ՄԵԼԻՆԷ ԱՆՈՒՄԵԱՆ
Թուրքիոյ մէջ ապրիլ ամսուան ընդառաջ աւելի յաճախակի կը դառնան հակահայկական խորհրդաժողովներն ու ձեռնարկները: Վերջերս հոն խորհրդաժողով կազմակերպուած է` «Հայկական հարցը եւ գաւառապետ Քեմալ պէյը» նիւթով։ Այդ մասին կը հաղորդէ «Ակունք»-ը` վկայակոչելով թրքական «Միլլիյէթ» պարբերականը:
Աղբիւրին համաձայն, խորհրդաժողովին ելոյթ ունեցած է Իհսան Քուրթը, որ խուսափած է մինչեւ իսկ թրքական պաշտօնական պատմագրութեան կողմէ ընդունուած «տեղահանութիւն» բառէն` Հայոց ցեղասպանութիւնն անուանելով «տեղափոխում» եւ պնդելով, թէ իբր «աքսոր իմաստով կիրարկուող տեղահանութիւն չէ եղած»:
Թուրք «գիտնականը» կրկնած է նաեւ թրքական պաշտօնական պատմագրութեան կեղծ թեզերը, թէ` «քանի որ այն ժամանակ երկիրը կը գտնուէր պատերազմական դրութեան մէջ, ապա նման դէպքերու տեղի ունենալը միանգամայն բնական էր»:
Անդրադառնալով նաեւ Եոզկաթի փոխկառավարիչ եւ Պողազլըեանի գաւառապետ Քեմալ պէյին` Իհսան Քուրթը պնդած է, որ Քեմալը իբր թէ մահուան դատապարտուած է հայկական քարոզչութեան պատճառով:
Յիշեցնենք, որ 1919-1921 թուականներուն հայերու տեղահանութեան եւ կոտորածներու մեղադրանքով Պոլսոյ մէջ յարուցուած շուրջ 63 դատական գործերու շարքին առաջինը տեղի ունեցած է Եոզկաթի դատավարութիւնը, որու աւարտին դատարանը, ունկնդրութեան արժանացնելով բազմաթիւ թուրք եւ այլազգի վկաներ, մահուան դատապարտած է Քեմալը` տեղի բազմաթիւ հայերն սպաննելու` կեդրոնէն ստացուած հրամանն ի կատար ածելու համար:
Քեմալին մահապատիժն գործադրուած է 1919 թուականի ապրիլ 10-ին, Պոլսոյ Պայազիտ հրապարակին վրայ: Սոյն մահապատիժէն անմիջապէս ետք երիտթուրքերը մեծ ցոյց կազմակերպած են Քեմալի յիշատակին եւ զայն ներկայացուցած` որպէս առաջին «զոհ», ապա մեծ շուքով թաղած են զայն, բան մը, որ անթոյլատրելի էր նման դատապարտեալներու պարագային:
Իսկ հետագային արդէն Թուրքիոյ Հանրապետութիւնը ոչ միայն հերոսացուցած է Քեմալի նման հայասպանները, այլեւ նոյնիսկ թոշակ եւ գոյք տրամադրած է անոնց ընտանիքներուն: Եւ մինչ այժմ Թուրքիոյ մէջ պարբերաբար կը կազմակերպուին նման մարդասպաններու յիշատակը ոգեկոչող ձեռնարկներ:
