Նետերլանտներուն մէջ գործող հայկական կազմակերպութիւններու դաշնակցութեան (ՖԱՕՆ) նախագահ Մաթօ Հախվերդեան յայտնած է, որ իրենք ՖԱՕՆ-ի քարտուղար Ինկա Տրոսթի հետ մնայուն կապի մէջ են Նետերլանտներու արտաքին գործոց նախարարութեան հետ` Պաքուի մէջ Նետերլանտներու դեսպանի Շուշի կատարած քարոզչական ուղեւորութեան հարցով, եւ երկար քննարկումներ տեղի ունեցած են տարբեր հարցերու շուրջ, յատկապէս պատերազմական գերիներու եւ Ազրպէյճանի նկատմամբ պատժամիջոցներ կիրարկելու վերաբերեալ:
Այս լոյսին տակ, դեսպանի գրաւեալ Շուշի այցելութիւնը անհամատեղելի է Նետերլանտներու կառավարութեան ու խորհրդարանի դիրքորոշումներուն հետ, այդ իսկ պատճառով ՖԱՕՆ-ը բողոքի նամակ յղած է արտաքին գործոց նախարարութեան եւ բացատրութիւն պահանջած: «Արմէնփրես»-ի համաձայն, ինչպէս կը յայտնէ «Նետերլանտական օրագիր»-ը, ՖԱՕՆ-ը հետեւեալ պարզաբանումը կատարած է.
«Հոլանտահայ կազմակերպութիւններու դաշնակցութիւնը (ՖԱՕՆ) իր դժգոհութիւնը յայտնած է Նետերլանտներու արտաքին գործոց նախարարութեան` Պաքուի մէջ Նետերլանտներու դեսպան տիկին Պ.Էյզեմայի Շուշի կատարած քարոզչական այցելութեան վերաբերեալ, որ կազմակերպուած էր Ազրպէյճանի բռնակալ Ալիեւի հրահանգով: Բացի ահռելի ապատեղեկատուութիւն մատուցելէ, արդէն իսկ յստակ էր, որ իշխանութիւնները, չարաշահելով մասնակիցներուն ներկայութիւնը, ուզած են ստեղծել աջակցութեան կեղծ տպաւորութիւն:
«ՖԱՕՆ-ը արտաքին գործող նախարարութեան հարցում ուղղեց բացատրելու, թէ ինչպէ՛ս կատարուած է Նետերլանտներու մասնակցութեան այս ընտրութիւնը, առաւել եւս, որ վերջերս ՖԱՕՆ-ի հետ խորհրդակցութեան ժամանակ արտաքին գործոց նախարարութիւնը անգամ մը եւս շեշտեց, որ նախարարութիւնը գերակայութիւն կու տայ ԵԱՀԿ-ի Մինսքի խմբակի աշխատանքին եւ քաղաքականութեան (որպէսզի բանակցութիւններու միջոցով հասնինք տագնապի խաղաղ լուծման) եւ այլ քայլեր չձեռնարկելու, որոնք կրնան մեկնաբանուիլ իբրեւ «հակաարդիւնաւէտ», ինչպէս օրինակ` խորհրդարանին մէջ ընդունուած բանաձեւերու իրագործումը: Մինսքի խմբակի համանախագահ երկիրները` Ֆրանսան, Միացեալ Նահանգները եւ Ռուսիան ակնյայտօրէն նպատակայարմար չգտան մասնակցիլ այս քարոզչական ուղեւորութեան եւ այդ իսկ պատճառով անոնք կը բացակայէին: Ի պատասխան ՖԱՕՆ-ի հարցումին, նախարարութիւնը յայտնեց, որ արտաքին գործոց նախարարութիւնը ատոր մասին նախապէս տեղեակ չէր: ՖԱՕՆ-ի կարծիքով, այնուամենայնիւ, տուեալ պարագային ատոր մասին նախապէս չտեղեկանալու փաստը արդէն իսկ ինքնին դատապարտելի է:
«Բայց եւ այնպէս նախարարութիւնը կը պնդէ. «Ընդունուած է, որ դեսպանները լայնօրէն տեղեկացուին, ներառեալ Ազրպէյճանի կառավարութեան կողմէ: Հոլանտան կը գիտակցի այն փաստին, որ Ազրպէյճանի իշխանութիւնները ծրագրաւորած են եւ կազմակերպած այս այցելութիւնը, եւ այդ ուղեւորութեան ընթացքին մատուցուած տեղեկատուութիւնը միակողմանի է: Ատով հանդերձ, այցելութիւնը ունեցած է յաւելեալ արժէք` սեփական աչքերով տեսնելու կացութիւնը եւ հանդէս գալու սուր հարցումներով»: Ուստի յաւելեալ արժէքը կը կայանայ «սեփական դիտարկման եւ փորձարկման մէջ»: Իբրեւ օրինակ, նախարարութիւնը կը նշէ, որ սեփական դիտարկումով անգամ մը եւս յստակ դարձած է, թէ ինչքան կարեւոր է, որ կարելի եղածին չափ շուտ ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ն անկախ առաքելութեամբ գտնուի այդ տարածքներուն մէջ: Վերջապէս, նախարարութիւնը կը հերքէ, որ Ազրպէյճանի իշխանութիւնները ճնշումներ գործադրած են Նետերլանտներու դեսպանին վրայ` մասնակցելու այս ուղեւորութեան: ՖԱՕՆ-ը ատիկա կ՛ենթադրէ հիմնուելով ազրպէյճանցի պաշտօնատարի թուիթըրեան գրառումին վրայ, ուր նշուած է, թէ այդ ուղեւորութեան նախօրէին անոր եւ Նետերլանտներու դեսպանին միջեւ տեղի ունեցած է լուրջ խօսակցութիւն:
ՖԱՕՆ-ի կարծիքը կը մնայ անփոփոխ, որ Նետերլանտներու դեսպանին մասնակցութիւնը եղած է անյարիր, եւ այս կապակցութեամբ տակաւին պիտի շարունակէ կապի մէջ մնալ նախարարութեան հետ: Միեւնոյն ժամանակ, մենք անշուշտ հետամուտ պիտի ըլլանք, թէ Հոլանտան ինչպիսի՛ հետեւութիւն պիտի ընէ ձեռք բերուած արդիւնքներէն Ազրպէյճանի նկատմամբ իր վարած քաղաքականութեան մէջ»:
Նախապէս ՀՅԴ Նետերլանտներու եւ Պելճիքայի Հայ դատի յանձնախումբերը բողոքի նամակներ յղած էին Ազրպէյճանի մէջ Նետերլանտներու եւ Պելճիքայի դեսպաններուն:
