Ազրպէյճանական ընդդիմադիր Meydan.tv կայքը յօդուած հրապարակած է IFact.ge կայքին մէջ, ուր կը պատմուի, թէ ինչպէ՛ս հարիւրաւոր մարդիկ Աղտամի շրջանին մէջ հարցաքննուած են` իբր Հայաստանի յատուկ ծառայութիւններուն հետ համագործակցելու համար:
Այն մասին, թէ ինչպէ՛ս հովիւ մը եւ անոր հօտը խճճուեցան հետաքննութեան մէջ, որուն ընթացքին հարիւրաւոր ազրպէյճանցիներ հարցաքննուած են եւ որոշ պարագաներու` մեղադրուած դաւաճանութեան մէջ: Այս ամէնը IFact.ge-ի հետ զրոյցի ընթացքին կը փորձէ բացատրել նախկին զինուորական մը, որ հարցաքննուած է եւ հետագային` տեղափոխուած:
Մայիս 7-ին հրապարակուած յայտարարութիւնը շփոթեցուց ամբողջ երկիրը. «Հաւաքուած նիւթի հիման վրայ Ազրպէյճանի զինուորական դատախազութիւնը Քրէական օրէնսգիրքի 274-րդ յօդուածով դաւաճանութեան եւ այլ փաստերու վերաբերեալ քրէական գործ յարուցած է: Ստեղծուած է դատախազութեան, պաշտպանութեան նախարարութեան, ՆԳՆ-ի եւ Պետական անվտանգութեան ծառայութեան աշխատակիցներէն կազմուած քննչական-գործադիր խումբ, եւ կ՛ընթանայ նախաքննութիւն», ըսուած է գլխաւոր դատախազութեան, պաշտպանութեան նախարարութեան, ներքին գործոց նախարարութեան եւ Պետական անվտանգութեան ծառայութեան կողմէ տարածուած միացեալ յայտարարութեան մէջ:
IFact.ge-ի հետ զրուցած զինուորին համաձայն, հարցաքննուած կամ ձերբակալուած են շուրջ 400 ազրպէյճանցի զինծառայողներ եւ քաղաքայիններ, որոնք իբր դաւեր նիւթած եւ համագործակցած են Հայաստանի յատուկ ծառայութիւններուն հետ: Անոնք կը մեղադրուին գումարի դիմաց պետական անվտանգութեան սպառնացող գաղտնի ռազմական տեղեկատուութեան փոխանցելու մէջ:
42 անձի ձերբակալման մասին ԶԼՄ-ներու նախնական հրապարակումներէն ետք նախագահի աշխատակազմը հրամայեց, որ միջադէպի վերաբերեալ բոլոր նորութիւնները, բացի պաշտօնական յայտարարութենէն, հեռացուին կայքերէն:
Հովիւին հետ պատահած միջադէպը տեղի ունեցած է շփման գիծին մօտ գտնուող Աղտամի շրջանին մէջ:
Զինծառայողը կը նկարագրէ, թէ ի՛նչ տեղի ունեցած է. «Առաւօտ կանուխ լսեցինք, որ մէկը բռնած են պահակակէտին մէջ: Բայց ան զինուոր չէր, այլ` հովիւ մը: Ան ըսաւ, որ իր ոչխարները կ՛արածեցնէ: Մենք այդ մասին հաղորդեցինք մեր հրամանատարին»:
Զինծառայողին համաձայն, հրամանատարը մէկ ոչխար առած է, յետոյ զինուորներուն հրամայած` հանգիստ ձգել հովիւն ու մնացած ոչխարները: Զինուորները վիճած են հրամանատարին հետ` ըսելով, որ Հայաստանի սահմանապահները, տեսնելով, թէ ուր կ՛երթան ոչխարները, կ՛իմանան այդ կէտերուն ականներու բացակայութեան մասին: Անոնք հրամանատարին ըսին, որ այդ ձեւով վերջինս վտանգի տակ կը դնէ իր զինուորները:
«Հայ զինուորները չեն կրակեր հովիւին վրայ, քանի որ ան եւ անոր ոչխարները լաւ տեղեկութիւն կու տան իրենց: Սահմանին վրայ ամէն ինչ կրնայ հանդիսանալ հետախուզական տեղեկատուութիւն»:
