Նորահայերէնով Ի՞նչ Կը Նշանակէ «Հպարտ»

ՄԱԿԱՐ ի Գաղիա

Կիրակի: Համաճարակը անտեսելով` Էլպիս եւ Արմենակ եկան ափսէ մը պոլսական կրծքանուշով, որ Էլպիսի մասնագիտութիւնն է, իսկ բառի հեղինակի իրաւունքը` Արմենակին: Պոլսեցին կ՛ըսէ` «թաւուք կէօքսիւ»: Համադամը Էլպիսին հպարտութիւնն է, հայերէն բառը` Կեդրոնականցիին:

Երբ կը ճաշակէինք կրծքանուշը, Արմենակ խօսեցաւ.

– Մակա՛ր, մեր վարչապետը ամէն առիթով զինք լսողները կը կոչէ հպարտ քաղաքացիներ: Բառը Հայաստան խօսուող եւ գրուող նորահայերէնի մէջ իմա՞ստ փոխած է: Ես ալ հպարտ էի, հիմա մեր քաղաքի տուներուն պատերը եզերելով կը քալեմ, որ չբարեւեմ թաղի Տանիէլը կամ Իվոնը, կը վախնամ, որ խղճալով հարց տան Հայաստանի դժբախտութեան, կորուստներուն եւ պարտութեան մասին:

– Ի՞նչ կը կարծես, որ պէտք է ըսէ վարչապետը, պարտուածնե՞ր, թրջուած հաւե՞ր, զինք կոչեն կապիտուլյանտ, անձնատուր: Արմենա՛կ, քաղաքացիները հպարտ ըլլալու են, քանի որ իրենք չեն պարտուած, կամ չեն անդրադառնար, որ հաւաքաբար պարտուած են:

– Վարչապետը կ՛աղաղակէր, որ ընդհանուր հրամանատար է: Ինչպէ՞ս հպարտ ըլլալ, երբ հայրենիքի հողերը յանձնած է թշնամիին, ապիկար եղած է եւ զոհած` հինգ հազար երիտասարդ, ազգին ժառանգ պիտի ձգէ տասը հազար հաշմանդամ, եւ դեռ, բանաւոր համաձայնութեամբ, կը ծուատեն գիւղ եւ ճանապարհ, աշակերտները դպրոց կ՛երթան` զինուած կանգնած թշնամին տեսնելով: Այս հպարտութի՞ւն է:

– Արմենա՛կ, ինչո՞ւ հպարտ չըլլայ, երբ քաղաքացիները, հազարներով, իրենց կորսուած հպարտութեամբ կը ծափահարեն: Կ՛ըսեն, թէ մանիպուլացիայով լսող եւ ծափահարող զանգուած կը հաւաքուի, բայց ինչպէ՞ս սփիւռքի աշխարհ, ազատութիւն եւ օրէնք տեսած կոկոզավիզ տիտղոսաւորներ ալ կը ծափահարեն ամենագէտ, առանց ուսադիրի հպարտ հրամանատարը:

– Այդ կ՛ընեն տեղական աթոռ-աթոռակներու համար, որպէսզի իրենց ունեցած-չունեցած հայրենասիրական կուկուլիկուն լսուի:

– Չեմ հասկնար: Անձնատուր եւ պարտուած ոչ մէկ ժողովուրդ հպարտ եղած է: Յաճախ կը կրկնենք, որ այս կամ այն հարցով առաջինը եղած ենք: Հիմա առաջինը պիտի ըլլանք պարտութեամբ հպարտանալու նորոյթը հրամցնելու աշխարհին: Հետեւող անողնայարներ կ՛ըլլա՞ն:

– Արմենա՛կ, մարդիկ անխելք չեն: Կատուին կատու կ՛ըսեն: Գթացողներ կ՛ըլլան, անոնք որքան շատ ըլլան, այնքան կ՛աճի մեր հպարտութիւնը: Աւանդութիւն է:

Մեր հոգին ճմլող դառնահամ զրոյցը կանգ առաւ, երբ Էլպիս եւ Մակարուհի չինական թէյ բերին, եւ պատիւ ըրինք կրծքանուշին:

– Մակա՛ր, վաղը ճամբաները կը բացուին, դրացի չբարեկամներ Հայաստան կու գան եւ կրծքանուշի ծաղարաններ կը բանան, ցուցանակին վրան ալ կը գրեն «թաւուք կէօքսիւ», եւ հայերէնն ալ կը զարգանայ եւ կը յառաջդիմէ նոր բառով մը:

Ժամը 6-էն առաջ տուն պէտք էր հասնէին Արմենակ եւ Էլպիս:

Հպարտութեան մասին մեր փիլիսոփայական միտքերը օդին մէջ մնացին:

7 մարտ 2021