Արտասովոր Տուներ

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ

Այսօր քիչ մը ելլենք մեր ապրած միջավայրէն` այցելելու համար արտասովոր վայրեր: Մենք վարժուած ենք նոյն կառոյցը ունեցող շէնքերով ծածկուած մեր քաղաքներուն, սակայն գիտէի՞ր, որ մարդիկ սկսած են փնտռել լուծումներ` յարգելով բնական միջավայրը, նուազ մսխել բնութեան հարստութիւնները:

Ծանօթանանք չորս տարբեր հաւաքականութիւններու, որոնք կը փորձեն իրենց մասնակցութիւնը բերել մոլորակի պահպանման ճիգերուն:

– «Թայնի հաուս», փոքրիկ տունը

Անիկա շատ փոքրիկ տուն մըն է, նուազ քան` 40 քառակուսի մեթր մեծութեամբ: Անիկա նուազ տեղ կը գրաւէ, քան` սովորական տուն մը, եւ նուազ ուժանիւթ կը սպառէ: Յաճախ ան շարժուն է եւ` անիւներու վրայ զետեղուած: Հակառակ իր փոքրիկ տարածքին` անիկա շատ հանգստաւէտ է եւ արդի:

– «Քոնթէյնըր» տունը

Այս բնակութեան վայրը կազմուած է ծովային «քոնթէյնըրներէ»: Մետաղեայ այս հսկայական «սնտուկները» կը ծառայեն ապրանքները ծովու ճամբով փոխադրելու: Այս տունը շատ արագ կը շինուի եւ շատ տոկուն է:

– Ծփացող տունը

Անիկա զետեղուած է գետի մը, կամ լճակի մը վրայ: Նման շինութիւն մը լուծում մըն է, երբ ցամաքային տարածքի պակասը կը զգացուի, յատկապէս` այն շրջաններուն մէջ, ուր հողերը կամաց-կամաց կը նուաճուին ջուրերուն կողմէ, կլիմային ջերմանալուն պատճառով ծովերու ջուրերուն բարձրացող մակարդակին իբրեւ հետեւանք: Տունը հաստատուած է ծփացող մակերեսի մը վրայ:

– Դարձող տունը

Այս կլոր տունը արեւուն հետ կը դառնայ: Ան յաճախ շինուած է փայտէ եւ ունի գմբէթի ձեւ: Տան բնակիչները սենեակներուն դիրքը կ՛ընտրեն ըստ եղանակին կամ օրուան ժամուն: Այս ձեւով անոնք կ՛օգտուին լոյսէն եւ ջերմութենէն, կամ ընդհակառակը, շուքէն եւ զովութենէն:

Գիտէի՞ր, Թէ…

• Միացեալ Նահանգներու Օքլահոմա նահանգին ազգային պտուղը ձմերուկն է:
• Մարդիկ հետախուզած են ովկիանոսներուն նուազ քան 5 առ հարիւրը:
• Երկրագունդին վրայ առաջին կենդանի էակները պաքթէրիաներն էին:
• Երբեմն արեւուն մէջ ծակեր կը յառաջանան:
• Կարգ մը գիտնականներ կը մտածեն, որ կիները աչքերնին շատ աւելի յաճախ կը թարթեն, քան` այր մարդիկ:
• Սկզբնական շրջաններուն օձերը ոտքեր ունէին:
• Պղատոն նախկին մոլորակին մեծութիւնը հազիւ Միացեալ Նահանգներու լայնքին կէսին չափ է:
• Երկրագունդին վրայ գոյութիւն ունեցող ջուրերուն միայն մէկ առ հարիւրը մարդը կրնայ գործածել:
• Ոչ մէկը իսկապէս գիտէ, թէ ինչո՞ւ մարդիկ պէտք է քնանան:
• Երկրագունդը դանդաղօրէն կը հեռանայ արեւէն:
• Մեծ քանակով թթուածինը կրնայ մեզ անհանգստացնել:
• Միանմար, Լայպիրիա եւ Միացեալ Նահանգներ միակ երկիրներն են, որոնք մեթրը չեն գործածեր չափելու համար:
• Գիտնականներ գտած են շանաձուկեր, որոնք կ՛ապրին ընդծովեայ հրաբուխի մը մէջ:
• Աշխարհի վրայ գտնուած ամէնէն հին թուղթի կտորները 4600 տարեկան են:
• Եթէ ամէն օր խնձորի տարբեր տեսակ մը ուտես, դուն մօտաւորապէս 20 տարուան պիտի կարօտիս փորձելու համար գոյութիւն ունեցող խնձորի բոլոր տեսակները:
• Ովկիանիոյ մէջ գտնուող Թոնկա երկիրը հրատարակած էր պանանի ձեւ ունեցող դրոշմաթուղթեր:
• Քալիֆորնիոյ մէջ գտնուող Տիզնի լենտը աւելի մեծ է, քան` աշխարհի ամէնէն փոքրիկ երկիրը:
• Օդանաւ մը կրնայ պարունակել մինչեւ 531 քմ թելեր:
• Հարաւային բեւեռը աշխարհի ամէնէն արեւոտ շրջան է:
• Համակարգիչի առաջին ծրագիրը գրուած էր 1842 թուականին:

Մտածենք

Նախասիրած Ժամանցներ

14 տարեկան չորս դասընկերներ ուրախ են, որ վերամուտը կը մօտենայ: Անոնք առիթը պիտի ունենան իրարու պատմելու իրենց արձակուրդներուն, ժամանցներուն մասին: Վարի բացատրութիւններուն հետեւելով` կրնա՞ս գտնել, թէ ի՛նչ է անոնցմէ իւրաքանչիւրին նախասիրած ժամանցը, իւրաքանչիւրը որքա՞ն ժամանակէ այդ ժամանցով կը զբաղի եւ շաբաթը քանի՞ անգամ փորձ կ՛ընէ: Տախտակին մէջ X մը դիր, երբ կը մտածես, որ պատասխանը ճիշդ է, եւ Օ, երբ չի համապատասխաներ:

Եւ ապա իւրաքանչիւր անունի քով արձանագրէ անոր «ժամանցը», «քանի տարիէ ի վեր» եւ «քանի անգամ» տեղեկութիւնները:

• Թալին- …, … , … :
• Արա- … , … , … :
• Վերա- … , … , … :
• Րաֆֆի- … , … , … :
• Լենա-  … , … , … :

***

– Րաֆֆին ուտել կը սիրէ: Հետեւաբար զարմանալի չէր, երբ ան սկսաւ սորվիլ` ինչպէ՛ս պատրաստել իր սիրած ճաշերը:  Ան տակաւին սկսնակ մակարդակի վրայ է եւ հաւանաբար լաւ կ՛ըլլայ, որ ան 10 դասէն ետք շարունակէ:

– Գրելը օրական զբաղում մըն է, որ յարատեւութեան կը կարօտի. սակայն այն մանչը, որ կը սիրէ գրել, տարիներէ ի վեր այս ժամանցով կը զբաղի:

– Վերան պարել չի սիրեր: Անցեալ տարի ան մասնակցեցաւ իր առաջին հանդէսին, եւ բարեբախտաբար փորձերը իրմէ շատ ժամանակ չեն խլեր, եւ ան կրնայ յաճախ իր ընկերներուն հետ ժամանակ անցընել:

– Այն անձը, որ շաբաթը 3 անգամ փորձ կ՛ընէ, երբ նոյնիսկ ան 9 տարեկան էր:

– Իտալական խոհանոցի յատկացուած դասերը սկսան կէս տարի առաջ:

– Թալինին նախասիրած ժամանցի փորձերը կը շարունակուին 3 տարիէ ի վեր, եւ ան ստիպուած է երեքշաբթիէն մինչեւ ուրբաթ փորձեր կատարել:

– Պարի դասերուն հետեւող անձը շատ քիչ առիթ ունի բարելաւելու:

Ժամանց

Կրնա՞ս գտնել պալատ հասցնող ճամբան:

Կրնա՞ս գտնել իրարու նմանող երկու պատկերները:

Կրնա՞ս գտնել պատկերին մէջ պահուած առարկաները:Կրնա՞ս ամբողջացնել տախտակը` գիտնալով, որ իւրաքանչիւր սիւնակի
եւ իւրաքանչիւր շարքի թիւերուն գումարը հաւասար է 195-ի: