ԱՒԵՏԻՔ ՎՐԴ. ՏԷՐ ԿԱՐԱՊԵՏԵԱՆ
Ցուցամոլութի՜ւն: Տարածուած մարդկային ախտ: Ցուցամոլը ան է, որ «երեւիլ» կը սիրէ: Ան է, որ կարծէք երկա՜ր տարիներ անտեսուելէ ետք, պարտադրաբար ինքզինք փաստել կ՛ուզէ, բայց այդ ժամանակին մէջ չենք այլեւս: Եթէ կ՛ուզենք մարդոց ուշադրութիւնը գրաւել, ուրեմն պէտք է օժտուած ըլլանք հետեւեալ երեք առաքինութիւններով. նկարագիր, գիտութիւն եւ ուժ:
Եկէ՛ք, անկեղծ ըլլանք. աշխարհի վրայ չկայ անհատ մը, որ իր մէջ «երեւելու» փափաքը չունենայ: Բոլորս կ՛ուզենք մեր ներկայութիւնն ու գոյութիւնը փաստել, բայց հարցը հոն չէ՛, հարցը ուրիշին հաշուոյն «երեւելուն» մէջ է: Ուրիշին վաստակին հաշուոյն դուն քու դատարկութիւնդ իրաւունք չունիս լեցնելու: Ամէն ինչ իր չափն ու սահմանը ունի…
Մարդիկ այս «համաճարակէն» կը տառապին քանի մը պատճառներով, որոնցմէ միայն երկուքը մատնանշենք.
Ա) Երբ խնդրոյ առարկան ինքզինք ուրիշին հետ կը բաղդատէ: Ինչո՞ւ. շատ պարզ, այն պատճառով, որ ներքուստ գիտէ, թէ չի կրնար ըլլալ հոն, ուր որ է այն անձը, որուն հետ ինքզինք կը բաղդատէ: Բայց հաստա՛տ պէտք է գիտնալ, որ ինքզինք ուրիշին հետ բաղդատելով եւ մանաւանդ` ուրիշին ունեցած վաստակին, մարդ առաւել քան երբեք կը խեղճանա՜յ: Այդպիսով, ո՛չ միայն մարդ չի զարգանար, այլ ընդհակառակը, կը մնայ ետքայլի մէջ` իբրեւ անբան եւ անգիտակ անձ:
Բ) Երբ խնդրոյ առարկան ոչինչ գիտէ, բայց ինքզինք այնպէս մը կը ներկայացնէ, որ ամէն բան գիտէ: Սիրելի՛ս, զգո՜ւշ, կը խեղճանաս, հաւատա՛, որ կը խեղճանաս, որովհետեւ «Չկայ ծածուկ բան, որ չյայտնուի, եւ կամ` գաղտնի բան, որ չգիտցուի եւ երեւան չգայ» (Ղուկաս 8.17): Իսկ Նարեկացին իր աղօթամատեանին մէջ ճշմարտացիութեամբ եւ ամենայն գեղեցկութեամբ կը նախազգուշացնէ քեզ. «Ծածկուածները մերկ են Քու (Տիրոջ) առջեւդ, ու աներեւոյթները` հրապարակուած»:
Քու ներսիդիդ եղող պակասը «գեղեցիկ» փուչիկով մի՛ փոխարիներ, որովհետեւ եթէ գիտութեան պզտիկ ասեղ մ՛իսկ դպչի անոր, ներքին դատարկութիւնդ ի յայտ պիտի գայ: Ամօթ չէ չգիտնալը, բայց ամօթ է սոփեստաբար ճամբայ իջնելն ու «անբան» գիտութիւն ծախելը:
Ձեւականութիւնն ու ցուցամոլութիւնը մարդը կը պահեն մակերեսային մակարդակի մը վրայ, աւելի՛ն, անոնք կը քանդեն ե՛ւ անհատը ե՛ւ հաւաքականութիւնը, եթէ ինքզինք յարգող հաւաքականութիւն է:
Օ՛ն, դէպի խորք եւ հեռո՛ւ խեղճացած ցուցամոլներէն եւ ցուցամոլութիւններէն, որոնք նման են ցեցերուն, չեն երեւիր, բայց կը կրծեն… Վտանգաւոր է անոնց ներկայութիւնը թէ՛ մեր անհատական եւ թէ՛ հաւաքական կեանքին մէջ:
Եթէ կ՛ուզես յարգուիլ, ուրեմն հզօրացիր հետեւեալ երեք զէնքերով` նկարագիր, գիտութիւն եւ ուժ, իսկ «անկէ աւելին չարէն կու գայ» (Մատթէոս 5.37):