Թշնամիին հետ համագործակցելու մեղադրանքները կը հաղորդուին մօտակայ զօրամասի հրամանատարին, եւ արագօրէն հետաքննութիւն կը սկսի: Հարցաքննուած են հարիւրաւոր զինուորներ եւ քաղաքայիններ: Ոմանք ազատ արձակուած են, միւսները դեռ կը սպասեն դատավարութեան:
«Հարցաքննուած են սահմանին տեղակայուած բոլոր զինուորները», կը պատմէ զինուորը` աւելցնելով, որ` «Բոլորը կը կասկածէին իրարմէ, հրամանատարներն ու զինուորները, որովհետեւ ոչ ոք գիտէր, թէ ինչ կը կատարուի: Սեւ դիմակներով մարդիկ գոռալով մեզ կը հարցաքննէին»:
Պայմանագրային զինծառայողներուն անոնց սպաները ըսած են, որ կը տեղափոխուին սահմանէն աւելի քան 100 քմ հեռու զօրամասեր: Փոխարէնը` շատերը դուրս դրուեցան բանակէն: Պատճառը իբր թէ ֆիզիքական քննութիւնը չանցնիլն էր, հակառակ անոր որ անոնք արդէն իսկ կը ծառայէին:
Պայմանագրային զինծառայողները կը ստորագրեն երեք տարուան պայմանագիրներ: Զինուորական ծառայութեան մասին օրէնքի 77-րդ յօդուածին համաձայն, եթէ պայմանագիրը դադրեցուի, զինուորը իրաւունք ունի ստանալու երկու ամսուան աշխատավարձ: Սակայն անոնց ոչինչ վճարած են: Շատերը, փոխարէնը, տուն վերադարձան բանակէն հեռացուած ըլլալու խարանով:
«Մարզերուն մէջ բոլորը գիտեն զիրար», կ՛ըսէ զինուորը` աւելցնելով, որ` «Բանակէն հեռացուելէ ետք ոչ ոք կ՛ուզէ աշխատանքի ընդունիլ քեզ: Կը պատմեմ այս մասին, որովհետեւ մարդիկ այլեւս մեզ (զինուորներուն) չեն վստահիր: 2016 թուականի ապրիլէն ետք մարդիկ մեզ շատ կը յարգէին, հիմա ալ չեն ուզեր տեսնել մեզ»:
Տեղական իշխանութեան ներկայացուցիչին խօսքով, դաւաճանութեան մասին խօսակցութիւնները արագ կը տարածուին. «Պատկերացուցէք, որ առաւօտեան կ՛արթննաք եւ կը լսէք, որ ձեր դրացիներէն շատերը կ՛աշխատին հայերու համար: Դուք կը սկսիք կասկածիլ բոլորէն: Տեղացիները սարսափած էին այդ պատմութիւններէն: Մարդիկ, զորս երկար ժամանակ գիտէիք, մարդիկ, զորս կը տեսնէք ամէն օր, կը մեղադրուին Հայաստանի համար աշխատելուն մէջ: Բազմաթիւ մարդիկ ձերբակալուեցան», կ՛ըսէ ան:
Մեղադրեալներէն մէկը` Մեհման Հուսէյնով անունով, մահացած է քննիչին կողմէ ծեծի ենթարկուելով: Անոր հարազատները կը ցանկային թաղել զայն հօրը կողքին, սակայն գիւղացիներուն ընդդիմութեամբ, զայն թաղեցին գերեզմանատան սահմաններէն դուրս:
Ներկայացուցիչին խօսքով, Չամանլի գիւղէն ձերբակալուած է հովիւ մը, զոր կը մեղադրեն Ազրպէյճանի ռազմական հաղորդակցութեան ցանցեր թափանցելու գործին մէջ հայերուն օգնելու համար: Քննիչները կը պնդեն, որ անոր տան մէջ յայտնաբերուած է 10.000 տոլար: Կը տեղեկացուի, որ նոյն գիւղին մէջ ձերբակալուած է բժիշկ մը` իր դստեր եւ եղբօր հետ, ինչպէս նաեւ` զինծառայողի ընկերուհին, զոր կը մեղադրեն հայկական հետախուզութեան համար աշխատելու մէջ:
Տեղափոխուած զինծառայողը զրուցած է ճակատ գտնուող զինուորներուն հետ. «Ոչինչ փոխուած է: Հովիւները կը շարունակեն արածեցնել իրենց ոչխարները»:
