռնակաբերդի մէջ ըսաւ ՀՅԴ Բիւրոյի ներկայացուցիչ Յակոբ Տէր Խաչատուրեանը:

Ըստ անոր, յատկապէս վերջին տարիներուն կը շեշտադրուի հատուցումը` յատուկ թղթածրար պատրաստած են եւ` իրաւունքներու ուսումնասիրութեան միջազգային հիմնադրամ ստեղծած:

«Որպէս համահայկական,  քաղաքական  ու պայքար մղող կազմակերպութիւն` Հայ դատի 4 առաջնահերթութիւններէն է Ցեղասպանութեան ճանաչումն ու հատուցումը: Միւս երեքը կը վերաբերին հայրենի երկու պետութիւններուն` Հայաստանին ու Արցախին օժանդակելուն, հայապատկան հողերու եւ հայութեան խնդիրին ու աշխարհով մէկ երիտասարդութեան քաղաքականացմանը: Աւելի քան 100 տարի կ՛աշխատինք ազատ, անկախ ու միացեալ Հայաստանի սկզբունքային գաղափարի շուրջ եւ հիմա կ՛ուզենք այդ սկզբունքէն աւելի` գործնականի անցնիլ: Կարեւոր է նաեւ Թուրքիոյ ապրող ծպտեալ հայերու խնդիրը, որովհետեւ այդ հողերուն վրայ կ՛ապրին իսլամացուած, թրքացուած կամ այլ փոքրամասնութիւն ներկայացնող հայեր: Այդ խայտաբղետ ուղղութիւնը, որ կը ներկայացնէ Արեւմտեան Հայաստանը, անշուշտ, իւրայատուկ ուշադրութեան առարկայ է մեզի համար: Այս բոլոր աշխատանքները, իրաւական հիմքերը, միջազգային փաստաթուղթերը, Ուիլսընեան իրաւավճիռը շատ աւելի լուրջ ու մասնագիտական քննարկման կը կարօտին: Այդ գործընթացը քանի մը տարի առաջ սկսած ենք, ու բնական է` անոնցմէ ամէն մէկը այսօր  յստակ պատասխան չունի», աւելցուց ՀՅԴ Բիւրոյի ներկայացուցիչը:

Լրագրողներու հետ զրոյցի ընթացքին ան նշեց նաեւ, որ հայ ժողովուրդին համար խիստ կարեւոր է արդարութեան հաստատման խնդիրը, իսկ Ցեղասպանութեան ճանաչումը հիմք կ՛ըլլայ միջազգային արդարութեան վերականգնման գործընթացին համար, ինչպէս նաեւ կը ստիպէ Թուրքիոյ` ընդունիլ պատասխանատուութիւնն ու, ինչո՞ւ ոչ, հատուցել:

Սահմաններ փակելու ու շրջափակում իրականացնելու` Թուրքիոյ այսօրուան թշնամական վերաբերմունքը, ըստ Տէր Խաչատուրեանի,  դժբախտաբար, ոչ միայն զղջման նշոյլ ունի անգամ, այլ ամբողջովին ժխտման քաղաքականութեան մասին կը վկայէ: Այդ պատճառով ալ պէտք է պայքարինք ազգովին` Հայաստան, Արցախ ու ի սփիւռս աշխարհ:

Պատասխանելով լրագրողներէն մէկուն դիտարկման, որ Հայաստանը ընդունած է Ողջակիզումը, բայց Իսրայէլը չէ ճանչցած Հայոց ցեղասպանութիւնը, ՀՅԴ Բիւրոյի ներկայացուցիչը արձագանգեց. «Ձեզի ըսեմ` անոնք շատ անհանգիստ կը զգան այդ հարցով, ատոր համար ալ աճպարարութիւն կ՛ընեն, երբ Իսրայէլի մէջ Հայաստանի ներկայացուցիչները պաշտօնեաներուն այդ թեմայով հարց կ՛ուղղեն: Իսրայէլի անհատ ղեկավարներ արդէն ճանչցած են, հարցը պետական ճանաչման գործընթացն է, որ թրքական ճնշումի, աշխարհաքաղաքական նկրտումներու պատճառով կեանքի չի կոչուիր: Հարցէն կը փորձեն հեռու մնալ, բայց փաստը չեն ժխտեր: Պետական պաշտօնեաները երբեք չեն ըսեր, թէ Ցեղասպանութիւն չէ եղած, պարզապէս կ՛անտեսեն կամ խուսափողական պատասխան կու տան: Բայց վստահ եմ, որ ժամանակը կու գայ, ու Իսրայէլը կ՛ընդունի Ցեղասպանութիւնը: Իսրայէլցի մտաւորականներն ու քաղաքագէտները իրենց պետութեան ղեկավարներուն յաճախ կ՛ըսեն, որ որդեգրուած քաղաքականութիւնն անընդունելի է ցեղասպանութիւն տեսած իսրայէլցի ժողովուրդի կողմէ: Այդ ուղղութեամբ մենք աշխատանքները կը շարունակենք, ու Իսրայէլի կողմէ Ցեղասպանութեան ճանաչումը ժամանակի խնդիր է: Անհրաժեշտ է, որ երբեք անջատաբար չաշխատինք, այլ, հակառակը, շարունակաբար պահանջենք Իսրայէլէն, որ իր բարոյական պարտաւորութիւններուն տէրը ըլլայ»:

