Լիբանանահայ Օգնութեան Խաչի Օրուան
Շքեղ Տօնակատարութիւնը
Ներկայ Եղան Կաթողիկոսը, Վարչապետը
Երեսփոխաններ Եւ Ծանօթ Ազգայիններ
Լոլա Սասունի Պարգեւատրուեցաւ
«Լիբանանի Մայրիներու
Ազգային Կարգ»-ի Շքանշանով
Ընտիր հասարակութիւն մը երէկ` կիրակի, 20 մարտ, առաւօտեան ժամը 10:00-ին ներկայ եղաւ Լիբանանահայ օգնութեան խաչի օրուան շքեղ տօնակատարութեան, որ տեղի ունեցաւ «Սինեմա Տիւնիա»-ի ընդարձակ սրահին մէջ:
Հանդէսին հովանաւորութիւնը ստանձնած էր Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոս Խորէն Ա., իսկ նախագահութիւնը` Լիբանանի վարչապետ Ռաշիտ Քարամէ, որոնք իրենց ներկայութեամբ պատուեցին Օգնութեան խաչը:
Վեհափառի ու վարչապետի կողքին, օթեակներու մէջ տեղ գրաւած էին պետական հայ երեսփոխանները, Պուրճ Համուտի քաղաքապետը, ազգային մարմիններու եւ քոյր միութիւններու ներկայացուցիչները:
Վարչապետի ժամանումին նուագուեցաւ լիբանանեան քայլերգը, որմէ անմիջապէս ետք սկսաւ յայտագրի գործադրութիւնը:
Օգնութեան խաչի Շրջանային վարչութեան ատենապետ Լոլա Սասունի բացման խօսքէն ետք կարդաց ամփոփ տեղեկագիրը Օգնութեան խաչի երկամեայ արդիւնաշատ գործունէութեան:
Մեթր Խաչիկ Պապիկեան խօսեցաւ արաբերէն ճառ մը` գլխաւորաբար ուղղուած վարչապետին եւ անոր միջոցով Լիբանանեան պետութեան` վեր առնելով Օգնութեան խաչի մարդասիրական գործին բոլոր երեսները:
Իր ճառէն ետք մեթր Պապիկեան հրաւիրեց վարչապետը` կատարելու տուչութիւնը «Մայրիներու ազգային կարգի շքանշանին, որով նախագահ Շարլ Հելու պատուած է Լիբանանահայ օգնութեան խաչի բազմավաստակ ատենապետուհին եւ անոր անձին ընդմէջէն` կանացի այս մեծ կազմակերպութիւնը:
Վարչապետը բարձրացաւ բեմ եւ որոտընդոստ ծափերու տարափին մէջ շքանշանը կախեց Լոլա Սասունիի կուրծքին` շնորհաւորելով զայն այս մեծ պատիւին համար:
Շրջանային վարչութեան անունով Վ. Ֆեթթելեան կարդաց շնորհակալական գիր մը` ուղղուած նախագահին, վարչապետին եւ կառավարութեան:
Այնուհետեւ, ծանօթ երաժշտագէտ Օ. Սիւրմէլեանի ղեկավարութեամբ, քսանեւհինգ հոգինոց նուագախումբ մը նուագեց Միրզոյեանի «Սիւիթ»-էն պար մը, լիբանանահայ երիտասարդ երգահան Պօղոս Ճելալեանի մէկ գեղեցիկ կտորը, որ Էլիզէի պալատին մէջ նուագուած է առաջին անգամ նախագահ Հելուի Ֆրանսա այցելութեան առիթով, եւ` Արամ Խաչատուրեանի «Քիւրտերու պարը», «Գայեանէ» պալէէն: Երեք կտորներն ալ արժանացան ջերմ գնահատանքի:
Նելլի Մինասեան անգամ մը եւս իր յստակ առոգանութեան եւ խոր ապրումի փաստը տուաւ, արտասանելով Մ. Իշխանի «Յիշեցէք զիս»-ը եւ Համաստեղի «Հայու ոգին», բուռն ծափերու արժանանալով:
Տասը վայրկեան դադարէ ետք նուագախումբը նուագեց Ա. Սպենդիարեանի «Երեւանի էթիւտներ»-էն հատուած մը եւ Պալասանեանէն ժողովրդական պար մը:
Ապա, նուագախումբի ընկերակցութեամբ, տաղանդաւոր երգչուհի Արփինէ Փեհլիւանեան խորազգաց ապրումով եւ զգայնութեամբ երգեց «Դաւիթ Բէկ» օփերայի Շուշանի «արիան» եւ նոյնքան ապրումով` «Երեւան»-ը: Հանդիսականներու բուռն փափաքին ընդառաջելով` Ա. Փեհլիւանեան երգեց «Սարերի աղջիկ»-ը:
Լ. Սասունի, բեմ հրաւիրելէ առաջ օրուան բանախօս Հուրի Իփէկեանը, որ յատուկ այս հանդէսին համար հրաւիրուած էր Ֆրանսայէն, ընդգծեց անոր բազմաշնորհ արժանիքները` իբրեւ բանաստեղծուհիի եւ հանրային նուիրեալ գործիչի:
Հուրի Իփէկեան, որ 19 տարի առաջ, 1947-ին, առիթն ունեցած էր նոյն բեմէն խօսելու Օգնութեան խաչի օրուան մէկ ուրիշ տօնակատարութեան, յուզումով վերյիշեց այդ օրը եւ խօսեցաւ անձնադրոշմ ու ինքնատիպ ճառ մը` գաղութահայ ներկայ կեանքի ցայտուն երեւոյթներուն մասին:
Յարգելի բանախօսուհին շեշտը դրաւ լիբանանահայ գաղութի ներկայ վիճակին վրայ զայն բաղդատելով 30-ական թուականներու կացութեան հետ: Ընդգծեց, թէ հսկայաքայլ զարգացած է այս գաղութը, որ արտասահմանի այլ երկիրներու հայութեան կողմէ կը նկատուի ապահով եւ անվտանգելի շրջան մը: «Եթէ հայ կը մնանք, ինքնին արժանիք մըն է այդ, ըսաւ Հ. Իփէկեան: Բայց միայն այդ չէ, որ կը պահանջուի -ձեզմէ. կ՛արդարացնէ՞ք ձեր հայութիւնը, ի՞նչ կու տաք միւս գաղութներուն, որոնք շատ բան կը սպասեն ձեզմէ: Հայերէն խօսիլը, հայ դպրոց ունենալը, գիր ու գրականութիւն մշակելը չեն բաւեր: Հոն, ուր մենք գերմարդկային ճիգ կը թափենք հայ լեզուն պահպանելու համար, հոն ոգին վտանգուած չէ: Բայց հոս, ուր ամէն հնարաւորութիւն կայ, ուր ամէն դիւրութիւն ստեղծուած է, հոս վտանգուած է ոգին:
«Վայելքի աշխարհ մըն է բացուեր այս երկրին մէջ, որ եթէ 19 տարի առաջ շէն էր, այսօր դարձած է շքեղ: Ժողովուրդը, որ նիւթէն կը տառապէր, այսօր ունի դղեակներ, եւ ամէ՛ն ինչ: Բայց դրամը նպատակ չէ, միջոց է, բանալի է: Պէտք չէ մոռնանք, որ դրամով ծախուեցանք ատենին, երբ հայը մէկ ոսկիի արժէք ունէր միայն անապատներու մէջ: Այսօր քանիո՞վ կը ծախուի: Չծախուի իսկ, ինքն իր ոտքով կ՛երթայ, ոչ թէ մինակը, այլ` համախումբ:
«Ահաւասիկ ներկան, որ մօտաւոր անցեալէն շատ աւելի գեղեցիկ է, յուսադրիչ եւ աւելի շլացուցիչ: Բայց շիլ բան մը կայ «շլացուցիչ»-ին մէջ: Այդ ներկան, որ հիմա կայ, եթէ չանդրադառնայ, թէ ի՛նչ կոչում ունի, կը կորսուի՛: Ամէն ինչ ունիք` տալու համար հայութեան:
«Դարերէ ի վեր մեր նպատակը եղած է միշտ պահպանել անցեալը, փրկել, կազմակերպել ներկան եւ ապահովել ապագան: Այս նշանաբանը կը մնայ նոյնը` այսօր»:
«Գոյականը չէ կարեւորը: Գոյութիւնը գոյականէն չի բխիր: Գոյութիւնը կը փրկուի գոյամարտով: Գործ մը ունի ընելիք ձեզմէ ամէն մէկը. այդ իր պարտքն է հայութեան, իր խղճին եւ պատմութեան առաջ:
«Տասնվեց հազար հայուհիներու բանակ մը ինքզինք նուիրած է հայութեան: Եթէ ասկէ առաջ անոր առաքելութիւնը հացի եւ ջուրի խնդիր էր, մարմնեղէն պահպանումի խնդիր, հիմա դարձած հոգեկան պահանջ մը: Եթէ դիւրին էր նիւթեղէն սնունդ տալը, դժուար է սակայն հոգեկան սնունդը:
«Հայութիւնը պէտք է դառնայ ազգ, պէտք է ստեղծենք միասնականութեան ոգին, պէտք է ամէն մարզի մէջ գործակցինք աւելի լայն չափով, ուզենք նոյն բանը, ուզե՛նք միաժամանակ»:
Այնուհետեւ, Հ. Իփէկեան շնորհաւորեց Լ. Սասունին եւ խրախուսիչ գտաւ այն երեւոյթը, որ հանրային գործիչ մը, սեւ աշխատանքի նուիրեալ մը կը գնահատուի եւ կ՛արժանանայ շքանշանի:
Հ. Իփէկեան իր խօսքը վերջացնելէ առաջ ներկաներուն ներողամտութիւնը խնդրեց, եթէ անոնց ակնկալած դասական ճառը չխօսեցաւ եւ միայն սրտի խօսքերով պատկերացուց մեր իրականութիւնը:
Յարգելի բանախօսուհիին ճառը մեծ տպաւորութիւն գործեց ներկաներուն վրայ, որոնք երկարատեւ ծափերով գնահատեցին իր խօսքերը:
Լ. Սասունի բեմ հրաւիրեց վեհափառ հայրապետը` իր օրհնութեան խօսքով փակելու համար հանդիսութիւնը:
Վեհափառը գնահատելով անդրադարձաւ Օգնութեան խաչի գործունէութեան եւ օրհնեց կանացի այս մեծ կազմակերպութիւնը, անոր վարիչներն ու անդամուհիները, ինչպէս նաեւ` Լիբանանի նախագահը, վարչապետը եւ Լիբանանը բաղկացնող բոլոր ժողովուրդները:
