Պատրաստեց՝ ԱՐԱԶ ԳՈՃԱՅԵԱՆ
Ֆէյրուզը երկնագոյն թանկագին քար մըն է, որ հայերէն փիրուզ կը կոչուի, բայց ամէնէն աւելի` Ֆէյրուզը լիբանանցի այն արուեստագիտուհին է, որուն համբաւը աւելի քան կէս դարէ ի վեր կը փայլի արաբական աշխարհի երկինքին վրայ: Ան այս տարի կը բոլորէ իր 81-րդ տարին: Ստորեւ շատ հակիրճ տողերու մէջ մեր յարգանքը կը մատուցենք անոր ստեղծագործութիւններուն եւ Լիբանանի արուեստի մէջ իր եւ իր ամուսնոյն` Ասի Ռահպանիի եւ անոր Ռահպանի ընտանիքին ներդրումին:
Ֆէյրուզ, բուն անունով` Նուհատ Հատտատ, 1960-ական թուականներուն կը սկսի բարձրանալ համբաւի սանդուխներէն, երբ 1957-ին կու տայ իր անդրանիկ մեծ համերգը Պաալպեքի միջազգային փառատօնին ընթացքին: Փաստօրէն իր ամուսինն ու անոր ընտանիքը մեծ դեր խաղացած են Ֆէյրուզին երգարուեստի ասպարէզին մէջ, բայց եւ այնպէս Ֆէյրուզի իւրայատուկ անհատականութիւնն է, որ ժողովուրդին սրտամօտ կը դարձնէ զինք: Իր կեցուածքներէն ամէնէն շատ կը յիշուի 1969-ին այն դէպքը, երբ ան կը մերժէ բեմ բարձրանալ Ալճերիոյ նախագահ Հաուարի Պումետիէնին ի պատիւ: Կ՛ըսուի, թէ Ֆէյրուզ մերժած էր ճաշկերոյթի ընթացքին ելոյթ ունենալ, քանի որ ինք «ճաշարանի երգչուհի» չի համարեր ինքզինք, այլ` ուղղակի երաժշտութիւնը ըմբոշխնել տալու երաժիշտ: Իր մերժելուն այլ պատճառ մըն ալ այն է, որ Ֆէյրուզ ոչ թէ անհատներու, այլ ժողովուրդին երգչուհին է, որուն պատճառով մերժած էր անհատի մը համար ելոյթ ունենալ:
Ֆէյրուզ ճանչցուած է որպէս «Լուսնի հարեւան»` իր երգերէն մէկուն պատճառով: Տարիներու ընթացքին իրեն յատուկ Ռահպանիներուն գրիչով երգերը կը ստանան յեղափոխական ոգի, բան մը, որ աւելի կը մօտեցնէ զինք ժողովուրդին:
Ֆէյրուզ ելոյթներ ունեցած է Ռահպանիներուն թատրոններուն եւ հեռատեսիլի ծրագիրներու մէջ:
Ան ելոյթներ ունեցած է աշխարհի տարբեր բեմերէն, ինչպէս` Լոնտոնի «Ռոյըլ Ալպէրթ հոլ»-ի եւ Նիու Եորքի «Քառնըկի հոլ»-ի մէջ:
Ֆէյրուզի մասին` հինգ ուշագրաւ կէտեր.
1.- Հարցազրոյցի մը ընթացքին ան նշած է, թէ` «Կ՛երգեմ աղօթելու նման»:
2.- Իր յեղափոխաշունչ եւ մանաւանդ պաղեստինեան դատին համար երգերուն պատճառով ստացած է «Աստղերու դեսպան» տիտղոսը: Ան ստացած է «Լիբանանի ոգին» տիտղոսը:
3.- Ֆէյրուզ անունը իրեն տուած է Հալիմ Ռումի խմբավարը, որ խմբավարած է այն երգչախումբը, որուն կ՛անդամակցէր նաեւ պարմանի Ֆէյրուզը: Ան ըսած է, որ երգչուհիին ձայնը իրեն կը յիշեցնէր թանկագին փիրուզ քարը:
4.- Թեւաւոր խօսք մը կայ, որ կ՛ըսէ` «Լիբանանցիները ամէն բանի համար կը վիճին, բացի Ֆէյրուզին հանդէպ իրենց ունեցած սէրէն»: Այլ խօսքով, տարբեր հաւատքի եւ համայնքի պատկանող բոլոր լիբանանցիները կը սիրեն Ֆէյրուզը:
5.- Ֆէյրուզ հանրածանօթ է իր խիստ վերապահ անհատականութեամբ:
Ֆէյրուզի ծննդեան 81-րդ եւ Լիբանանի անկախութեան 73-րդ տարեդարձներուն առիթով հայերէնով կը հրամցնենք Լիբանանին նուիրուած` Ֆէյրուզին ամէնէն հանրածանօթ երգերէն մէկը:
«Կը սիրեմ քեզ, Լիբանա՛ն»
Կը սիրեմ քեզ, Լիբանա՛ն,
Հայրենի՛ք իմ, կը սիրեմ քեզ,
Հիւսիսովդ, հարաւովդ, ծովափովդ կը սիրեմ քեզ,
Կը հարցնես` ի՛նչպէս եմ եւ որպիսութիւնս ինչպէս է,
Եւ կը սիրեմ քեզ, Լիբանա՛ն, ի՛մ հայրենիք, կը սիրեմ քեզ:Քովդ պիտի մնամ, եւ բացակայողը թող բացակայի,
Չարչարուիմ ու յոգնիմ, եւ ի՜նչ գեղեցիկ է այս չարչարանքը,
Եւ եթէ դուն զիս լքես, ամէնէ՛ն թանկագին սիրելիս,
Կեանքը սուտի կը վերածուի, իսկ երկրին թագը` հող:Աղքատութեանդ մէջ կը սիրեմ քեզ, հարստութեանդ մէջ կը սիրեմ քեզ,
Իմ սիրտս` ձեռքիս մէջ, չի մոռնար քու սիրտդ,
Եւ դրանդ առջեւ լուսցուցած գիշերներս շատ թանկագին են
Եւ կը սիրեմ քեզ, լիբանա՛ն, իմ հայրենիք:Հարցուցին ինծի` ի՞նչ պատահած է տօներու երկրին մէջ,
Շուրջը կրակ եւ ռումբ ցանուած է.
Ըսի, որ մեր երկիրը դարձեալ կը ծնի
Պատիւի Լիբանանը եւ յամառ ժողովուրդը:Ինչպէս որ ես կը սիրեմ քեզ,
Խենթութեամբդ կը սիրեմ քեզ,
Եւ եթէ մենք բաժնուինք, քու սէրդ մեզ կը միացնէ,
Եւ քու հողէդ հատիկ մը աշխարհին գանձերը կ՛արժէ:Եւ կը սիրեմ քեզ, Լիբանա՛ն, ի՛մ հայրենիք:
