Նոթեր Ու Նետեր
Համբաւներ`
Զանազան Երկիրներէ
Անգլիա
Անգլիական արքունիքին աւագ անդամուհիներն ու անդամները չարչարուած` պալատին աւանդական սեղմումներէն, տաղտկացած` խստութիւններէն ու խեղդուած` անհանդուրժելի փրոթոգոլէն, որոշած են հեռանալ ի մօտոյ:
Կը տենչան դուրսի ազատ օդը շնչել:
Վճռած են ընտրել ազատութիւնը:
Որպէսզի հագուին, ուտեն, խմեն, խօսին, գործեն, շրջին, քնանան իրենց ուզած ատենը, իրենց ուզած տեղը, իրենց ուզածին հետ, իրենց ուզածին պէս, իրենց ուզածին չափ, այսինքն` մարդավարի:
Այս ընթացքով ամայութիւնն ու լռութիւնը պիտի տիրեն անգլիական արքունիքին մէջ:
Եւ սակայն կ՛ըսուի, թէ քանի մը ուրուականներ, քանի մը բուեր ու մլաւող կատուներ այդ ամայութիւնն ու լռութիւնը պիտի չընեն զգալի:
Թուրքիա
Վերջերս կատարուած պաշտօնական վիճակագրութեան մը համաձայն, ամբողջ Թուրքիոյ մէջ ներկայիս կան մէկ միլիոն գործազուրկներ:
Այս մէկ միլիոն գործազուրկներուն մէջ չեն` մուրացկանները, քսակահատները, գողերը, կանկըստերները հրոսակները, կաւատները, աղիճները, խաբես-խուբեսները, հաշիշավաճառները, արհեստով խաղամոլները, պարտքով ապրող եւ ապա անյայտացողները, իրենց սիրուհիները աշխատցնողները եւ ոճրագործները:
Այս մասնագէտներուն համար կ՛ըսուի, թէ Թուրքիոյ բնակչութեան կէսը կլորիկ ու կոկիկ կերպով կը շահի իր ապրուստը եւ զերծ է անգործութենէ:
Դարձեալ Թուրքիա
Տիւզճէի թուրքերուն ծռած ուղեղները (երկրաշարժին պատճառով հաւանաբար) քիչ մը աւելի ծռած են, երբ թերթերու մէջ կարդացած են հետեւեալ լուրը.
– Ըստ շարժագէտներու, Թուրքիոյ մէջ երկրաշարժ պիտի ըլլայ շարունակաբար, ամբողջ յիսուն տարի:
Յիսուն տարի՜, յիսնամեակ, յոբելեան:
Եւ ծուռ տիւզճէցիները խուժած են փողոց ու ատրճանակներ պարպած են… երկնքին դէմ:
Ուզած են սպաննել Աստուածը` իբրեւ պատասխանատու երկրաշարժերու:
Իրենց մզկիթին հոճան հրապարակ ելած ու աղաղակած է.
– Անկրօննե՛ր, անխիղճնե՛ր, խենթեցա՞ք… Աստուծոյ դէմ գնդա՞կ կ՛արձակէք… Զէնզէլէին զուլումը յիսուն տարիի տեղ հարիւր տարիի՞ վերածել պիտի տաք… թո՛ւ ձեզի, դուք կեաւուր եղած էք…
Տիւզճէցիները այս անգամ ատրճանակները կ՛ուղղեն հոճային, որ ահաբեկ` կ՛ապաստանի երկու լայնարձակ կիներու` Ֆաթիմէի եւ Ֆաթմայի ետեւը…
Ամբոխը կը խուժէ երկու պատնէշ կիներուն վրայ, բայց չի գտներ հոճան, որ տարերային նոր ցնցումի մը պատճառով մտած էր Ֆաթմային լայնարձակ ու շէն շալվարին մէջ:
Ֆրանսա
Ֆրանսայի վարչապետը` Փոմփիտու, հրապարակեց նոր օրէնքներ, որոնք կը վերաբերին գործաւորներուն եւ գործատէրերուն:
Քննութիւն մը երեւան հանեց, որ այդ նոր օրէնքներուն թէ՛ թեր, թէ՛ դէմ եղողները ճղճիմ փոքրամասնութիւններ են:
Ջախջախիչ մեծամասնութիւնը կազմողները անտարբերներն են:
Անտարբերութիւնը եղած է փիլիսոփայութիւն մը, որ ունի հետեւորդներ անհաշուելի:
Անտարբերութիւնը վարակիչ է:
Եւ ֆրանսահայերէն շատեր իւրացուցած են այդ իմաստասիրութիւնը:
Հայ անտարբերներուն բնաբաններն ու նշանաբանները հետեւեալներն են.
– Ինծի ի՛նչ, աղբա՛ր, ինծի ի՛նչ…
– Հոգս հատե՞ր է, որ ատանկ խնդիրներով զբաղիմ, երբ կարգելիք երեք աղջիկ ունիմ… Ահա՛ գործը, թէ) ազգային, թէ՛ միջազգային…
– Դրամ շահելնիս նայինք մեր ապագան ապահովելու համար… Ատոնք փոր չեն կշտացներ…
– Պարապ բաներով չեմ կրնար ատեն անցընել… Դիզուած լուրջ գործեր ունիմ… Գլուխ քերելու ժամանակ չունիմ…
– Ա՞զգ… Ազգս ո՞րն է… դեռ ա՞զգ մնացած է…
– Ես հիմա ամարանոց մը շինել տալով զբաղած եմ… Կը բաւէ՜… Քիչ մըն ալ մեր մասին մտածենք, ի՞նչ ըսիր…
– Ծերանոց` ծուլանոց… Ազգին համար ըրած ծառայութիւններս ու զոհողութիւններս հերիք են… Տեսած ապերախտութիւններս ալ կ՛օգտեն… Ա՛լ ամէն գործէ քաշուած եմ… Միայն հաւերուս եւ խոզերուս նուիրուած եմ…
Իսկ մենք կ՛ըսենք այս անտարբերներու թափօրին նայելով.
– Հայե՛ր, ճանապարհ բացէք, դագաղներու կարաւան մըն է, որ կ՛անցնի ու կ՛երթայ գերեզմանատուն… Խաչակնքեցէ՛ք, մի՛ թերանաք ձեր վերջին յարգանքին մէջ: Լուսերու մէջ պառկին այս վաստակաւորները, եւ գերեզմանաքարերը թեթեւ ըլլան իրենց վրայ…
ՆՇԱՆ ՊԷՇԻԿԹԱՇԼԵԱՆ
