Լիբանանեան քրիստոնեայ քաղաքական գլխաւոր ուժերու ներկայացուցիչներուն միջեւ խորհրդակցութիւնները եւ անոնցմէ անդին անցնող նաեւ կառավարութեան ձեւաչափին մասին քննարկումները յուսադրիչ նախանիշեր են կառավարութեան կազմութեան ոդիսականի աւարտին:
Յուսադրիչ, բայց ոչ բաւարար անշուշտ, քանի որ պարզ է, որ քրիստոնեայ համայնքը բաղկացնող գլխաւոր ուժերու եւ երեսփոխանական պլոքներու միջեւ կայացած համաձայնութիւնները պէտք է ստանան միջհամայնքային եւ ատով նաեւ համալիբանանեան տարողութիւն:
Լիբանանեան ուժերու առած նախաձեռնութիւնը մէկ կողմէ կը ձգէ այն տպաւորութիւնը, որ փոխզիջումնային սկզբունքով, առանց նախապայմաններու եւ կտրուկ մերժումներու համախոհական մթնոլորտի մէջ կը միտի ձեւաւորել կառավարութիւնը, միւս կողմէ քաղաքական ընթերցումով գնդակը միւս համայնքներու դաշտ ուղարկելու իրատեսական մեկնաբանութեան դուռ կը բանայ:
Իսկ ահա միւս կիսադաշտին մէջ խաղի կանոնները կը բարդանան: Եթէ պահ մը զանց առնենք համայնքային դրութիւնը եւ հեռակառավարման վարկածը, ապա գործընթացը աւելի հեզասահ տեսնելու նախադրեալները պիտի նկատենք: Քաղաքական ըմբռնողութեան յուշագիր ստորագրած խորհրդարանական երկու մեծագոյն խմբակցութիւնները քաղաքագիտութեան տարրագոյն կանոններով կրնան կազմել կառավարութիւն եւ ապա մշակել ծրագիր եւ ստանալ խորհրդարանի վստահութեան քուէն: Խօսքը կը վերաբերի Ազգային ազատ հոսանքի եւ Հըզպալլայի խորհրդարանական խմբակցութիւններուն:
Բնականաբար այսքան պարզ չէ գործընթացի տրամաբանութիւնը. միջհամայնքային համընդհանուր համաձայնութիւնը խոչընդոտող արտաքին ազդակներ կան: Այդ գործօնները նախ եւ առաջ տարածաշրջանային գործընթացներուն հետ կրնան կապուած ըլլալ:
Մանրադիտակը հեռացնելով Լիբանանի քաղաքական հրապարակէն եւ լուսարձակները կեդրոնացնելով աշխարհագրական անմիջականութեան վրայ, նկատենք, որ ռազմաքաղաքական աշխուժութիւն կ՛երեւի դրացի Սուրիոյ եւ այս պարագային անոր հարաւային հատուածին վրայ:
Երկարապատում վերլուծաբանութեան պէտք չկայ այնտեղ տեսնելու համար ռուս-ամերիկեան լուռ հասկացողութիւն մը` սուրիական կառավարական ուժեր հարաւային շրջան տեղակայելու եւ այդ առաջադրանքին համար ճանապարհ հարթելու համար:
Այդ կը նշանակէ մինչ այժմ այնտեղ գտնուած Հըզպալլայի ուժերու հեռացումը շրջանէն: Այս լուռ հասկացողութենէն անմասն չէ նաեւ Անգարան, որ մերթ առանցք պահելու, մերթ իր քայլերով ռազմավարական գործընկեր մեկուսացնելու գործողութիւններուն աշխուժ մասնակցութիւն կ՛ունենայ:
Հըզպալլան անշուշտ որքան իրանեան խաղաթուղթ նկատուի, նոյնքան նաեւ Լիբանանի կայունութիւնը երաշխաւորող գլխաւոր երաշխիք է: Եւ բնականաբար հիմնական յենասիւն բոլոր կառավարութիւններու ձեւաւորման համար:
Խնդիրը տարածաշրջանային նշանակութիւն ունի այնքանով, որքանով այսօր փորձ կը կատարուի իրանեան յենասիւները չէզոքացնելու: Պատժամիջոցներէն մինչեւ վառելանիւթի արտահանման դէմ դրուած արգելքը եւ տնտեսական ճգնաժամի շահարկումով ներիրանեան խլրտումներ յառաջացնելը աշխարհաքաղաքական ընդհանուր քաղաքականութեան բաղադրիչներ են:
Միաժամանակ սակայն դժուար է չնկատելը Թեհրանի ազդեցութեան գօտիները Իրաքի, Պաղեստինի, Սուրիոյ, Քաթարի, Արաբական ծոցի տարբեր երկիրներու մէջ եւ յատկապէս ներքին հսկայական պաշարներու արդիւնաւէտ օգտագործումով պատժամիջոցներու ազդեցիկութիւնը նուազեցնելու պետական քաղաքականութեան շարունակութիւնը:
Վերադառնանք Լիբանանի քաղաքական հրապարակ եւ դարձեալ տեսնենք, որ ներքրիստոնէական ու լեռնալիբանանեան համախոհութեան, նախագահ-վարչապետ աշխուժ երկխօսութիւններու եւ հասարակ յայտարարներու յանգելու նկրտումները համալիբանանեան տարողութիւն ապահովելու համար այլ անհրաժեշտ փուլեր ունին թեւակոխելիք տակաւին: Այստեղ արդէն ոչ թէ մեկուսացման, այլ համագործակցութեան եւ միջհամայնքային համագոյակցութեան իրողական երեւոյթները բաւարարէն աւելի անհրաժեշտ հրամայական են կառավարութեան կազմութեան եւ պետութեան բնականոն ընթացքի ապահովման համար:
«Ա.»
