Անկրկնելի Հալէպը. Անծանօթ Զինուորները

ՄԱԹԻԿ ԷՊԼԻՂԱԹԵԱՆ

Սուրիահայ գաղութի ծաղկումը մնայուն նպատակը եղած է այդ երկրի ջուրը խմած եւ օդը շնչած բոլոր հայորդիներուն:

Նորահաս սերունդները, որոնք կը վայելեն մեր ակումբներն ու  բանակավայրերը, ընդհանրապէս ծանօթ չեն, թէ ի՜նչ ի՛նչ զոհողութիւններով  մեր միութիւնները սեփականատէր եղած են այդ անշարժ գոյքերուն:

Դիմատետրի վրայ տեղադրուած էր Սուրիոյ երիտասարդական միութեան բանակումէն համայնապատկեր մը` Քեսապ, Էքիզօլուքի բարձունքին, Աճամի  շրջանը,  ՀՄԸՄ-ի  բանակավայրէն ներս:

Յիշողութիւնս ետդարձ մը կատարեց ուղիղ յիսունվեց տարիներ, աշնանային կիրակիի մը երեկոյեան:

Քեսապի մեր տան դուռը միշտ բաց էր փաստաբան հօրս  խորհուրդին դիմողներուն, յատկապէս` ազգային եւ միութենական հարցերու շուրջ:

ՀՄԸՄ-ական երկու վաստակաշատ երէց խմբապետներ` Խորէն Նազարեանը եւ Ալեքսան Իսկենտերեանը, Էքիզօլուքի ամարանոցի բնակիչներ,  շրջանին մէջ  բանակավայրի հողաշերտ մը գնելու հարցով դիմեցին հօրս խորհուրդին:

Թուականը 1970 էր, այդ օրերու  իշխանութիւնը ձախակողմեան հակումներով ունէր երկրի տնտեսութիւնը` քայքայուած, անշարժ գոյքերու սակերը` անկումի մէջ:

Հողաշերտին սեփականատէրը  արտասահմանէն եկած էր ու նպաստաւոր գին մը կ՛առաջարկէր:

Գնող կողմի երկու ՀՄԸՄ-ական  եղբայրները  օրինական միջոցներու մասին լուսաբանուելէ ետք, կը մտածէին ժողովի տանիլ այս հարցը, ապա յաջորդ շաբաթավերջին ներկայանալ համաձայնագիրը ստորագրելու եւ գումարը վճարելու համար:

Հայրս` փաստաբանի եւ ազգային կեանքի փորձառութենէն մեկնած, թելադրեց «Երկաթը տաք տաք ծեծել», տեղւոյն վրայ կանխավճար մը տալ եւ համաձայնագիրը ստորագրել` դիտել տալով, թէ մինչեւ յաջորդ շաբաթ կրնան ախորժակներ բացուիլ, յատկապէս` ժողովի օրակարգի նիւթ ըլլալէն ետք:

Եղբ. Խորէն եւ եղբ. Ալեքսան  իրենք ալ այս խորհուրդին համաձայնելով` գործնական գտնուեցան, կանխավճար գումարը ապահովեցին, հողատիրոջ հետ վերադարձան եւ համաձայնագիրը ստորագրեցին:

Կը յիշեմ հողաշերտին գինը, այդ օրերուն մէկ քիլոկրամ ոսկիի համարժէք էր:

Բանակավայրի գնման այս ընթացքը յաջողեցաւ` երկու երէց սկաուտ եղբայրներու խոհեմութեամբ եւ գործնական քայլով:

Էքիզօլուքցի ընկեր Աբոն ստանձնած էր նոր բանակավայրը կարգաւորելու պարտականութիւնը:

Յաջորդ ամրան արդէն տարածքը մացառներէ եւ թուփերէ մաքրուած, հողը հարթուած  դաշտ մըն էր: Արեւմտեան կողմը հրաշքի համազօր` ցամքած աղբիւր մը բխած էր: Այդ տարի ջուր կրելու պարտականութիւն չունեցանք, տակաւին ենթակառոյց չկար, ելեկտրական շարժակ մը միայն, որուն լամբերը աւանդական լապտերներու փոխան` կը լուսաւորէին մեր վրանները:

Տարիներու ընթացքին բանակավայրը ցանկապատկուեցաւ, օժտուեցաւ սրահով, խոհանոցով, լուացարաններով եւ սենեակներով:

Անցնող կէս դարուն ամրան եղանակին բազմաթիւ սերունդներ` Սուրիոյ տարբեր քաղաքներու ՀՄԸՄ-ի սկաուտական խումբերը, մարզիկները, պատանեկան ու երիտասարդական միութիւնները, մինչեւ արեւածագ արթուն պահակներով, խարուկահանդէսներու կրակին շուրջ հաւաքուած ծնողներով եւ համակիրներով  այստեղ  հայաշունչ դաստիարակութիւն ստացան` բանակավայրի հողաշերտը վերածելով պատառ մը հայրենի հողի, ուր միշտ  կը ծածանէր տարագիր, ապա հայոց պետականութեան խորհրդանիշ եռագոյնը:

Սփիւռքի իւրաքանչիւր կառոյց` եկեղեցի, դպրոց, ակումբ, բարեսիրական միութիւն, դարմանատուն, բանակավայր կամ խաղավայր, ունի իր պատմութիւնը, անոնք հայապահպանման ամրոցներ են, որոնք կը ծառայեն  գաղութահայ կեանքի բարգաւաճման:

ՀՄԸՄ-ի բանակավայրի պատմութիւնը  կը սկսի երկու երէց միութենականներ Խորէնի եւ Ալեքսանի տեսիլքէն ծնունդ առած նախաձեռնութիւնով, ապա` իրերայաջորդ վարչութիւններու եւ խորհուրդներու հետեւողական աշխատանքով, ներկայանալի բանակավայր մը պահելու մնայուն օրակարգով:

Գաղութահայ կեանքը կանգուն պահելու ազդակները բազմաթիւ են, ուր միշտ ներկայ են «Անծանօթ զինուոր»-ները ու իրենց օրինակը կը փոխանցեն սերունդէ սերունդ:

Ժընեւ