Հայրենասէր Տուրիստներու Ամերիկախօսասիրութիւնը

ՄԱԿԱՐ, ի Պերիտոն

Կեդրոնականցի Արմենակ եւ Էլպիս Պէյրութ եկած էին օր մը առաջ:

Փոխանակ ծով երթալու` զիրար գտանք Անթիլիասի մայրավանքի շրջափակը:

Էլպիս եւ Մակարուհի դրախտէն տեղ ապահովելու համար տաճար մտան աղօթելու: Արմենակ եւ ես հովասուն անկիւն մը գտանք: Կը լսուէին շարականները` գրաբարի հնչիւններով, անցեալը բերելով ներկայի մէջ:

– Արմենա՛կ,- ըսի,- ինչո՞ւ այսքան լուռ ես:

– Գիտես` ամէն օր քիչ մը աւելի յոռետես կը դառնամ:

– Ի՞նչ անբնական բան պատահած է նորէն, որ գիտցած չըլլաս:

– Ճիշդ այդպէս, ինչ որ գիտէի եւ գիտեմ, հիմա ամէն օր կը տեսնեմ խոշորացուած, ողբերգական ծիծաղ չշարժող ծաղրանկար դարձած:

– Արմենա՛կ, կը զարմանամ, որ դեռ կը զարմանաս:

– Զարմանք չէ, այլ ցանկութիւն կ՛ունենամ իրապէս մարդ մտրակելու, ոչ միայն խօսքով: Երեւանէն Պէյրութ եկող օդանաւին մէջ վերադարձող տուրիստ հայրենասէրներ կային, հաւանօրէն` ճառ խօսողներ, Հայաստանի կացութիւնը վերլուծող իմաստուններ, հիւրանոցի մէջ ժաքուզիով սենեակ ունեցողներ, թերեւս բարերարներ էին, ծերանոցին գառնուկ նուիրողներ:

– Ի՞նչ է, կ՛ուզես, որ միայն աղքատնե՞րը երթան Հայաստան:

– Այդ չէ խնդիրը: Այր եւ կին իրարու հետ հայերէն կը խօսէին, բայց իրենց աղջնակին հետ բարձրաձայն անգլերէն կը խօսէին, մայրը անգլերէն կը խօսէր թրքերէն խօսելու պէս: Ի՞նչ կ՛ուզէին ընել եւ փաստել:

– Կրնայ ըլլալ, որ անգլիացի աղջնակ մը որդեգրած էին:

– Զիս ձեռք կ՛առնես: Անոնք իրենք զիրենք մանկավարժ կը համարէին, կ՛ուզէին իրենց աղջկան պայծառ ապագան պատրաստել, որպէսզի ամերիկացիէն լաւ անգլերէն գիտնայ եւ որդեգրուի Ամերիկայի կողմէ: Դեռ կրնայ ըլլալ, որ Ամերիկա գացած են, որպէսզի աղջնակը հոն ծնի, որպէսզի ի ծնէ սիթիզըն ըլլայ:

– Բայց տե՛ս, Հայաստան բերած են, որ հայկականութեամբ դրոշմուի: Եթէ օր մը Ամերիկա ալ երթայ, հայ ըլլայ եւ մնայ:

– Է՜հ, այդպէս կ՛ընեն նաեւ հայաստանցիները, Արցախ չեն երթար, Լոսը եւ Մարսէյը կը համարեն Հայաստանի շարունակութիւնը, իրենց հետ կը տանին, ինչպէս ընկեր մը կ՛ըսէ, «ուտուշ-խմուշ»-ի հայկական համարուող մշակոյթը:

– Արմենա՛կ, յոռետես մի՛ ըլլար, զաւակները կրնան չհետեւիլ իրենց վատորակ քաղքենի ծնողներու օրինակին:

– Մակա՛րս, յոյսը վառ պահելու համար եկեղեցի մտնենք, մոմ վառենք, աղօթենք, որ այդ անգլերէն լսող աղջնակը յուսախաբ ընէ իր հայրը եւ մայրը, գրաբար սորվի, ինչպէս` հայաստանցի աղջիկը, որ մեր տասը միլիոնին մէջ բացառութիւն որպէս` գրաբարով դասախօսութիւն կարդաց:

Եթէ Կեդրոնականցին այդքան հաւատք ունի, կը նշանակէ, որ լեռները իրենց տեղէն պիտի շարժին, տկարացած-այլասերածներու զաւակները տէր պիտի ըլլան իրենց նախահայրերու ժառանգութեան, հողին եւ® գրաբարին:

Երբեմն օդանաւին մէջ չհիւանդանալու համար ականջները պէտք է խցել: Նաեւ` կարգ մը հայերէնը ցնցոտի համարող հայկական կեդրոններու մէջ:

30 յունիս 2019