20 տարի առաջ, 21 դեկտեմբերին իր վերջին շունչը փչեց հայու եւ դաշնակցականի տիպարը հանդիսացող Հրայր Մարուխեան, որուն այս աշխարհէն առյաւէտ հեռացումով խոր սուգ ապրեցաւ Դաշնակցութեան ողջ ընտանիքը, որուն վշտակից եղան հայ ժողովուրդի աշխարհասփիւռ զաւակները` ո՛չ միայն սփիւռքի մերձաւոր թէ հեռաւոր ափերուն, այլեւ նոյնինքն հայրենի ոստաններուն մէջ:
Սակայն նման անձնաւորութիւններու ֆիզիքական հեռացումը ոչ մէկ ազդեցութիւն կ’ունենայ անոնց հաւատամքին, գաղափարներու տարածման եւ պայքարի շարունակութեան վրայ, որովհետեւ անոնք մնայուն կերպով ոգեղէն ներկայութիւն, խթանող ուժ, պայծառ ներշնչարան, պահանջատէր բազուկ եւ նուիրեալ երթը հաւատարմութեամբ շարունակելու յուշարար կը դառնան նոյն ուղիին հաւատացողներուն համար:
Իր կեանքն ու գործը հայութեան, Դաշնակցութեան, Հայ դատին եւ «Դէպի երկիր» գաղափարախօսութեան ագուցած Հրայր Մարուխեան այդպիսին էր անպայման:
Շատ գրուած է եւ տակաւին պիտի գրուի դաշնակցական այս կարկառուն անձնաւորութեան մասին: Մեր էջերով կը ներկայացնենք հատուածներ տարբեր առիթներով Հրայր Մարուխեանի մասին գրուած յօդուածներէն, արտասանուած խօսքերէն թէ դամբանականներէն, ինչպէս նաեւ անոր մտածումներէն, խոհերէն, որոնք տակաւին կը մնան այժմէական եւ կարեւոր:
«Ա.»
Անտիպ լուսանկարներ՝ «Ազդակ»-ի արխիւէն
