ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ
Վաղարշապատ եւ Խոյ խոշորացուած համայնքի ընտրութեան յաջողութենէն ետք Նիկոլ Փաշինեան մեկնաբանութիւն մը գրեց իր դիմատետրի էջին վրայ, ուր ի միջի այլոց արձանագրեց, որ այս յաղթանակը պիտի դիւրացնէ Ամենայն հայոց կաթողիկոսը վեհարանէն հեռացնելու գործընթացը: Համայնքային ընտրութեան յաղթանակը կը պարտէին բազմաթիւ գործօններու. Խոյ գիւղական համայնքին միացումը Վաղարշապատին, նոյն համայնքի նախկին ղեկավարին նշանակումը իբրեւ քաղաքապետի թեկնածու խոշորացուած նոր համայնքին, ընտրարշաւէն Նիկոլ Փաշինեանի բացակայութիւնը եւ վերջապէս` եկեղեցւոյ վերաբերող հարցերու զգուշաւոր անտեսումը: Էջմիածին կը գտնուի Վաղարշապատի շրջանին մէջ: Ընտրողները քուէարկեցին համայնքի ղեկավարութիւն ընտրելու համար եւ ոչ թէ… կաթողիկոսի հրաժարականը պահանջելու համար: Մնաց որ, Քաղաքացիական պայմանագիրը, որուն անունը չնշուեցաւ ընտրարշաւի ատեն, յաղթանակը կը պարտի առաւելաբար Խոյ գիւղական համայնքէն ստացած ձայներուն:
Յունիս ամիսէն սկսեալ, երբ Գարեգին Բ. կաթողիկոս Զուիցերիոյ մէջ միջազգային ժողովի մը ընթացքին արծարծեց Արցախի հարցը, ան դարձաւ անցանկալի անձնաւորութիւն: Նիկոլ Փաշինեան յիշեց կաթողիկոսին «կուսակրօնութեան ուխտը» խախտած ըլլալու հանգամանքը եւ պահանջեց անոր հրաժարականը: Ըստ Հայաստանի վարչապետին, կաթողիկոսին վերագրուած արարքը զինք ինքնաբերաբար կարգազուրկ կը դարձնէ: Նկատի ունենալով պետութեան եւ եկեղեցւոյ բաժանման սահմանադրական սկզբունքը, Նիկոլ Փաշինեան կը յայտարարէ, որ ինք անձնապէս պայքար կը մղէ Հայ եկեղեցին մաքրելու համար անարժան ղեկավարներէ: Պետական վարչամեքենան, նախարարներ, Ազգային ժողովի պատգամաւորներ, Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցութեան անդամներ, ոստիկանութիւն, ազգային անվտանգութեան գործակալներ, բոլորը… պարզապէս զօրավիգ են իրենց սիրելի վարչապետին: Բոլոր բամբասողները, զրպարտիչները, բանսարկուները կը խօսին ոչ թէ իշխանութեան, այլ իրենց սեփական անունով, ի սէր եւ ի զօրակցութիւն Հայ եկեղեցւոյ հաւատարիմ եւ նախանձախնդիր վարչապետին:
Ստեղծուած անիրաւ տագնապի սկզբնաւորութեան Նիկոլ Փաշինեան կը ծրագրէր ժողովրդային մեծ ցոյցի մը միջոցով գահընկէց հռչակել կաթողիկոսը: Իր ժողովրդականութեան շեշտակի անկման պայմաններուն մէջ, այս միջոցը անհաւանական թուեցաւ եւ լքուեցաւ: Յաջորդեցին Հայ եկեղեցին քաղաքականացած եւ իր սրբազան առաքելութենէն շեղած համարող ամբաստանութիւնները: Ամբաստանութիւններուն ընկերացան տեսակաւոր վարկաբեկումները, որոնց նպատակը եկեղեցւոյ հեղինակութեան խաթարումն էր: Ապա տեղի ունեցան, քանի մը հանգրուաններով, ձերբակալութիւններ եւ շռնթալից դատավարութիւններ, որոնք կը շարունակուին տակաւին: Սակայն սայլը տեղէն չշարժեցաւ:
Յաջորդ քայլը բերդը ներսէն գրաւելու միջոցին դիմելն էր: Փնտռելով եւ գտնելով իրենց մեծաւորներէն դժգոհ եկեղեցականներ, անոնք մղուեցան առաջին գիծ ու քաջալերուեցան իրենց արդար կամ անարդար դժգոհութիւնները հրապարակայնացնելու եւ վերածելու ամբաստանութիւններու: Այժմ, այս փուլին մէջ ենք. փութկոտ փորձ կը կատարուի եկեղեցական դասը պառակտելու ու ներքին խռովութիւն ստեղծելու:
Քաջալերելու համար դժգոհ հոգեւորականները, Նիկոլ Փաշինեան ամէն կիրակի կը մասնակցի ամէն անգամ տարբեր եկեղեցւոյ մէջ մատուցուած պատարագին: Հաւատացեալ քրիստոնեայի այս վարքագիծը վարակիչ դարձած է նաեւ խումբ մը պետական պաշտօնեաներու եւ քաղաքական դէմքերու, որոնք կ՛ընկերակցին եւ աղօթակից կը դառնան բարեպաշտ վարչապետին: Բարեպաշտական հով մը կը փչէ Հայաստանի կառավարութեան վրայ: Այս պատարագներու ընթացքին, յիշատակումներու ատեն զանց կ՛առնուի Ամենայն հայոց կաթողիկոսի անունը, ինչպէս նաեւ, ըստ յարմարութեան, թեմի առաջնորդի անունը: Չխօսինք կարգազուրկ հռչակուած քահանայի մը մատուցած կանոնականօրէն անօրէն պատարագին մասին:
Հայաստանի կառավարող իշխանութեան ներկայացուցիչները կը վստահեցնեն, որ պայքարը Հայ եկեղեցւոյ դէմ չէ, այլ եկեղեցին քաղաքական պայքարի դաշտ առաջնորդած եկեղեցականներու դէմ է: Եկեղեցականները, որոնք պետութեան քաղաքացիներն են, իրաւունք ունին տեսակէտ ունենալու իշխանութեան վարած քաղաքականութեան մասին ու հրապարակելու այդ տեսակէտը: Եկեղեցականներու դիրքորոշումը կարելի չէ շփոթել եկեղեցւոյ դիրքորոշումին հետ: Ազգային հիմնական հարցերու մասին, սահմանադրականօրէն յատուկ կարգավիճակ ունեցող ազգային եկեղեցին չի կրնար լուռ մնալ: Եկեղեցին քաղաքական պայքարի բեմ հրաւիրողը, առայժմ ապարդիւն, Նիկոլ Փաշինեանն է: Ինչպէս միշտ` բաժնողն ու կոտորակողը:
