7 յունիսին Թուրքիոյ մէջ տեղի ունենալիք խորհրդարանական ընտրութիւնները իրենց վրայ կը հրաւիրեն դիտարժան բազմահայեացքային մօտեցումներ: Պարզ է, որ գործող իշխանութիւններու գլխաւոր առաջադրանքը` նախագահ Էրտողանի կուսակցութեան խորհրդարանին մէջ մեծամասնութիւն ապահովելն է: Արդարութիւն եւ բարգաւաճումը այսպիսով կը փորձէ իրականացնել նոր սահմանադրութեան մշակումը: Իսկ այստեղ գերխնդիրը գործող նախագահի լիազօրութիւններու ընդլայնումն է:
Այստեղ հայկական ոսպնեակը անմիջապէս համեմատութիւն կը կատարէ պաշտօնական Երեւանի հրապարակած առաջադրանքին հետ: Մշակել սահմանադրութիւն ոչ թէ ընդլայնելու, այլ սահմանափակելու նախագահի լիազօրութիւնները` անցնելով խորհրդարանական համակարգին:
Հայկական ոսպնեակը պահելով արագ անցում կատարենք եւրոպական ոսպնեակին, որովհետեւ նոյն իշխող կուսակցութեան գլխաւոր առաջադրանքներէն է նաեւ եւրոպական կառոյցներու համարկումն ու դէպի Եւրոպական Միութիւն ուղղութիւնը: Եւ անմիջապէս դարձեալ արծարծենք համեմատական քաղաքական տրամաբանութիւնը յիշելու համար, որ Երեւանի մէջ սահմանադրագէտներու յանձնախումբը սահմանադրութեան բարեփոխման յօդուածները կը քննարկէ դէպի Եւրոպա ընթացող երկիրներու սահմանադրական բարեփոխումներու հարցերով զբաղող եւրոպական համապատասխան կառոյցին` Վենետիկի յանձնաժողովին հետ: Այս այն յանձնաժողովն է, որ քանի մը տարբեր առիթներու ողջունած է Հայաստանի Հանրապետութեան սահմանադրութեան բարեփոխումներու նախագիծի հիմնադրոյթները:
Այս ինքնին կը նշանակէ, որ սահմանադրութեան գլխաւոր բարեփոխումը նախագահականէն խորհրդարանական անցումը կամ ժողովրդավարական կարգերու ընկալմամբ միանձնեայ հիմքի վրայ կառուցուած գերգործառոյթներու բաշխումը օրէնսդիր եւ գործադիր հաստատութիւններու դրական գնահատուած է համաեւրոպական օրէնսդրական գերատեսչութիւններու կողմէ:
Իրաւաքաղաքական իրադարձութիւններուն մէջ առկայ է շաղկապուածութեան գործօնը: Ռիկայի մէջ Երեւանի ձեռք բերած արդիւնքը կամ Եւրասիական տնտեսական միութեան անդամակցած Հայաստանի Հանրապետութեան – Եւրոպական Միութեան հետ վերաբանակցելու ազդանշանի սկիզբը անպայման աղերս ունի եւրոպական քաղաքական արժեհամակարգին ընդառաջ սահմանադրութիւն բարեփոխելու Երեւանի կամքին հետ:
Անգարային առնելիք քայլը յետքայլի համոզումը կը փոխանցէ: Տարբեր հարց, որ տակաւին լիազօրութիւններ չիրաւականացուցած Էրտողանը գերուժի կուտակում ապահոված է իբրեւ նուազ լիազօրութիւններ ունեցող նախագահ: Թուրքիոյ պարագային, լիազօրութիւնները պաշտօնէ պաշտօն կ՛անցնին իշխող անձին հետ: Ուժի կեդրոնը վարչապետական պաշտօնէն այսօր արդէն իսկ անցած է նախագահական պաշտօնին իրողապէս. կը մնայ զայն իրաւականացնելը սահմանադրութեամբ:
Գերլիազօրման ընթացքի մէջ եղող Թուրքիոյ նախագահը այս օրերուն ուժի կեդրոն ըլլալու հռետորական հարցեր կը հնչեցնէ շատ հասկնալիօրէն ընտրարշաւի պարունակին մէջ ներքին շուկային արտադրատեսակներ հրամցնելով: Պէտք չէ արագ անցնիլ նաեւ հետեւեալ իրադարձութեան վրայէն.
Էրտողանը նաեւ մեղադրած է արեւմտեան զանգուածային լրատուամիջոցները այն ուժերուն աջակցելու մէջ, որոնք կը ձգտին «տկարացնել եւ մասնատել երկիրը»:
«Հասկանալի է, թէ ո՛ր ուժերն են այս բոլորին ետեւ կանգնած: Անոնք կ՛ընթանան այն ուղղութեամբ, որ իրենց ցոյց կը տրուի: «Պի. Պի. Սի.»-ն եւ «Սի. Էն. Էն.»-ը նոյն մեկնաբանութիւնները կ՛ընէին Կեզիի բողոքներուն ատեն: Դուք գիտէք, թէ ո՞րն է անոնց նպատակը: Անոնք կը ցանկան թուլցնել Թուրքիան, մասնատել զայն եւ կուլ տալ: Բայց մենք թոյլ չենք տար, որ նման բան պատահի: Անոնք չեն յաջողիր», յայտարարած է Էրտողան:
Կը ստացուի այն, որ անհրաժեշտ է, որ մեծամասնութիւն ստանայ, իշխող կուսակցութիւնը եւ գործող նախագահը նոր սահմանադրութեամբ ստանայ լիազօրութիւններ Թուրքիան փրկելու համար տկարացումէ եւ մասնատումէ:
Հասկնալի է, որ ներքին սպառումի համար բարձրացուած են հռետորաբանութեան եւ ստեղծուած կացութիւններու վտանգաւորութեան աստիճանաչափերը: Հետաքրքրականը այն է, որ ամէնէն բարձր մակարդակէն կ՛արծարծուի Թուրքիոյ մասնատման հնարաւորութիւնը: Վերադառնալու համար հայկական ոսպնեակին` 100-ամեակի տարուան ընթացքին:
«Ա.»