Տէր Խաչատուրեանը ընդգծեց նաեւ, թէ այն թէզը, որ մշտապէս ըսած ու պնդած են`  Ցեղասպանութեան ճանաչումը պէտք է նախապայման ըլլայ Թուրքիոյ հետ բանակցելու հարցով, կը շարունակէ օրակարգային մնալ: «Եթէ ընդունինք, որ առանց նախապայմաններու ու առաջնորդուելով Հայաստանի շահերով` բանակցութիւններ սկսինք, Թուրքիան է, որ ուղղակի թէ անուղղակի կերպով ամէն տեսակի նախապայմաններ առաջ պիտի քաշէ, ինչ որ ըրած էր նաեւ վերջին տարիներուն: Բարեբախտաբար այդ ծուղակը մենք նկատեցինք, ու ատոր դէմ պայքարեցաւ Դաշնակցութիւնը: Եթէ այս իշխանութիւնները կ՛ուզեն առանց նախապայմաններու քաղաքականութիւնը առաջ տանիլ, մենք հարց չունինք», շեշտեց ան` աւելցնելով. «Թէ՛ նոր, թէ՛ նախկին իշխանութիւնները Ցեղասպանութեան ճանաչման մասով որոշակի աշխատանքներ տարած են, եւ ատոր գագաթնակէտը 2015-ն էր, երբ համաշխարհային տարողութեամբ հռչակագիր ընդունեցինք, որուն մէջ կէտ առ կէտ նշած էինք հիմնական ընելիքներն ու թեզերը»:

Հարցին, թէ ցեղասպանութիւններու կանխարգիլման ու ատոնց միջազգային ճանաչման հարցին մէջ Հայաստանը ի՞նչ դեր կրնայ ստանձնել, Յակոբ Տէր Խաչատուրեանը պատասխանեց. «Առաջնորդողի դեր, որովհետեւ մեր օրերուն քիչ ժողովուրդներ ցեղասպանութեան զոհ դարձած են: Անշուշտ անցեալին ալ եղած են տարբեր տեսակի ցեղասպանութեան օրինակներ, բայց արդի շրջանի ցեղասպանութեան զոհը, ցաւօք, մենք ենք, ու այդ մասով Հայաստանը բարոյական պարտաւորութիւն ունի` միջազգային բոլոր հարթակներէն բարձրաձայնելու, պահանջելու որեւէ տեսակի ցեղասպանութեան դատապարտում եւ գործնականացնելու ՄԱԿ-ի մէջ նշանաւոր հռչակագիրը, օրէնքը, որ կը վերաբերի ցեղասպանութեան ճանաչման եւ դատապարտման»:

«Հիմա մարդիկ կան, որ կ՛ըսեն, թէ վերոնշեալ հռչակագիրը յետադարձ ուժ չունի, սակայն ատիկա անընդունելի սահմանում է մեզի համար: Բայց պէտք չէ մոռնալ, որ Ցեղասպանութեան եզրոյթի ստեղծողը` Ռաֆայէլ Լեմքինը, 1946-ին «American Scholar» ամսագրին մէջ հրապարակուած «Ցեղասպանութիւն» (Genocide) վերնագիրով եւ ցեղասպանութեան յանցագործութեան խնդրի հետազօտութեան նուիրուած իր յօդուածին մէջ, անդրադառնալով նացիստներու կողմէ Եւրոպայի մէջ հրեաներու եւ միւս ազգերու նկատմամբ իրականացած ցեղասպանութեան, առաջին անգամ ներկայացուցած է հին աշխարհի պատմութենէն սկսած տեղի ունեցած ցեղասպանութեան օրինակները, որոնք իրենց գագաթնակէտին հասած են Հայոց ցեղասպանութեան տեսքով», ամփոփեց ՀՅԴ Բիւրոյի ներկայացուցիչը:

 

 

Share This Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )