Յ. ԼԱՏՈՅԵԱՆ
Յունիս 26-ը թմրամոլութեան դէմ միջազգային արշաւի օրն է: Ձեւով մը` թմրամոլութեան զգուշացման եւ զգաստութեան օր է: Ամերիկաներու եւ Եւրոպայի մէջ նախազգուշական նոր ձեւեր որդեգրելով` կը փորձեն կանուխ տարիքէն դաստիարակչական կազմակերպուած եւ մնայուն ծրագիրներ պատրաստել, կազդուրման կամ բուժման կեդրոններու իրենց մեծագումար նպաստները կը նուազեցնեն եւ աւելի մեծ յատկացում կը կատարեն նախազգուշական արշաւներու:
Միջին Արեւելքի մէջ ընդհանրապէս թմրամոլութեան թղթածրարին առնչութեամբ պետական մակարդակով ոչ մէկ ծրագիր կայ: Ո՛չ Թուրքիոյ, ո՛չ Եգիպտոսի, ո՛չ Յորդանանի, ո՛չ Սուրիոյ, ո՛չ ալ Լիբանանի մէջ կը լսենք թմրամոլութեան դէմ արշաւի պետական ծրագիրներու մասին:
Ականատես ենք խիստ միջոցառումներու, սակայն նաեւ տեղեակ ենք, որ վերոնշեալ բոլոր երկիրներուն մէջ այս իմաստով պետական մակարդակով թափանցումներ կան: Նոյնիսկ բանտերու մէջ թմրեցուցիչի վաճառականները բանտապահներն են: Այս կը նշանակէ, որ որոշ չափով անզօր ենք այս պայքարին մէջ:
Այս պայմաններուն մէջ թմրամոլութեան դէմ արշաւ տանող բոլոր կազմակերպութիւնները ձեւով մը անհաւասար պայքարի մէջ են:
Լիբանանի մէջ կան երեք կազդուրման կեդրոններ, որոնք կրնան ընդունիլ առաւելագոյնը 200 պարագաներ: Թմրամոլներու թիւին դիմաց կազդուրման կեդրոններուն թիւը շատ քիչ է: Աւելի՛ն. մասնագիտական իմաստով կեդրոններու գործունէութեան արդիւնքներն ալ այդքան փայլուն չեն:
Միջավայրի եւ ընկերութեան լուրջ հարց գոյութիւն ունի: Միայն մէկ կամ մէկուկէս տարուան կազդուրման կեդրոններու ծրագիրները բաւարար չեն:
Նախազգուշական արշաւը ամէնէն ազդեցիկ միջոցներէն մէկն է: Կազմակերպուած, հետեւողական եւ մասնագիտական արշաւը իր դրական ազդեցութիւնը ունի սերունդներու դաստիարակութեան իմաստով:
Պէտք չէ միայն դպրոցներուն մէջ ծրագիր ունենանք: Բարեսիրական, մարզական, մշակութային միութիւնները եւ քաղաքապետութիւնները միշտ ալ պէտք է իրենց տարեկան նախաձեռնութիւններուն մէջ ունենան թմրամոլութեան դէմ նախազգուշական արշաւի ծրագիրներ: Փաստօրէն մեր առօրեային մէջ շատ հազուադէպօրէն կը հանդիպինք նախազգուշական կարգախօսներու, զգաստացման մղող միջոցառումներու եւ մանաւանդ երիտասարդներուն վերաբերող նախաձեռնութիւններու:
Լիբանանի մէջ թմրամոլներու թիւին վերաբերեալ վիճակագրական յստակ տուեալներ չկան: Նոյնիսկ լրատուական միջոցները այս նիւթը քաղաքականացած ձեւով կը ներկայացնեն: Այս կամ այլ համայնք մը, շրջան մը, կազմակերպութիւն մը թիրախ կը ճշդեն եւ այդ հիման վրայ յայտագիր կը պատրաստեն: Այսօր փաստօրէն բարձրաձայն եւ ճակատաբաց կրնանք ըսել, որ մեր հայկական վարժարանները նման երեւոյթներէ զերծ են: Նոյնը չէ իրավիճակը պետական կամ «յայտնի» միւս վարժարաններուն: Այս մէկը կը պարտինք մեր դպրոցներու ղեկավարութեան եւ ծնողներուն, որոնք միասնաբար կը դիմագրաւեն թմրամոլութեան մեծ ալիքը:
Իրողութիւն է, որ պարբերաբար թմրեցուցիչ գործածողներուն թիւը շատ է: Այս խումբին մաս կազմողները թմրամոլ չեն, սակայն շատ դիւրին ձեւով կրնան թմրամոլ դառնալ: Այս իմաստով, պէտք չէ շատ ապահով զգալ, որ նմաններ պարբերաբար կը գործածեն, ուստի կրնան իրենց կամքին տէրը ըլլալ: Ընդհակառա՛կը, այս զանգուածին համար տարիքը, զգացական, ընտանեկան եւ նիւթական դժուարութիւններու դիմաց միակ փրկութիւնը թմրեցուցիչը կ՛ըլլայ: Այս իմաստով, պարբերաբար գործածողները վտանգուած են այնքան, որքան թմրամոլները:
Վերջապէս, այս պայմաններուն մէջ հայկական կազդուրման կեդրոնի մը անհրաժեշտութիւնը տարուէ տարի աւելի կը զգացուի: Այսօր մեր տղաքը, որոնք կը գտնուին զանազան կազդուրման կեդրոններու մէջ, իրենց բուժման ժամանակամիջոցը աւարտելու դժուարութիւն ունին միջավայրի, կենցաղի եւ լեզուի պատճառով:
Թմրամոլութեան միջազգային օրուան առիթով այս մէկն ալ պէտք է ըլլայ անհրաժեշտ հրամայականներէն մէկը:
